ΝΙΚ Γ. ΙΓΓΛΕΣΗ – ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΤΟΣ Β’ – 1908 – 1909 - Σαντορίνη

Στα τελευταία φύλλα της εφημερίδας Θηραίκά Νέα ( Ιαν- Μάιος 2012) εντόπισα τον παρακάτω οδηγό της Ελλάδος, με ιδιαίτερη συγκίνηση. Σας το μεταφέρω και ηλεκτρονικά  για περαιτέρω....χρήση

ΔΗΜΟΣ ΘΗΡΑΣ- Β’ τάξης- Κάτοικοι 4.226

ΦΗΡΑ: Κάτοικοι 931. Από Σύρου 68 μίλλια και από Πειραιά 128. Έδρα Εφορίας, Ειρηνοδικείου, Ταμείου, Ταχυδρομείου, Τελωνείου, Τηλεγραφείου, Υποκαταστήματος Εθνικής Τραπέζης,  Ελληνικού Σχολείου, Προξενείων, κ.λ.

Αλευροπώλαι: Ανδρουτσόπουλος και Αλεξίου, Δαμίγος Νικόλαος,  Κουτσογιαννόπουλος Ιωάννης, Μαρκεζίνης Αντώνιος, Νομικός Αλέξανδρος, Παπαδόπουλος Άγγελος, Πελεκάνος Λουκάς, Χορός Δημήτριος, Χρυσολούρης Νικόλαος. Αρτοποιοί: Μελιχούρτης Αναστάσιος. Ασβεστοπώλαι: Συρίγος Αντώνιος. Βαρελοποιοί: Βαζαίος Α., Γιαννίτσης Βιδιάνος, Μοσχόχειλος Ιωάννης, Νομικός Πέτρος, Πλατής Αντώνιος. Δημοδιδάσκαλοι αρρένων: Γύζης Ελευθέριος. Δημοδιδάσκαλοι θηλέων: Γαρυφαλή Μαργαρώ. Διδάσκαλοι Γαλλικής: Πελιέρ. Δικολάβοι: Μαζαράκης Νικόλαος. Έμποροι υφασμάτων: ΑΛεξάκης Ευάγγελος, Γεωργίου Ευστάθιος, Κουτσογιαννόπουλος Γρηγόριος, Κουτσογιαννόπουλος Δημήτριος,  Μινέτας Αντώνιος, Σιγάλας Ηλίας.  Εργολάβοι Δημοτικών Έργων: Βαζαίος Γεώργιος, Βαζαίος Σπυρίδων, Δενδρινός Ιωάννης, Νομικός Πέτρος, Χάλαρης Κωνσταντίνος. Εργοστάσια Κονιάκ: Καρράς Δημήτριος. Εργοστάσιο Καλτσών  -  φανελλών: Μαρκεζίνης Αντώνιος, Νομικός Αναστάσιος. Εφημερίδες: «Ήφαιστος» - Διευθυντής Σιγάλας Λουκάς,              «Σαντορίνη» Διευθυντής  Βαρβαρρήγος Ιωάννης. Ζαχαροπλάσται: Ζώτος Αναστάσιος Ιατροί:  Αλαφούζος Νικόλαος, Παπασπυρίδης Σπυρίδων, Φουστέρης Κωνσταντίνος. Ιερείς Ορθόδοξοι: Βελώνιας Μάρκος, Βενετζάνος Μιχαήλ, Σορώτος Γεώργιος. Ιερείς Καθολικοί: Ισαβερντές, Μασά, Δον Νικόλαος Δελένδας, Δον Πασχάλης Μιτυληναίος, Δον Πέτρος Συρίγος, Πελιέρ, Δον Φρειδερίκος Δελένδας. Καπνοπώλαι: Δηβάρας Δημήτριος. Καφενεία: Αλιφραγκής Αντώνιος, Καούστος Γεώργιος, Ρούσσος Ιωάννης, Σανταντώνιος Ιωάννης,  Σανούδος Ματθαίος. Κουρείς: Δενδρινός Ιωάννης, Δενδρινός Νικόλαος, Πελέκης Γεώργιος Κρεοπώλαι: Δαμίγος Αντώνιος, Δαμίγος Α., Κανακάρης Ευστάθιος, Κανακάρης Γεράσιμος, Νομικός Αντώνιος, Ξαγοράρης Δημήτριος, Ρούσσος Ευστάθιος, Ρούσσος Ιωάννης.  Λεμονάδων κατασκευασταί: Συρίγος Λουκάς. Λευκοσιδηρουργοί: Πετίνης Νικόλαος. Μαίαι: Χορού Ευδοκία. Μακαρονοποιεία: Νομικός Δημήτριος.  Μονοπώλια: Μισυρλής Ιάκωβος .Ξενοδοχεία: Νομικός Χριστόδουλος.   Ξυλέμποροι: Μινέτας Γεώργιος. Ξυλουργοί: Καραμολέγκος Πέτρος, Μαρκεζίνης Γεώργιος, Φασκιώτης Γεώργιος. Οπωροπώλαι: Βαϊλας Αλέξανδρος. Παντοπώλαι: Αλιφραγκής Μιχαήλ, Ασιμής Χριστόφορος, Βαρότσης Γεώργιος, Γύζης Χριστόδουλος, Δαμίγος Γεώργιος, Δρόσος Μιχαήλ, Κατρής Γεώργιος, Κορωνιός Δημήτριος, Κοτσιφάκης Λουκάς, Λιγνός Εμμανουήλανουήλ, Μισυρλής Ιάκωβος, Μουτσάτσος και Λιγνός, Νομικός Στυλιανός, Ξαγοράρης Επαμεινώνδας, Ξαγοράρης Ζαφείριος, Ρούσσος Βασίλειος, Ρούσσος Ιωάννης, Ρούσσος Σπυρίδων ,  Φουστέρης Ανδρέας, Φουστέρης Ζώρζης. Πνευματοπώλαι: Αλιφραγκής Αντώνιος, Δαμίγος Γεώργιος, Δρόσος Μιχαήλ, Κορωνιός Δημήτριος, Λιγνός Εμμανουήλανουήλ, Μισυρλής Ιωακείμ, Νομικός Χρήστος, Πατρικιάνος Νικόλαος, Πλατής Μάρκος, Ρούσσος Ιωάννης, Σανταντώνιος Ιωάννης, Φουστέρης Πασχάλης, Χάλαρης Εμμανουήλανουήλ. Ράπται: Βλαβιανός Σπυρίδων, Χάλαρης Φίλιππος. Σανδαλοποιοί: Καραβίας Βασίλειος, Στελανίτης Αντώνιος. Σιδηρουργοί: Διαμαντόπουλος Ευστάθιος, Καραντινός Εμμανουήλανουήλ, Καραντινός Κωνσταντίνος, Λιγνός Νικόλαος. Συμβολαιογραφοι: Λαούρης Σαράντος. Τυπογράφοι: Βαρβαρρήγος Ιωάννης Υποδηματοποιοί: Μενδρινός Αντώνιος, Ρούσσος Ιωάννης, Στεφανίτσης Αν. Χάλαρης Νικόλαος. Υποθηκοφύλαξ: Κωβαίος Νικόλαος.  Φαρμακοποιοί: Μοσχόχειλος Σπυρίδων. Ωρολογοδιορθωταί: Λευκάκης Χρήστος, Συρίγος Γεώργιος Β.

ΒΟΥΡΒΟΥΛΟΣ:  Κάτοικοι 343. Από Φηρά 45 ‘

Αλευροπώλαι: Βάιλας Αντώνιος.Ιερείς: Ρούσσος Γεώργιος.  Οπωροπώλαι: Χάλαρης Αντώνιος.  Παντοπώλαι: Ξαγοράρης Βασίλειος.

ΗΜΕΡΟΒΙΓΛΙ:  Κάτοικοι 637. Από Φηρών 45 ‘

Δημοδιδάσκαλοι αρρένων: Μενδρινός Γεώργιος. Ιερείς: Γαβαλάς Ματθαίος, Μαθάς Αντώνιος. Καφενεία: Νομικός Λουκάς.  Μυλωθροί: Αληφραγκής Γεώργιος. Παντοπώλαι: Βαρβαρρήγος Παν. Ξαγοράρης Δημήτριος, Ξαγοράρης Θαλελαίος, Σορώτος Κωνσταντίνος, Χάλαρη Ειρήνη, Χρυσολούρης Κωνσταντίνος.

