Το μονοπάτι στο Αρμενάκι της Οίας που κινδυνευει να καταστραφει...

Στο Kαλλιστορώντας είχαμε κάνει αφιέρωμα πριν καιρό για το Αρμενάκι της Οίας.  (βλέπε εδώ )

 Το Αρμενάκι είναι ένας μικρός όρμος που βρίσκεται ανάμεσα στην νησίδα του Αγ.Νικολάου του Περαματάρη και στον όρμο της Αρμένης. Η πρόσβαση σε αυτό γινεται απο μονοπάτι που ξεκινάει απο την συνοικία "Μοναστήρι"  (Αγ.Σπυρίδωνας).

Το μονοπάτι αυτό  χρονολογείται απο την εποχη της Οθωμανικής κτήσης και είναι ένα απο τα παλαιότερα και σημαντικότερα μονοπάτια της Οίας, όχι μονο λόγω της χρονολογίας του, αλλα και λόγω της γεωλογικής του αξίας.

Διασχίζει τα μεγάλα κόκκινα ηφαιστειογενή γκρεμνά της καλντερας της Οίας και πραγματικά καθηλώνει τον διαβάτη η αίσθηση  να περπατάει εχοντας κυριολεκτικά πανω στο κεφάλι του την παλιά λάβα να αιωρείται.

Πέρα όμως απο την άγρια ομορφια του τοπίου και την αξία της παλαιότητας της χρονολογίας του, το μονοπάτι αυτό ήταν και ειναι ζωτικής σημασίας για τους Οιάτες γιατί οδηγεί στο Αρμενάκι που ειναι ο όρμος των ψαράδων της Οίας.  

Αυτο που με λύπη μας διαπιστώσαμε ειναι οτι αυτο το τοσο σημαντικής αξίας μονοπάτι, κινδυνευει να καταστραφεί ολοσχερώς γιατί οι υπευθυνοι δεν φροντισαν τον τελευταιο καιρό να το διατηρήσουν καθαρό απο τις αλιμιές. Σε αρκετά σημεία, οι αλιμιές εχουν "φουντώσει" και έχουν κλεισει κυριολεκτικά το δρόμο με αποτελεσμα ο διαβάτης να μην μπορει να περασει και να αναγκάζεται να σκαρφαλώσει απο τις πετρες των γκρεμών βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή του.

Το προβλημα με το μονοπάτι καθιστά δύσκολη την πρόσβαση των Οιατων στο Αρμενάκι οι οποιοι αναγκάζονται να πηγαίνουν στα "μαγαζιά" τους (δηλαδη στις υποσκαφες αποθήκες οπου φυλάσουν τα ειδη ψαρικής και τις βαρκες τους) δια θαλασσης απο το Αμμούδι.

Οπως μας ειπαν καποιοι:

- "Οι αλιμιές εχουν θεριέψει και εχουν κλεισει το δρόμο σε πολλά σημεια. Να πάρω ενα πριόνι να τις κόψω εγω; ε! δεν το κανω γιατί αυτο ειναι δουλειά των υπευθύνων! Τοσα λεφτα δίνουμε σε φορους και δημοτικά τελη στο κρατος."

- "Δεν μπορω να παω απο το δρόμο στο Αρμενάκι. Πάω με τη βάρκα μου απο το Αμμούδι. Άλλοι που δεν μπορουν να πανε απο το Αμμούδι, αναγκαστικά δεν πηγαινουν καθόλου στο Αρμενάκι και οι περιουσίες τους ρημάζουν. Πως να πανε αφου ο δρόμος δεν ειναι προσβάσιμος? να σκαρφαλώνουν σαν τα κουνάδια στα γκρεμνά;;"

- "Η Κοινότητα της Οίας, οταν ήταν ακόμη αυτόνομη (επι σχεδίου Καποδίστρια) ειχε ανακατασκευάσει το δρόμο. Τον ειχε φτιάξει σαν καλντερίμι με τσιμέντο και χοχλίδες και καθε χρόνο τον καθαριζαν και τον διατηρουσαν καθαρό και απο τα χωματα που επεφταν απο τα γκρεμνα το χειμωνα με τις βροχες και απο τις αλιμιές. Απο τοτε που η Κοινότητα ενσωματωθηκε στο Δημο, ενας άνθρωπος δεν εχει ερθει να καθαρισει το δρόμο".

 

Αλήθεια δεν είναι κρίμα;;;;;;;;;;;

Αν και φυσικά καποιοι θα σκεφτούν: "το νησί εχει ενα σωρο σημαντικά προβλήματα... με τα μονοπατια και τα γκρεμνά της Οίας θα ασχολείται;;".