ΚΑΡΤΕΡΑΔΟΣ: Κάτοικοι 49. Από Φηρών 30’

Αγγειοπώλαι:Γύζη Μαρούση.  Δημοδιδάσκαλοι αρρένων: Σορώτος Μιχάλης.  Έμποροι υφασμάτων: Γαβρίλης Γεώργιος. Ιερείς: Βενιέρης Σταύρος. Δαμίγος Υπάτιος. Μιτυληναίος Γεώργιος.  Καφενεία: Πλατής Πέτρος, Χάλαρης  Αντώνιος. Ξυλουργοί: Ρούσσος Λοίζος. Παντοπώλαι: Δαμίγος Σταύρος, Δεϊμέζης Πέτρος, Νομικός Νικόλαος. Υποδηματοποιοί: Φιλίτσης Γεώργιος.

ΚΟΝΤΟΧΩΡΙΟΝ: Κάτοικοι: 925. Από Φηρών 10’

Ιερείς: Αληφραγκής Ελευθέριος, Ζώρζος Εμμανουήλανουήλ, Νομικός Γαβριήλ. Παντοπώλαι: Λιγνός Ευάγγελος, Μελιχούρτης Αναστάσιος, Πρέκας Βασίλειος. Ξυλουργοί:  Αμπαζόγλης Φραγκίσκος.

ΦΗΡΟΣΤΕΦΑΝΙ: Κάτοικοι 511 Από Φηρών 15’

Ιερείς: Σπανόπουλος Προκόπιος.  Καφενεία: Βενιζέλος Γεώργιος, Χορού Ιωάννης.

Σημείωση: Στα επόμενα φύλλα θα δημοσιευθούν στοιχεία για τους Δήμους.

ΔΗΜΟΣ ΕΜΠΟΡΕΙΟΥ: Β΄ τάξεως. Κάτοικοι 2.172

ΕΜΠΟΡΕΙΟΝ: Κάτοικοι 1087.

Αρτοποιοι: Βάλβης Φρ.,  Νομικός Ζαννος. Βαρελοποιοί: Βάλβης Χαρ. Δημοδιδάσκαλοι: Πατηνιώτης Ι., Πρέκας Αντώνιος, Συρίγος Λαζαρος, Χατζόπουλος Ι. Ιερείς:  Ακύλας Αθανάσιος,  Βασάλος Μάρκος,  Βασαρόμπας Ιωάννης,  Βαλλιάνος Θεόδωρος, Βελώνιας Ιωάννης,  Γιαννακόπουλος Φίλιππος, Δεναξάς Μάρκος, Διγενής Αγαθάγγελος,  Νομικός Γεώργιος.  Καφενεία: Ζαμπέλης Νικόλαος, Λιβαδάρας Χαρ.,  Φιορεντής Αντ. Κρεοπώλαι: Ευδαίμων Ιάκωβος. Μύλων ιδιοκτήται: Γαβαλάς Αντώνιος, Γαβαλάς Κωνσταντίνος, Γαβαλάς  Κωνσταντίνος, Κατσίπης Πέτρος, Λιβαδάρας Μαρίνος,   Σιγάλας Ζώρζος,  Συρίγος Λάζαρος. Ξυλουργοί: Λιβαδάρας Εμμανουήλ, Νομικός Σπυρίδων. Οινοπώλαι: Κορωνιός Μιχαήλ. Παντοπώλαι: Βαζαίος Σπυρίδων, Βάλβης Νικόλαος, Γαβαλάς Γάσπαρης, Κόκκαλης Αντώνιος, Λυγνός Γεώργιος, Ρούσσος Εμμανουήλ.  Υποδηματοποιοί: Δρόσος Νικόλαος, Μιχαλόπουλος Δημήτριος.

ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΝ : Κάτοικοι 303.

Μύλων Ιδιοκτήται: Αληφραγκής Μηνάς, Μπάϊκας Νικόλαος. Ξυλουργοί: Ρενιέρης Ιωάννης. Σανδαλοποιοί: Αργυρός Εμμανουήλ. 

ΜΕΓΑΛΟΧΩΡΙΟΝ: Κάτοικοι 782

Αγγειοπώλαι: Χωραφάς Κυριάκος . Αρτοποιοί: Βλάχος Νικόλαος, Ευδαίμων Γεράσιμος. Βαρελοποιοί: Γαβαλάς Εμμανουήλ, Μπάικας Ε.,  Σαλίβερος Β., Συρίγος Ζάννες. Ξυλουργοί:  Συρίγος Ζώρζης,  Συρίγος Ιωάννης.  Παντοπώλαι: Ακύλας Παρθένιος,  Γαβαλάς Eμμανουήλ, Ζάννος Εμμανουήλ, Ζώρζος Γουλιέλμος,  Κορωναίος Μιχαήλ. Πνευματοπώλαι: Ακύλας Παρθένιος. Σανδαλοποιοί: Αργυρός Ιάκωβος. Υποδηματοποιοί: Γιακουμέλης Απόστολος.

ΔΗΜΟΣ ΘΗΡΑΣΙΑΣ: Γ΄ τάξεως. Κάτοικοι 679

ΜΑΝΩΛΑΣ:  Κάτοικοι 374 Υπάγεται εις το  Ειρηνοδικείον Θήρας. Έδρα Τελωνοφυλακείου.

Ιερείς: Βαρβαρρήγος Εμμανουήλ. Μύλων ιδιοκτήται: Βαρβαρρήγος Ιωάννης, Βλάχος Γεώργιος. Ξυλουργοί: Νομικός Ιωάννης. Παντοπώλαι: Καραβίτης Ιωάννης, Πιτσικάλης Ιωάννης.  Πλοίων ιδιοκτήται: Μάναλης Γεώργιος.

ΑΓΡΙΛΗΑ: Κάτοικοι 145

Παντοπώλαι: Συρίγος Βασίλειος.

ΠΟΤΑΜΟΣ: Κάτοικοι 160

Ιερείς: Μπαλόπητος Δημήτριος. Μύλων ιδιοκτήται: Συρίγος Σπυρίδων. Παντοπώλαι: Συρίγος Σπυρίδων.

ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΣΤΗΣ Β΄ τάξεως. Κάτοικοι 3.519

ΠΥΡΓΟΣ: Κάτοικοι  952. Έδρα Ειρηνοδικείου.

Αγγειοπώλαι: Μπάϊλας Νικόλαος. Αρτοποιοί: Καφούρος Αθανάσιος,  Συρίγος Ματθαίος  Ασβεστοποιοί: Πούλης Ιωάννης. Δημοδιδάσκαλοι: Καλοροίζικος Γεώργιος, Σιγάλας Μιχαήλ.  Δικολάβοι: Δρόσος Δημήτριος. Ιατροί: Δαδινάκης Γεώργιος,  Μαυρομμάτης Μάρκος. Ιερείς: Δεναξάς Γεώργιος, Καραμολέγκος Γεώργιος, Καραμολέγκος Ιερόθεος, Σορώτος Πέτρος. Καφενεία: Σιγάλας Γρηγόριος. Κουρεία: Γαβαλάς Μάρκος. Κρεοπώλαι: Πούλης Νικόλαος.  Λευκοσιδηρουργοί: Σιγάλας Ιωάννης . Μαίαι: Λαγκαδά Μαρία, Φύτρου Μαργαρίτα. Ξυλέμποροι: Σαλίβερος Ιωάννης.  Ξυλουργοί: Καραμολέγκος Αντώνιος. Παντοπώλαι: Βελουδής Παναγιώτης, Γαβαλάς Ανδρέας, Γαρουφαλής Ιωάννης,   Μαυρομμάτης Μιχαήλ,  Καραμολέγκος Δ. Σανδαλοποιοί: Λαδικός Αγάπιος. Συμβολαιογράφοι: Ζάνος Βιδιανός. Υποδηματοποιοί: Γαβαλάς Γεώργιος.

ΒΟΘΩΝ: Κάτοικοι 403.

Αρτοποιοί: Μενδρινός Ελευθέριος. Ιερείς: Βλάχος Σάββας, Μονεμβασιώτης Λουκάς.  Παντοπώλαι: Ρούσσος Δημήτριος, Ρούσσος Μάρκος.  Υποδιδάσκαλοι: Συρίγος Μιχαήλ.

ΕΣΩ ΓΩΝΙΑ:Κάτοικοι  542:

Αγγειοπώλαι: Πρέκας Παναγιώτης. Ασβεστοπώλαι: Αναπλιώτης Ευστάθιος, Αργυρός Αντώνιος. Δημοδιδάσκαλοι: Αργυρός Ιωάννης, Σιγάλας Μακάριος. Ιερείς: Βάϊλλας Ιάκωβος, Μενδρινός Μακάριος, Μενδρινός Μιχαήλ. Καφενεία: Καραμολέγκος Αντώνιος, Σιγάλας Γρηγόριος. Ξυλουργοί: Καραμολέγκος Νικόλαος. Παντοπώλαι: Αλαφούζος Μάρκος. Αλαφούζος Πέτρος, Καραμολέγκος Θεοχάρης, Πρέκας Γεώργιος, Πρέκας Ευστάθιος, Νομικός Μηνάς. Σιδηρουργοί: Δημητροκάλης Βασίλειος.