Ομως για σκεφτείτε το...τοσο δύσκολο είναι να κοπουν οι αλιμιές με ενα ηλεκτρικο πριονι ωστε να ανοιξει ο δρόμος;;; ουτε μιας  ώρας δουλειά δεν ειναι.....

 

Δια Πάρο, Νάξο, Ίο, Οία, Θήρα …

Διαφήμιση σε εφημερίδα της εποχής

 «Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που ένα άσπρο βαπόρι, στολισμένο με ένα κόκκινο μεγάλο Ν στο φουγάρο του,  ξεκινούσε νωρίς το πρωί από τον Πειραιά για να κάνει το δρομολόγιο Πάρο, Νάξο, Ίο, Οία, Θήρα».  Το βαπόρι με το μεγάλο κόκκινο Ν που περιγράφει η Καδιώ Κολυμβα στο βιβλίο της «Οία, τόπος και ιστορία» εκδόσεις Αρμός δεν ήταν άλλο από το βαπόρι των Οιατών εφοπλιστών Νικολάου και Δημητρίου Νομικού, υιών του αείμνηστου Οιάτη εφοπλιστή και  ευεργέτη της Οίας, Λουκά Νομικού (http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/65108).

Ούτε 20 χρόνια δεν έχουν περάσει από τότε που το βαπόρι σφύριζε για να χαιρετήσει την Οία, την ιδιαίτερη πατρίδα των πλοιοκτητών, κάθε φορά που έστριβε την νησίδα του Αγίου Νικολάου του Περαματάρη και κατευθυνόταν προς τον όρμο της Αρμένης. Ο καπετάνιος σφύριζε και από το χωριό έβγαιναν οι ντόπιοι στις αυλές των σπιτιών και ανταπέδιδαν τον χαιρετισμό, είτε γιατί είχαν κάποιο συγγενή ως πλήρωμα, είτε για να καλωσορίσουν αυτούς που έρχονταν από τον Πειραιά.

Ποιος Οιάτης δεν θυμάται τον ναυτικό πράκτορα καπτά-Αντώνη Δακορώνια (ιδρυτή του Ναυτικού Μουσείου Οίας) να κατεβαίνει στην Αρμένη κάθε μέρα αδιάκοπα κρατώντας το μαύρο χαρτοφύλακα του για να τακτοποιήσει όλα τα γραφειοκρατικά που είχαν να κάνουν με την αποβίβαση των ταξιδιωτών.

Ποιος Οιάτης δεν θυμάται τις λάτζες του κάπτα-Γιάννη να πλευρίζουν το βαπόρι που άνοιγε τη βουκαπόρτα του για να βγουν οι ταξιδιώτες της Οίας.

Ποιος Οιάτης δεν θυμάται τον κυρ-Αντώνη τον αγωγιάτη, που με τα γαϊδούρια του φορτωμένα τις με βαλίτσες ανέβαιναν τους καραβολάδες της Αρμένης και στις σκάλες να περιμένουν οι συγγενείς για να καλωσορίσουν τους δικούς τους που έρχονταν από τον Πειραιά.

Και «όταν το καράβι τελείωνε την αποστολή του, απομακρυνόταν μαλακά και αφήνοντας ψηλό σφύριγμα και καπνό γύριζε την πλάτη του στην Οία και έβαζε πλώρη ακριβώς απέναντι για τα νότια, για το λιμάνι που κατεβαίνει και ο σημερινός επισκέπτης της Σαντορίνης, τον Αθηνιό…»

«Τόσες εταιρείες είχαν βαπόρια με δρομολόγιο για τη Σαντορίνη όπως  ο Βεντούρης, ο Αγαπητός και άλλοι πολλοί, εμείς όμως μόνο με του Νομικού τα βαπόρια ταξιδεύαμε» θυμούνται οι Οιάτες.

«Όχι μόνο γιατί ήταν το βαπόρι των Νομικών των συγχωριανών μας, αλλά και γιατί έπιανε Αρμένη και αυτό διευκόλυνε. Μην κοιτάς σήμερα που έχουν όλοι αμάξια και μέσα σε μισή ώρα είσαι από τον Αθηνιό στην Οία. Εκείνα τα χρόνια δεν είχαν όλοι αμάξια όπως έχουν σήμερα και ήταν ταλαιπωρία για ένα Οιάτη, από τον Αθηνιό που ‘ναι στη μια άκρη της Σαντορίνης να πάει στην Οία που ‘ναι στην άλλη άκρη. Έπρεπε ή να βρει ταξί ή να πάει με το ΚΤΕΛ στα Φηρά και από εκεί άλλο λεωφορείο για την Οία. Ενώ από την Αρμένη ήταν ευκολία. Ανέβαινες πάνω στο γάιδαρο και σε 10 λεπτά ήσουν στο σπίτι σου. Από τότε που σταμάτησαν τα βαπόρια του Νομικού, κανένα βαπόρι πια δεν σταμάτα στην Αρμένη….»