ΕΞΩ ΓΩΝΙΑ : Κάτοικοι 371

Ασβεστοποιοί: Πρέκας Αντώνιος. Ιερείς: Ζώρζος Αντώνιος, Σιγάλας Μακάριος. Υποδιδάσκαλοι: Ζώρζος Σάββας.

ΜΕΣΑΡΙΑ: Κάτοικοι: 1238

Δημοδιδάσκαλοι: Βαρβαρρήγος Ιωάννης. Βενιέρης Δημήτριος. Εργολάβοι Δημοσίων Έργων: Ρούσσος Ιωάννης. Εργοστάσια Καλτσών: Νομικός Αναστάσιος. Ιερείς: Αργυρός Γρηγόριος, Γαβαλλάς Δημήτριος. Καφενεία: Βαϊλας Νικόλαος, Λυγνός Ζώρζης, Νομικός Ευάγγελος, Παράβαλος Σπυρίδων, Πρέκας Δημήτριος, Χάλαρης Μηνάς. Κρεοπώλαι: Φουστέρης Δημήτριος. Ξυλουργοί: Βαμβακούσης Ιωάννης. Βλάχος Ιωάννης, Πλατής Νικόλαος. Παντοπώλαι: Μαρκεζίνης Αντώνιος, Νομικός Αναστάσιος, Ποταμιάνος Δημήτριος, Φουστέρης Ζώρζης, Φουστέρης Ιωάννης, Φουστέρης Πασχάλης. Σανδαλοποιοί: Βαζαίος Σπυρίδων. Ταμβακοπώλαι: Λυγνός Εμμανουήλ. Υποδηματοποιοί: Δανέζης Εμμανουήλ.  Υφαντήριον δι’ ατμού και πλεκτήριον καλτσών και φανελλών: Μαρκεζίνης Αντώνιος.

ΔΗΜΟΣ ΟΙΑΣ: Β’ τάξεως Κάτοικοι 2192

ΟΙΑ ή ΕΠΑΝΩ ΜΕΡΙΑ: Κάτοικοι: 1493. Έδρα Ταχυδρομείου και Τηλεγραφείου, Τελωνοφυλακείου. Υπάγεται εις  το Ειρηνοδικείον Θήρας.

Αλευροπώλαι: Παγώνης Ιωάννης, Ρούσσος Βασίλειος, Σανούδος Απόστολος. Αρτοπώλαι: Αναπλιώτης Νικόλαος, Βάλβης Γεώργιος, Βάλβης Μιχαήλ, Πιτσικάλης Νικόλαος. Βαρελοποιοί: Δαρζέντας Ιωάννης, Ποθητός Παναγιώτης. Δημοδιδάσκαλοι αρρένων: Ανδριανόπουλος Επαμεινώνδας, Βαμβακούσης Γεώργιος, Δακορώνιας Νικόλαος.  Δημοδιδάσκαλοι θηλέων: Μπελώνια Αγγελική, Ρούσσου Παρασκευή. Έμποροι υφασμάτων: Γαβαλάς Μάρκος, Καρράς Φίλιππος, Πλατής Δημήτριος. Ιατροί: Δεσποτίδης Γεώργιος, Κυριακός Στυλιανός. Ιερείς: Βαρβαρρήγος Λουκάς, Γαβρίλης Ιγνάτιος – Οικονόμος, Δακορώνιας Γεώργιος, Δακορώνιας Κωνσταντινος - Οικονόμος , Ζαράνης Διονύσιος, Παράβαλος Ιωάννης, Παράβαλος Κωνσταντίνος, Σαρρής Ιωάννης, Σαρρής Ζαχαρίας, Χαϊδεμένος Ιερόθεος – Πρωτοσύγκελλος. Ιεροδιάκονοι: Δακορώνιας Νικόλαος Καφενεία: Ζάννος Ιωάννης, Καρράς Γεώργιος Μανωλέσσος Νικόλαος. Κουρείς: Βαρβαρρήγος Ζώρζης, Μανδηλαράς Αβέρκιος, Ποθητός Ιάκωβος. Κρεοπώλαι: Αληφραγκής Τομάζος, Γαβρίλης Λεωνίδας, Καρράς Φίλιππος, Ρούσσος Εμμανουήλ. Μυλωθροί: Δαρζέντας Ιωάννης, Λειβαδάρος Νικόλαος, Μαυρομμάτης Ιάκωβος, Ρούσσος Αντώνιος. Ξυλουργοί: Βαρβαρρήγος Γεώργιος, Καρβούνης Ιωάννης, Χαϊδεμένος Γεώργιος.  Οπωροπώλαι: Καρράς Χρίστος, Παράβαλος Εμμανουήλ. Παντοπώλαι: Αλαφούζος Εμμανουήλ, Αλαφούζος Μαρίνος, Αλαφούζος Μάρκος, Αληφραγκής Αντώνιος, Αληφραγκής Σπυρίδων, Αναπλιώτης Γεώργιος, Βαρβαρρήγος Ζάννες, Βλαστός Εμμανουήλ, Γαβαλάς Χρίστος, Ζάννος Διονύσιος, Καρβούνης Κοσμάς, Καρράς Ζάννες, Κυρτομίδης Ιάκωβος, Νομικός Γεώργιος, Πλατής Δημήτριος, Ρούσσου Μαρία, Συρίγος Γεώργιος, Χαϊδεμένος Ιωάννης, Χάλαρης Γεώργιος. Πλοίων ιδιοκτήται: Αναπλιώτης Ιωάννης, Δακορώνιας Αντώνιος, Κάϊλας Αντώνιος, Κάϊλας Πέτρος, Καρράς Νικόλαος, Κουτσιφιός Εμμανουήλ, Μανωλέσος Αντώνιος, Μανωλέσος Γεώργιος, Μανωλέσος Δημήτριος, Μανωλέσος Λεωνίδας, Μανωλέσος Σέργιος (Σιγουράς), Μαυρομμάτης Εμμανουήλ, Μαυρομμάτης Ματθαίος,  Μοσχάκης Μαρίνος, Νομικός Νικόλαος, Παράβαλος Γεώργιος, Πλατής Γεώργιος, Πλατής Δημήτριος, Πλατής Λεωνίδας, Ποταμιάνος Ιωάννης, Σαρρής Φρατζέσκος,  Σιγάλας Αλέξανδρος,  Σιγάλας Γεώργιος, Χάλαρης Αναστάσιος, Χάλαρης Χρίστος. Ράπται: Σαρρής Νικόλαος. Σανδαλοποιοί: Αληφραγκής Αντώνιος, Κυπραίος Γεώργιος. Σιδηρουργοί: Κυριαζής Γρηγόριος. Συμβολαιογράφοι: Σαρρής Ιδομενεύς. Υποδηματοποιοί: Βλάχος Ιωάννης, Δεονάς Ιωάννης, Μαρκεζίνης Αντώνιος.

“ΕΝ ΤΗ ΝΗΣΩ ΤΑΥΤΗ ΟΥΔΕΝ ΧΑΜΑΙΤΥΠΕΙΟΝ ΥΠΑΡΧΕΙ”: Η ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

 του Δ.Πράσσου

Ο Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής υπήρξε ένας από τους πολυμαθέστερους λόγιους του 19ου αιώνα και το μνημειώδες τρίτομο έργο του «Τα Ελληνικά,: ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος» που εκδόθηκε το 1853-54, αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών ακόμα και σήμερα. Ένα τμήμα αναφέρεται στη Σαντορίνη και εκτός από την απολαυστική περιγραφή, δίνει ανάγλυφα τον τρόπο ζωής των τότε κατοίκων. «Η γη της Θήρας αν και κατά το φαινόμενον ξηροτάτη και άκαρπος και συγκειμένη όλως εκ τετριμμένης κισσήρεως, είναι όμως άπασα δεκτική καλλιεργείας μηδέ των ορέων και των βράχων αυτής εξαιρουμένων αι δια της επιμελείας των κατοίκων κατέστη ως κήπος» σημειώνει.

Κάλτσες made in… Santorini
　
Αλλά το νησί παρήγε τότε και ένα προϊόν εξαφανισμένο σήμερα. Πρόκειται για το βαμβάκι που «κλαδευόμενο ως η άμπελος, διαρκεί έτη πολλά και εξ πασών των νήσων μόνο εν Θήρα και εν Θηρασία γίνεται». Από αυτό, σύμφωνα με τον Ραγκαβή οι γυναίκες υφαίνουν «πανία αρκετά καλά και μάλιστα δίμητα, πλέκουσι δε και σκούφους και βαμβακομαλίνους φανέλας αρίστης κατασκευής και περιπόδια, ων εξάγονται κατά έτος έως 8.000 ζευγαριών». Αξίζει όμως να επισημανθεί και ένα
Ακόμα προϊόν που παρήγε η Σαντορίνη στο παρελθόν. Το αναφέρει ο «πρώτος ιδρύσας εις Θήραν τυπογραφίαν και δημοσιογραφίαν» Γεώργιος Χ. Παπαδόπουλος στο «Ημερολόγιον Θήρα- Αμοργός 1933», που εξέδωσε ο Διευθυντής της Εφημερίδας «Θηραϊκή» Μιχαήλ Κ. Ζώρζος . «…εις πολύ παλαιοτέραν εποχήν υπήρχε εις την νήσον αρκετή έκτασις δενδροφυτείας από συκομορέας και εκαλλιεργείτο η μέταξα δια της περιποιήσεως και αναπτύξεως των μεταξοσκωλήκων», αναφέρει για να προσθέσει: «σήμερον όμως οι δενδροφυτείαι αύται εξέλιπον και δια την Θήραν εφαρμόζεται το γραφέν, όλως ανακριβώς, υπό του Γάλλου συγγραφέως Εδμόνδου Αμπού, ότι εν Ελλάδι δεν υπάρχει εν δενδρύλιον όπως προφυλαχθεί ο οδοιπόρος από τας καυστικάς του Ηλίου ακτίνας». Εκτός από πολυετές βαμβάκι δηλαδή, η Σαντορίνη είχε και μετάξι!.
Φυσικά δεν θα μπορούσαν να λείψουν οι αναφορές στο κρασί. «Ο οίνος της Θήρας ου μόνον είναι εξαιρέτου γεύσεως και ποιότητος, αλλά διατηρείται αεί καθαρός και άδολος» σημειώνει ο Ραγκαβής.
　
«…εν τη νήσω ταύτη εν ην ουδέν χαμαιτυπείον υπάρχει».
　
Απολαυστική είναι όμως η περιγραφή των τότε κατοίκων, την οποία παραθέτουμε αυτούσια. «Εισί δε οι κάτοικοι εν γένει φυσικώς μεν δυνατωτάτης κράσεως, μάλιστα οι χωρικοί, μετρίου και μάλλον μεγάλου ή μικρού αναστήματος, ευτραφείς, προπάντων αι γυναίκες έχουσαι και στήθος εν γένει ανεπτυγμένον, χρώματος μάλλον μελάγχροος ή λευκού, τας τρίχας μελανοκαστανάς, και την φυσιογνωμία σοβαράν μάλλον και ουχί δύσμορφον, ηθικώς δε εισί πράοι ευάγωγοι, εγκρατείς, πειθήνιοι προς τας αρχάς και προς τους ανωτέρους, αιδήμονες, φιλόπονοι, φιλόξενοι , επι την γεωργίαν και το εμπόριον και εις άκρον προσηλωμένοι εις την πατρώνα γην και την οικογένειαν, έτι δε και χρηστοήθεια μεγάλη επικρατεί γενικώς εν τη νήσω ταύτη εν ην ουδέν χαμαιτυπείον υπάρχει, ουδέ ευρίσκεται γυνή μετερχομένη το αισχρόν του το επάγγελμα. Και τον οίνο δε αυτόν, το μόνον ούτως ειπείν, άφθονον προϊόν της γης των , καθώς και πάντα τα πνευματώδη ποτά, μετά μεγάλης εγκρατείας και μετριότητος μεταχειρίζονται οι Θηραίοι».
Σημαντική είναι και η λεπτομέρεια για τη συμβίωση των ορθοδόξων με τους περίπου 700 καθολικούς που βρίσκονταν στη Σαντορίνη, οι οποίοι «ζώσιν ουχί ως αλλαχού κεχωρισμένοι από των ελλήνων, αλλά μεμιγμένοι μετ’ αυτών εν τη πρωτεούση, και ακολουθούσι δι αδείας του Πάπα κατά τας εορτάς και τας νηστείας το παλαιόν ημερολόγιον, απ’ εναντίας των άλλων νήσων εν ας οικούσι καθολικοί και εκ τούτου προέρχεται μεγάλη ομόνοια μεταξύ των κατοίκων».

http://www.santorinibusiness.com/%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%83-%CF%84%CE%B7%CF%83-%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CF%83-%CF%83%CF%84.html

Το Πολίτικο «Χιουνκιάρ Μπεγιεντί» (Hünkar Beğendi) …της Οίας!!!

«Χιουνκιάρ Μπεγιεντί» και στην Οία;

Ναι! καλά διαβάσατε! Το αυθεντικό Πολίτικο φαγητό «Χιουνκιάρ Μπεγιέντι» (από το τουρκικό Hünkar Beğendi) ήταν ένα από τα φαγητά που συνηθιζόταν και στην Οία, ιδίως τα παλιά χρόνια.

Η «ανακάλυψη» μας αυτή έγινε εντελώς τυχαία όταν βρεθήκαμε σε βεγγέρα σε σπίτι Οιατών φίλων. Ενώ περιμέναμε ότι το γεύμα θα περιελάμβανε γνωστές παραδοσιακές Σαντορινιές συνταγές, βρεθήκαμε προ εκπλήξεως όταν είδαμε στο τραπέζι να σερβίρεται ένα Πολίτικο φαγητό! Και η έκπληξη μας μεγάλωσε ακόμη περισσότερο όταν είδαμε το άναυδο βλέμμα των Οιατών φίλων μας, τόσο της  οικοδέσποινας και του νοικοκύρη όσο και των υπόλοιπων παρευρισκομένων Οιατών, οι οποίοι είχαν μείνει κυριολεκτικά άφωνοι για την άγνοια μας αυτή.

«Δηλαδή εσείς στα χωριά κάτω* δεν φτιάχνετε χιουνκιάρ;» ήταν η ερώτηση της απορημένης Οιάτισσας οικοδέσποινας η οποία νόμιζε ότι το Χιουνκιάρ, εκτός από την Οία, συνηθιζόταν και στα άλλα χωριά της Σαντορίνης!  Όταν λοιπόν τους εξηγήσαμε πως «όχι», ξεκίνησε μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση για την τοπική κουζίνα της Οίας, η οποία όχι μόνο διαφέρει σε σημεία από την παραδοσιακή Σαντορινιά κουζίνα, αλλά σε πολλούς «Κατωμερίτες*» Σαντορινιούς είναι σχεδόν άγνωστη.

Όπως μας είπαν: «Όλο το χωριό ήταν ναυτικοί. Ο ναυτικός στόλος της Οίας ήταν πάνω από 160 ιστιοφόρα! Η Οία ήτα μεγάλη ναυτική δύναμη, που τα άλλα χωριά της Σαντορίνης δεν την είχαν.  Οι Οιάτες ήταν όλοι καπεταναίοι, μηχανικοί, πληρώματα, είχαν οι καραβοκύρηδες μεγαλοκαπεταναίοι τα ιστιοφόρα και ταξίδευαν στην Κωνσταντινούπολη, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Ρωσία. Έτσι πολλά στοιχεία από την Ανατολίτικη κουλτούρα αφομοιώθηκαν στην κοινωνία της Οίας και την έκαναν να διαφέρει από την υπόλοιπη Σαντορίνη. Φαγητά που φτιάχνουμε στην Οία και είναι επιρροές από τα ταξίδια των ναυτικών μας, τα άλλα χωριά της Σαντορίνης δεν τα γνωρίζουν. Για παράδειγμα εμείς στην Οία το Πάσχα φτιάχνουμε «Μελιές», είναι τσουρέκια με τυρί, συνταγή από τη Μαύρη Θάλασσα».

«Και έτσι προέκυψε και το Χιουνκιάρ στην Οία;» ρωτήσαμε

«Ε ναι!  μέσα σε όλα τα Ανατολικά στοιχεία που έφεραν οι Οιάτες ναυτικοί, ήταν και αυτό. Η μελιτζάνα είναι ένα προϊόν που ανέκαθεν έβγαζε η Σαντορίνη. Οπότε δεν ήταν δύσκολο να «υιοθετηθεί» από την Οιάτικη κουζίνα. Τα παλιά χρόνια συνηθιζόταν πολύ στα καπετανόσπιτα, σαν Κυριακάτικο μεσημεριανό φαγητό. Αλλά με τα χρόνια όλες οι κοινωνικές τάξεις της Οίας  άρχισαν να το μαγειρεύουν.»

Ρωτήσαμε: «Και ποια η διαφορά του Πολίτικου Χιουνκιάρ, από το Χιουνκιάρ της Οίας;»

«Στη Κωνσταντινούπολη τη μελιτζάνα την λιώνουν και την κάνουν πουρέ. Εμείς στην Οία απλώς την κόβουμε σε κομμάτια. Όμως ο τρόπος μαγειρέματος του κρέατος είναι ίδιος. Στα τουρκικά Χιουνκιάρ Μπεγιεντί σημαίνει «του ηγεμόνα του άρεσε»!»

«Δηλαδή ξέρετε και το ιστορικό;» ρωτήσαμε έκπληκτοι τους Οιάτες φίλους μας

«Ε βέβαια!» μας είπαν γελώντας. «Ήταν κάποτε ένας Τούρκος σουλτάνος στην Κωνσταντινούπολη, Μουράτ λεγόταν, του οποίου η μάνα ήταν Ελληνίδα. Την είχαν αρπάξει νεαρό κοριτσάκι και την πήγαν στο χαρέμι, αλλά ο Σουλτάνος όταν την είδε, από την ομορφιά της την ερωτεύτηκε και την  παντρεύτηκε. Όταν πέθανε, ο γιος που είχε κάνει μαζί της, ο Μουράτ, πήρε το θρόνο και έγινε αυτός Σουλτάνος.  Ο Μουράτ λοιπόν ήταν πολύ δύστροπος στο φαΐ και οι μάγειροι του έσκαγαν κάθε φορά τι να του μαγειρέψουν. Έτσι μια μέρα ένας μάγειρας του μαγείρεψε μελιτζάνες με κρέας, ο Μουράτ ξετρελάθηκε και έτσι βγήκε το Χιουνκιάρ Μπεγιέντι που σημαίνει «του ηγεμόνα του άρεσε!».  Αυτή την ιστορία θυμάμαι την έλεγε ο παππούς μου που ήταν ναυτικός και την είχε ακούσει στην Κωνσταντινούπολη. Κάθε φορά που η γιαγιά μου έφτιαχνε το φαγητό ο παππούς θυμόταν την ιστορία του!» μας είπε η Οιάτισσα νοικοκυρά φίλη μας.

Όπως φαίνεται τελικά η Οία κρύβει πολλά μυστικά στην τοπική λαογραφία της,  τα οποία είναι άγνωστα στην υπόλοιπη Σαντορίνη. Μήπως θα έπρεπε σιγά-σιγά οι Οιάτες να αρχίσουν να ανοίγουν τα κλειδωμένα σεντούκια τους και να μας αποκαλύπτουν τις ομορφιές της «κρυφής» τοπικής τους παράδοσης ;

Χιουνκιάρ Μπεγιεντί της Οίας

1 κιλό κρέας μοσχαρίσιο (για τας κεμπάπ) κομμένο σε μπουκιές

2 κρεμμύδια ξέρα ψιλοκομμένα

5-6 μελιτζάνες φλάσκες «άσπρες» Σαντορίνης

1 νεροπότηρο ελαιόλαδο

1 κονσέρβα ψιλοκομμένα ντοματάκια Σαντορίνης

2 κουταλιές ντοματοπελτέ Σαντορίνης αραιωμένες σε νερό

1 φύλλο δάφνης, λίγο μοσχοκάρυδο, θυμάρι, ρίγανη, μπαχάρι, κανέλλα σκόνη

αλάτι, πιπέρι,

λίγο ζάχαρη (για την «ξινίλα» της ντομάτας)

Σε μια κατσαρόλα βάζουμε το λάδι και το σωτάρουμε με τα ψιλοκομμένα κρεμμύδια. Προσθέτουμε τα κρέας (το οποίο έχουμε πλύνει πολύ καλά), όλα τα μυρωδικά (κανέλλα, μπαχάρι, δάφνη, μοσχοκάρυδο, θυμάρι, ρίγανη, αλάτι, πιπέρι) και το τσιγαρίζουμε. Στη συνέχεια προσθέτουμε τα ντοματάκια, τον πελτέ, τη ζάχαρη, και το αφήνουμε να βράσει.

Πλένουμε καλά τις μελιτζάνες, τις κόβουμε την κάθε μια ξεχωριστά σε 2 κομμάτια (κάθετα) και τις βάζουμε σε μια λεκάνη με νερό να βγάλουν την πικράδα τους. Τις  ψήνουμε με το φλούδι τους πάνω σε ένα γκαζάκι, μία – μία ξεχωριστά για περίπου 5 λεπτά την κάθε μια ώστε να μαλακώσουν αρκετά.

Όταν τελειώσουμε το ψήσιμο, τις ρίχνουμε μέσα στη κατσαρόλα. και τα αφήνουμε να βράσουν μαζί με το κρέας. 

Εδώ θα βρείτε επίσης Ανατολικές συνταγές της Οίας:

http://kallistorwntas.blogspot.gr/2011/10/blog-post_13.html

http://kallistorwntas.blogspot.gr/2012/01/blog-post_22.html

• «κάτω», «Κατωμερίτες»: έτσι αποκαλούν οι Οιάτες τα υπόλοιπα χωριά της Σαντορίνης γιατί βρίσκονται στην κάτω πλευρά, δηλαδή στα νότια του νησιού.

Κρασολεξικό Σαντορίνης

από την http://www.wine-museum-koutsoyannopoulos.gr/gr/oinologiko-leksiko

Οινολογικό Λεξικό Κυρίως Σαντορινιάς Διαλέκτου

Αγλία

Είδος ξύλινης χειροποίητης κουτάλας για το μάζεμα του κρασιού από τις μεγάλες ξύλινες σκάφες. Γέμιζαν τα τα ασκιά.

Αθήρι

Ποικιλία πρώιμης ωρίμανσης και θεωρείται μία από τις καλύτερες λευκές ελληνικές ποικιλίες οινοποιίας. Η ημερομηνία του τρυγoυ πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα. Γιατί όταν ξεπεραστεί ο βαθμός ωριμότητας των σταφυλιών μειώνονται σημαντικά τα οξέα τους. Διαμορφώνεται σε κυπελλοειδή σχήματα και είναι αρκετά ανθεκτική στον περονόσπορο. Έχει έντονα αρώματα λευκών λουλουδιών ( γιασεμί ). Στη γεύση είναι στρογγυλό, μαλακό, με πολλή έντονη επίγευση, αφήνοντας στο στόμα τα φρέσκα αρώματά του. Καλλιεργείται κυρίως στις Κυκλάδες και την Κρήτη.

Αγλιστρίρι

Μικρή Σίγλα (αγλώ=αντλώ)

Αλισαρόνια

Σκούπα φτιαγμένη από λυγαριές (είδος θάμνου).

Αλιτάνα

Παρτέρι, Κήπος.

Αλκοολική Ζύμωση

Η διαδικασία όπου τα ζάχαρα του γλεύκους μετατρέπονται σε αλκοόλη.

Αμπασά

Πέρασμα από αμπέλι σε αμπέλι.

Ανεμόλοος

Το μικρό παράθυρο, σαν καμινάδα ,της κάναβας, της αποθήκης του κρασιού για να αερίζεται και να φεύγει η μυρωδιά του κρασιού.

Ανέσπω

Ξεριζώνω

Απλωτή

Οριζόντια καλλιέργεια των σταφυλιών.

Άλφα

Κουτούτο που έτρεχε ο μούστος στο λινό.

Αλφά

Το ξύλο που από εκεί κρέμονται το κεφάκι στο πατητήρι.

Αξίνη

Είδος γεωργικού εργαλείου.

Αφούρα

Τεράστιο βαρέλι για κρασί.

Βαρέλα

Βαρέλι περιεκτικότητας 50 οκάδων.

Βιολογικό Κρασί

H πρέπουσα έννοια είναι «κρασί προερχόμενο από σταφύλια βιολογικής καλλιέργειας». Δηλαδή τα προερχόμενα από αμπέλι, το οποίο έχει καλλιεργηθεί σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Της Ε.Ε (2092/91). Δεν υπάρχει βιολογικό κρασί. Μόνο από βιολογικό αμπελώνα ή βιολογική αμπελοκαλλιέργεια.

Βούτα

Μεγάλο βαρέλι.

Βούτσι

Μεγάλο βαρέλι ,μονάδα μετρήσεως.

Βούτυρο

Η ύπαρξη αυτού του αρώματος, οφείλεται στο διακετύλιο, μια ουσία που βρίσκεται σε μεγάλη περιεκτικότητα σε ορισμένα κρασιά, όπως αυτά που προέρχονται από Chardonnay.

Γαϊλιά

Ελιά.

Γάνα

Μεγάλο πιθάρι ή μικρή δεξαμενή με κρύο νερό. Από δύο αντικριστές οπές περνούσε αυλός.

Γλεύκος

Ο χυμός του σταφυλιού.

Γλυκάδι

Το ξύδι, κατ' ευφημισμό.

Γουλάς

Πύργος, παρατηρητήριο.

Γράδα

Βαθμός οινοπνεύματος.

Δάκρυ

Οι σταγόνες που κυλούν από τα τοιχώματα ενός ποτηριού, όταν μετά την ανακίνηση το αφήσουμε σε ηρεμία. Είναι συνάρτηση της περιεκτικότητας σε αλκοόλη.

Δραγάτης

Ο φύλακας των σταφυλιών την νύχτα.

Δυσαάκι

Διπλό σακί που μετέφεραν το φαγητό.

Εκχύλιση

Η παραμονή του μούστου με τα φλούδια των σταφυλιών, προκειμένου αυτός να απορροφήσει αρώματα, χρώμα και τανίνες.

Εκχύλισμα

Όλα τα στερεά στοιχεία που περιλαμβάνονται σε ένα κρασί και είναι υπεύθυνα για τον πλούτο ,τη συμπύκνωση και το σώμα του.

Επίγευση

Η γευστική εντύπωση που μένει στο στόμα μετά την κατάποση του κρασιού. Αν η εντύπωση διαρκεί πολύ, η επίγευση χαρακτηρίζεται ως «μακριά». H αίσθηση που μένει στη μνήμη μας αφού καταπίνουμε μια γουλιά κρασί. Όσο περισσότερο διαρκεί τόσο καλύτερο θεωρείται ένα κρασί.

Επιθετικό

Χαρακτηρισμός που αποδίδετε όταν το κρασί είναι σκληρό στο στόμα. Συνήθως επειδή διαθέτει πολύ τονισμένη οξύτητα και στεγνές τανίνες.

Επίπεδο

Κρασί χωρίς εναλλαγές των γευστικών εντυπώσεων. Βαρετό και πλαδαρό.

Εστέρες

Ουσίες υπεύθυνες για τα αρώματα των κρασιών, που συνήθως δημιουργούνται από την αντίδραση των οξέων με την αλκοόλη.

Ζία

Κλαρίνο.

Ζυάζω

Ζυγίζω

Ζευγαριά

Μονάδα μετρήσεως επιφανειών.

1 ζευγαριά =3 στερέματα γης. ( όση έκταση μπορούσε να οργώσει ενα ζευγάρι ζώα σε μια μέρα)

Ζευγάρισμα

Όργωμα

Ζύμες

Μύκητες που είναι υπεύθυνοι για την μετατροπή των σακχαρων σε αλκοόλη. Μπορεί να είναι καλλιεργημένες (εργαστηριακές) η άγριες (ιθαγενείς),προερχόμενες από το ίδιο αμπέλι.

Ζωηρό

Αναφέρεται στο χρώμα με ιδιαίτερη λάμψη ή και σχετικά υψηλή οξύτητα που διεγείρει το στόμα.

Θηλυκό

Το λεπτό και ελαφρύ κρασί με ανθωδη χαρακτήρα. Περίεργος πως ,οι γυναίκες μάλλον προτιμούν τα στιβαρά "αντρικά" κρασιά.

Ίσκα

Αναπτήρας, εποχής , με φυτίλι.

Ισορροπημένο

Το κρασί στο οποίο υπάρχει αρμονική συνύπαρξη της αλκοόλης, των οξέων και των τανινών.

Καλλουργία

Η άνυδρη καλλιέργεια.

Κάμπανο (1)

Η κουδούνα.

Κάμπανο (2)

Τα ξεχασμένα στον τρύγο σταφύλια, πάνω στις αμπελιές.

Καμπανολόοι

Αυτοί που μάζευαν τα ξεχασμένα σταφύλια από τις αμπελιές.

Κάναβα

Ο χώρος που αποθήκευαν το κρασί , ο χώρος που πατούσαν το κρασί.

Κάνοβα

Τα οινοποιεία στη Σαντορίνη.

Καρκούνα

Στόμιο βαρελιού.

Καστέλι

Κάστρο.

Κοφάκι

Μικρό κοφίνι, καλάθι.

Κρασί

Η λέξη κρασί προέρχεται από το `κράμα`, την `κράση` (την ανάμιξή του δηλ. με νερό) που έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες προκειμένου να το καταναλώσουν χωρίς τις συνέπειες της μέθης.

Κοπανός

Είδος ξύλινου σφυριού –χρησιμοποιείτο για το τάπωμα και το ξεταπωμα των βαρελιών.

Κοπελάς ( Μπαλής)

Ο έμπιστος του αφεντικού που ασχολείται με τα αμπέλια.

Κοντούτο

Υδρορροή

Κοφίνι

Είδος καλαθιού φτιαγμένο από λυγαριά για την μεταφορά σταφυλιών ή ντομάτας

Λαίνι

Πήλινο δοχείο αρχικά, αργότερα και το εμαγιέ ή αλουμίνιο, κανάτα στάμνα.

Λάκα

Το άνοιγμα λάκκου στην αμπελιά.

Λεπτό

Κρασί με ευγενή αρώματα φρούτων ή λουλουδιών, που δεν είναι έντονα.

Λήνο και Ληνός

Δεξαμενή όπου έρεε ο μούστος από το πατητήρι.

Λιάστρα

Μέρος εναπόθεσης των σταφυλιών για να στεγνώσουν στον ήλιο.

Μάιος

"Μάης άβρεχτος μούστος άβραστος" (αν δεν βρέξει το Μάιο δεν θα γίνει καλός ο μούστος).

Μαίστρα

Η κάτω τρύπα του βαρελιού.

Μαλακά

Είδος αποβουτυρωμένου ανθότυρου (Σαντορίνη).

Μαστραπάς

Κανάτα με κρασί.

Μουριά

Το σχοινί από το οποίο είναι δεμένο το πρόσωπο του ζώου ,για να το τραβάς,(χαλινάρι).

Μπαλής

Ο άνθρωπος που ασχολιών με την οργάνωση του τρύγου, ο αρχιεργάτης.

Μαστέλο

Ξύλινη σκάφη.

Μπαστουρομένο

Δεμένο.

Μπόμπα

Βαρέλι χωρητικότητας 400 οκάδων.

Μπουκέτο

Πολύπλοκο και σύνθετο άρωμα που αναπτύσσεται όταν το κρασί βρίσκεται στη φιάλη.

Μπρίλια

Χωνί ειδικό ξύλινο.

Μπούσκο

Κρασί με στυφή γεύση.

Μπουτσουνάρι

Το ρύγχος της κανάτας ή του κουντούτου, (υδρορροή) που τρέχει το νερό, το λάδι, κλπ.

Νειάζω

Οργώνω.

Νευρικό

Κρασί με επικράτηση της οξύτητας, χωρίς αυτή να είναι υπερβολική.

Νταμιτζάνα

Μεγάλη γυάλινη φιάλη, συχνά με προστατευτική εξωτερική επένδυση από ψάθα.

Ντούγα

Βαρελοσανίδα.

Ντραβετζάρω

Μεταφέρω τα κρασιά.

Ξαγλίζω

Αντλώ.

Ξαγλώ

Αντλώ.

Ξεμπαστούροτο

Λυμένο.

ΞΕΝΟΛΟΑ

Οι μη ντόπιες ποικιλίες σταφυλιών.

Ξετρυασμένα

Πλυμένα βαρέλια.

Ξεφετσάζω

Καθαρίζω το βαρέλι από τα υπολείμματα από το περσινό κρασί.

Ξηρό

Κρασί στο οποίο κατά την αλκοολική ζύμωση, έχουν ζυμωθεί όλα τα σάκχαρα.

Π.Ο.Π. - Προστατευμένη Ονομασία Προέλευσης

Είναι χαρακτηρισμός ποιότητας συγκεκριμένων κρασιών, κατοχυρωμένος από σχετική νομοθεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Χαρακτηριστικό γνώρισμα ενός οίνου Π.Ο.Π. είναι το τοπωνύμιο της περιοχής από την οποία προέρχεται, το οποίο αναγράφεται ξεκάθαρα στην ετικέτα (π.χ. Νεμέα Π.Ο.Π.). Για να έχει, ωστόσο, το δικαίωμα αυτό -το οποίο ανάγει το κρασί σε ανώτερα επίπεδα ποιότητας, αλλά και τιμολόγησης, από κρασιά που δεν ανήκουν στην κατηγορία αυτή- ο παραγωγός πρέπει να τηρήσει κάποιες προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος. Ετσι το κρασί αυτό προέρχεται από αμπέλια που καλλιεργήθηκαν εντός των ορίων μιας συγκεκριμένης ζώνης, προκύπτει από μία ή περισσότερες καθορισμένες ποικιλίες σταφυλιού, βάσει των αμπελουργικών και οινοποιητικών τεχνικών που προβλέπει ο νόμος. Επίσης, η νομοθεσία προβλέπει και τον ελάχιστο (αλλά όχι τον μέγιστο, γιατί αυτό θα ήταν δύσκολο και ιδιαίτερα περιοριστικό) αλκοολικό τίτλο του κρασιού.

Οίνος

Οίνος, το προϊόν που προκύπτει από την αλκοολική ζύμωση των σακχάρων του χυμού του σταφυλιού.

Ελληνικοί Οίνοι Π.Ο.Π.

Αγχίαλος, Αμύνταιο, Αρχάνες, Γουμένισσα, Δάφνες, Ζίτσα, Λήμνος, Μαντινεία, Μεσσενικόλα, Νάουσα, Νεμέα, Πάρος (Ερυθρός/Λευκός), Πάτρα, Πεζά (Ερυθρός/Λευκός), Πλαγιές Μελίτωνα (Ερυθρός/Λευκός), Ραψάνη, Ρόδος (Ερυθρός/Λευκός), Ρομπόλα Κεφαλληνίας, Σαντορίνη, Σητεία (Ερυθρός/Λευκός).

Οξείδωση

Οφείλεται στην επίδραση του οξυγόνου και μυρίζει μήλο από ώρα κομμένο.

Οξύτητα

Είναι η αίσθηση της ξεδιψαστικής φρεσκάδας που δίνει στο στόμα μας ένα κρασί, χάρη στην ισορροπία των φυσικών οξέων του χυμού του σταφυλιού (μούστου) από τον οποίο προκύπτει. Την διακρίνουμε από το ανεπαίσθητο «τσίμπημα» στη γλώσσα και τα ούλα μας, που ερεθίζει τους σιελογόνους αδένες μας αμέσως μόλις καταπιούμε το κρασί. Η οξύτητα είναι συνήθως πιο αισθητή στα φρέσκα λευκά κρασιά και βοηθάει στο να διατηρεί το στόμα μας δροσερό και καθαρό όταν το κρασί μας συνοδεύει βαριά, λιπαρά φαγητά. Οσο μεγαλύτερη είναι η οξύτητα ενός κρασιού, τόσο πιο πολύ θα διατηρηθεί φρέσκο στο χρόνο, άρα θα έχει μακρύτερη και καλύτερη παλαίωση.

Παλαίωση

Η παραμονή του κρασιού στο βαρέλι.

Πατητήρι

Το σημείο ,ο χώρος που πατιόταν τα σταφύλια ,για την εκχύμωση του.

Πιριά

Ξύλινο χωνί (χειροποίητο),για το γέμισμα του ασκού από το βαρέλι.

Ποχάρης

Κυνηγός.

Προβάς

Τουαλέτα εξωτερική (από το προβαίνω)

Ρυμίδι

Στενό δρομάκι.

Σιφούνι

Σιφόνι για την άντληση κρασιού.

Σάκχαρα

Περιέρχονται στο χυμό της ρόγας και μετατρέπονται σε αλκοόλη κατά την αλκοολική ζύμωση .Μέρος αυτών μπορεί να μείνει αζύμωτο δίνοντας στο κρασί γλυκιά γεύση.

Σέκι

Είδος ξύλινης κανάτας ογκομετρημενη στα 10 lit (χειροποίητη).

Σκαφίδι

Ξύλινη λεκάνη.

Σκιάδι

Καπέλο ψάθινο.

Σκουτέλα

Πήλινη λεκάνη.

Σκουτέλι

Ξύλινο βαθύ πιάτο.

Σοτοκάμαρη

Υπνοδωμάτιο.

Σουρλί

Παντελόνι.

Σουφερτί

Σκεύος για το φαγητό.

Στομόχι

Φίμωτρο για γαϊδούρια και μουλάρια πλεγμένο από λυγαριά (είδος θάμνου).

Στροφιλία

Οινοπνευματώδες ποτό από την απόσταξη των σταφυλιών μετά την αφαίρεση του μούστου, το τσίπουρο / η ρακή / το ρακί.

Σώμα

Οφείλεται κυρίως στις τανίνες και χαρακτηρίζει τα ερυθρά κρασιά, καθιστώντας τα μη υδαρή.

Τάκος

Τάπα, πώμα βαρελιού.

Τανίνες

Ουσίες του σταφυλιού που δίνουν στυφή γεύση στο κρασί και στρογγυλεύουν με την παλαίωση.

Τουλούμι

Ασκός από δέρμα κατσίκας.

Τσάμπουρα

Κοτσάνια.

Τσίκουδα

Τα υπολείμματα του σταφυλιού μετά την πίεση ( κουκούτσι – φλοιός ).

Υδαρότητα

Η έλλειψη των γευστικών συστατικών σε σημείο που το κρασί να είναι σαν ελαφρά αρωματισμένο νερό (νερουλό).

Υψόμετρο

Είναι η διαφορά ύψους του αμπελιού από την επιφάνεια της θάλασσας. Οσο μεγαλύτερο είναι το υψόμετρο τόσο χαμηλότερη είναι η μέση θερμοκρασία και κυρίως η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ μέρας και νύχτας. Αυτό συμβάλλει στην καλύτερη ωρίμαση του σταφυλιού, κάνοντάς την πιο ομαλή και παρατεταμένη.

Υψόμετρο ( Μεγάλο )

Μπορεί να συντελέσει στην παραγωγή ποιοτικών κρασιών, καθώς, εκτός των άλλων, συνήθως συνεπάγεται φτωχά, πετρώδη εδάφη και χαμηλό υδάτινο ορίζοντα - παράγοντες που είναι συνυφασμένοι με την παραγωγή «μεγάλων» κρασιών ανά τον κόσμο. Γι' αυτό άλλωστε και συχνά ένας παραγωγός αποφασίζει να αξιοποιήσει επικοινωνιακά το υψόμετρο των αμπελιών του, είτε αναγράφοντας την αριθμητική του ένδειξη στην ετικέτα είτε συμπεριλαμβάνοντας σε αυτήν κάποιον συναφή χαρακτηρισμό (π.χ. «Ορεινά Κτήματα»).

Φανάρα

Μεταλλικό σκεύος με πολυεδρικές γυάλινες επιφάνειες που χρησιμοποιείτο ως φωτιστικό μέσο για τις βραδινές ώρες ,στο πατητήρι.

Φελλός

Κλείνει το μπουκάλι, αλλά μπορεί να είναι και το λεγόμενο «σφάλμα», που δίνει μια μυρωδιά μουχλιασμένου ξύλου

Φερεντήνι

Σαντορινιό μαχαίρι χειροποίητο. Η λαβή του ήταν από ξύλο συκιάς ,και η λαμα του γαμψή για το κόψιμο των σταφυλιών από τα αμπέλια κατά των τρύγο.

Φέτσα

Το κατακάθι του κρασιού.

Φλασκί

Μικρό δοχείο (ή και μικρός ασκός) από αποξηραμένη φλασκιά ου δίνει μια μυρωδιά μουχλιασμένου ξύλου.

Χορτώδες

΄Αρωμα σε κρασιά που προέρχονται από πράσινα σταφύλια και μυρίζει πρόσφατα κομμένο χόρτο.

Τα Παρωνύμια της Σαντορίνης ( συνέχεια)

Άλλη μία από τις άγνωστες πλευρές της Σαντορίνης είναι και αυτή των παρωνυμίων ή αλλιώς παρατσούκλια της Σαντορίνης.  Στην ανάρτηση αυτή σαν συνέχεια άλλων θα προστεθουν κάποια από τα παρατσούκλια που κατέγραψε μέλος της ομάδας μας. Τα παρατσούκλια από τη μία και τα οικόσημα από την άλλη παίζουν ένα άλλο ρόλο στην ανάδειξη πτυχών της Ιστορίας.

Τα παρατσούκλια

Τα παρατσούκλι ή αλλιώς παρωνύμια που δημιούργησε ο λαός μας συνηθίζονται πολύ και στη Σαντορίνη. Συνοδεύοντας το όνομα από γενιά σε γενιά το παρατσούκλι πολλές φορές αντικατέστησε το επίθετο και με το καιρό πήρε μια κυρίαρχη θέση αφού το βρίσκουμε συχνά στις συναλλαγές τους, στα διάφορα νιτερέσα τους στα προικοχάρτια και οπωσδήποτε στην αλληλογραφία. Γιατί δίχως αυτό και σήμερα ακόμα, το γράμμα δεν θα πάει στον παραλήπτη και ούτε θα μπορέσει κανείς να βρει αυτόν που ζητά αν δεν χρησιμοποιήσει κοντά στο όνομα και το παρονόμι του.

Τα περισσότερα από αυτά είναι σκωπτικά δηλαδή περιπαιχτικά ακόμα και χλευαστικά ενω αλλα παινεύουν ή υποδηλώνουν συνήθεια ή επαγγελματική ιδιότητα. 

Γελούν και περιπαίζουν τα σωματικά ή πνευματικά ελαττώματα όπως ο "κουλός", ο "μπούζης", ο "κοιμήσης", ο "κατσιβέλης". Κολακεύουν και επιδοκιμάζουν τις αρετές και τα χαρίσματα οπως ο "χριστιανός", ο "σταυρολόος", ο "χαριτωμένος", ενώ δεν διστάζουν ένα δύστροπο και γκρινιάρη να τον αποκαλέσουν "μούγγρο".

Εγγόνια και δισέγγονα έμειναν ακούοντας το παρατσούκλι της γιαγιάς τους που ήταν μαμμή "της μαμμής" και σε άλλη περίπτωση που ήταν βόσκισσα "της βόσκισσας". 

Εναν που έπιανε με δεξιοτεχνία πουλιά με την απόχη του τον αποκάλεσαν "ποχιάρη" και κάποιο άλλο για τον ίδιο λόγο "σκουργιαλό".

Το παιχνίδι αυτό ανάμεσα στους συχωριανούς γινόταν πολλές φορές σκληρό και άδικο γιατί με αφορμή κάποιο αθώο περιστατικό εύρισκαν κακόηχα και κακόγουστα παρατσούκλια που είχαν ως φυσική συνέπεια τις παρεξηγήσεις.

Αλλά έκτός απο την εύθυμη πλευρά της, η λαική αυτή επινόηση είχε και την πρακτική γιατί πολλοί κάτοικοι του νησιού είχαν το ίδιο όνομα και επίθετο διχως να συμβαίνει να ειναι συγγενείς και με το παρατσούκλι ξεχώριζαν.

από το βιβλίο της Γουλιελμίας Συρίγου-Μονιούδη

"Η Σαντορίνη μου" σελ 107 εκδοσεις Θηραικά Νέα

Παρωνύμια κατοίκων Θήρας

Α

Αλιφραγκής Γεώργιος   ( Μαρκούτσος )

Αλιφραγκή Δέσποινα    ( Κουτσουράκι )

Αργυρός Ματθαίος   ( Λίστας )

Αργυρός Ιωάννης   ( Γάιδαρος )
Αργυρός Ευαγγέλος ( το Θεριό)

Β

Βάλβης Νικόλαος   ( Βάβουλας )

Βάλβη Μαρία   ( Σγουρδιά )

Βάλβης Κωνσταντίνος   ( Γούναρης )

Βάλβης Κωνσταντίνος   (Μαρκεζίνης )

Βάλβης Σπύρος   ( Πλατύς )

Βάλβη Μαργαρίτα   ( Μπουρίκαινα)

Βάλβης Τζάννες   ( Φάκος )

Βασσάλος Φρατζέσκος   ( Φρασουάς )

Βενετσάνος Αντώνιος  ( του Μοναχόπαιδου)

Βλαβιανός Αρτέμης   ( Μπουζούκος )

Βάλβης Παναγιώτης ( αετός ) 

Γ

Γαβαλάς Μάρκος   ( του Φλώριου )

Δ

Δαρζέντας  Χαράλαμπος   ( Μονάντερος )

Δαρζέντας Γεώργιος   ( Τσιμπούκας )

Δαμασκηνός Γεώργιος   ( Φούρναρης )

Δαμασκηνός  Ανάργυρος   (Βιομήχανος )

Δαμασκηνός Χρήστος   ( Σιάλας )

Δαμασκηνός Μανώλης   ( Χαβάς )
Δαμασκηνός Νικολός ( Πριόνης)

Δαμίγος Γεώργιος   ( Αβγουλάς )

Δαμίγος Μιχάλης   ( Σαμπάς )

Δεναξάς Αρτέμιος   ( Βαρελάκης )

Δρόσος Κωνσταντίνος  (Πουλάδης )

Δρόσος Αντώνιος   ( Αλοάκης )

Δρόσος Φίλιππας   ( φραγκιάς )

Δρόσος Νικόλαος   (φραγκιάς )

Δρόσος Νικόλαος   ( Μπιστόλης )

Δρόσος Ευστάθιος   ( Μπιστόλης )

Δρόσος Σπύρος   ( Μπελάς )

Δρόσος Αρτέμιος   ( Μπελάς )

Δρόσος Αρτέμιος   ( του Κοντού)

Δρόσος Δημήτριος   ( Κύκλωπας )

Δρόσος Χαράλαμπος   ( Ντόρος )

Δρόσος Κωνσταντίνος   ( Πουλάκης)

Δρόσος Ελευθέριος   ( Μπαμπάνης )
Δρόσος Σπύρος ( Μαρκεζίνης)

Ζ

Ζάννος Απόστολος   (Φλώρος )

Ζαμπέλης Γεώργιος   ( Μπάνης )
Ζώρζος Νικόλαος (Καμπαναραίος) 

Θ

Θεολόγου Χρήστος   ( Καζούρας )

Κ

Κατσίπης Χαράλαμπος   ( Τσίρος )

Κατσίπης Κωνσταντίνος   ( Κουβάς )

Κατσίπης Μόδεστος   ( Κουλούλης )

Κατσίπης Ιάκωβος   ( Φυστίκης )

Κατσίπης Νικόλαος   ( Σπέης )

Κατσίπης Δημήτριος   ( Βόλος )

Κατσίπης Μιχάλης   ( Μονάντερος )

Καρντίμπελης Χρήστος   (Σαρτζετάκης )

Καραμολέγκος Μανώλης   ( Ψωμάς )

Καραμολέγκος Ανάργυρος   ( Καλόγηρος )

Καραμολέγκος  Γεώργιος   ( Τρόμπος )

Καφούρος  Νικόλαος   ( Χλαπί )

Καφούρος  Ελευθέριος   ( Αβάρας )

Καφούρος Λουκάς   ( Παππαδάκι )

Καφούρος Ιωάννης   ( Ψαρρής )

Καφούρος Γεώργιος ( Κάψουλας )

Καφούρος Πέτρος   ( Περούλης)

Καφούρος Αρτέμιος   ( Περούλης )

Κούκος Μανώλης   ( Γουλάς )

Λ

Λειβαδάρος Μανώλης   ( Κοσκωτάς )

Λυγνός Νικόλαος   ( Κίσηρας )

Λυγνός Ευάγγελος ( πεθαμένος ή ψώφος) 

Μ

Μηνδρινός Ευάγγελος   ( Βιβίκος )

Μηνδρινός Γεώργιος   ( Αράπης )

Μπετίνης Μιχάλης   ( Ψουής )

Ν

Νομικός  Ευάγγελος  ( Μπαχάς )

Νομικός Γεώργιος   ( Αουστρίας )

Νομικός Ευάγγελος   ( Μάος )

Νομικός Νικόλαος   ( Μπουάς )

Νομικός Βασίλης ( Κουτσουράς) 

Νομικός Γεώργιος ( μπουάς) 

Ξ

Ξαγοράρης Νικόλαος   ( Μπουμπούς )

Π

Πρέκας Σταύρος   ( Φαρισαίος )

Πρέκας Ιάκωβος   ( Βενιζέλος )

Ρ

Ρενιέρης Ιωάννης   (   Γαλλής )

Ρενιέρης Γεράσιμος   ( Ανταμάς )

Ρενιέρης Δημήτριος   ( Κουλουμπαρίνης )

Ρενιέρης  Νικόλαος  ( Γκούνης )

Ρενιέρης Χρήστος   (Μπόγιας )

Ρενιέρης Ευάγγελος   (Μπιζελάς )

Ρούσσης Κωνσταντίνος   ( Φτέουρας )

Ρούσσος Αγγελος   ( Ντράστος )   

Ρούσσος Μάρκος   ( Πορδάς)

Ρούσσος Πέτρος   ( Περράκης )

Ρούσσος Νικόλαος ( φαναράς) 

Σ

Σιγάλας  Αντώνιος   ( Πέρακας )

Σιγάλας  Γεώργιος   ( Μπαλής )

Σιγάλας  Ιάκωβος   (Κολομπάκης )

Σιγάλας Μάρκος   ( Βουτσάς )

Σιγάλας Μανώλης   ( Μπουκάλης )

Σιγάλας Μανώλης   ( Κοκόνος )

Σιγάλας Σωτήριος   ( Γουλιάρης )

Σαλίβερος  Τζώρτζης   ( Μπατζάνης )

Σαλίβερος  Απόστολος   ( Καμπούρης )

Συρίγος Ματθαίος   ( Ντούρναβος )

Φ

Φουστέρης Ιωάννης   ( Μπεργελές )

Φύτρος Ευάγγελος   ( Λίλικας )
Φύτρος Μάρκος (Κανιόρος) 
Φύτρος Μιχάλης (Γάτζος)

Χ

Χλωρίδης Μανώλης   ( Ζωζώκας )

Χρήστου Νικόλαος ( Πατατάς) 

Σε τυχόν περίπτωση που εντοπιστουν λάθη σας παρακαλούμε αλληλοσυμπληρώστε μας..... Περιμένουμε και άλλα!