 «Το καλύτερο όμως ήταν όταν ο Σύλλογος των Οιατών το Πάσχα έφερνε τη σημαία του Αγ.Γεωργίου από τον Πειραιά. Μπαίνανε όλοι οι Οιάτες του Πειραιά μέσα στο βαπόρι των Νομικών, τσούρμο, και σαν έφτανε το βαπόρι στην Οία άρχιζε να σφυρίζει από τον Περαματάρη! Πλεύριζαν οι λάντζες που ήταν σημαιοστολισμένες και γινόταν μεγάλο πανηγύρι σαν άνοιγε η βουκαπόρτα και εμφανίζονταν οι φερμένοι με τη σημαία του συλλόγου να ανεμίζει! Το βαπόρι να μην σταματάει να σφυρίζει και από το χωριό να χτυπούν οι καμπάνες! Στο μόλο της Αρμένης να περιμένουν τα βιολιά και αφού αποβιβάζονταν από τις λάντζες, ανέβαιναν όλοι μαζί πάνω στο χωριό για τη γιορτή. Και πρώτοι από όλους ο καπτά-Νίκος και ο καπτά-Δημήτρης, οι δυο πλοιοκτήτες! Βλέπεις το σύλλογο των Οιατών στο Πειραιά ο συχωρεμένος ο πατέρας τους, ο εφοπλιστής ο καπτά-Λουκάς τον ίδρυσε! Τώρα πάνε πια αυτά...» αναπολούν οι Οιάτες καθώς μόνο η νοσταλγία μένει να θυμίζει αυτές τις εικόνες. Και όμως όλα αυτά συνέβαιναν στην Αρμένη της Οίας μέχρι και πριν 15-20 χρόνια. 

Σαν επίλογο θα κρατήσουμε τα λόγια της Καδιώς Κολυβα μέσα από το βιβλίο «Οία, τόπος και ιστορία»: «Τα βαπόρια της γραμμής έπαψαν να σταματούν στην Αρμένη και χάθηκε αυτή η μυσταγωγία. Ερήμωσε η Αρμένη, χάλασαν τα σκαλοπάτια, σώπασε το σφύριγμα που όριζε τον ορισμό του καραβιού, χάθηκε η χαρά να συναντήσεις τον ταξιδιώτη που περίμενες.  Τώρα το πλοίο που θα φέρει στη Σαντορίνη όσους προορίζονται για την Οία θα τους αφήσει κι αυτούς στον Αθηνιό…».

Όμως μέσα σε αυτή τη γλυκιά νοσταλγία σιγόκαιει πάντα η ελπίδα ότι ίσως κάποια μέρα στο μέλλον θα σφυρίξει ξανά κάποιο βαπόρι στην Αρμένη για αποβιβάσει πάλι ταξιδιώτες στην Οία, όπως τότε!

Το «Ελλάς Εξπρές»  ένα από τα βαπόρια  της ακτοπλοΐας «Υιών Λουκά Νομικού»  στην Αρμένη της Οίας στις αρχές της δεκαετίας του ‘90

Οι Άγιοι Εφτά Παίδες της Εφέσου στην Οία…..

Οι Άγιοι Εφτά Παίδες της Εφέσου στην Οία…..

Το ιστορικό

Οι Άγιοι Εφτά Παίδες ήταν Μικρασιάτες άγιοι, συγκεκριμένα από την Έφεσο της Ιωνίας για αυτό και αποκαλούνται «Άγιοι Εφτά Παίδες εν Εφέσω». Τα ονόματα τους ήταν Μαξιμιλιανός, Ιάμβλιχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Αντωνίνος, Κωνσταντίνος και Εξακουστοδιανός και έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου (249 - 251 μ.Χ.). Όταν ξέσπασαν διωγμοί κατά των Χριστιανών, μοίρασαν την περιουσία τους στους πτωχούς, εγκατέλειψαν την πόλη και κρύφτηκαν σε μία σπηλιά μέχρι να τελειώσει ο διωγμός. Όταν αντιλήφθηκαν ότι πλησίαζαν στο καταφύγιό τους, προσευχήθηκαν στο Θεό κατά την διάρκεια της νύχτας να πεθάνουν για να μην πέσουν στα χέρια των διωκτών. Ο Θεός άκουσε τις προσευχές τους και το πρωί κοιμήθηκαν χωρίς να ξυπνήσουν. Όταν ο βασιλιάς ανακάλυψε την κρυψώνα τους και τους βρήκε νεκρούς, διέταξε να σφραγιστεί με μία μεγάλη πέτρα η είσοδος της σπηλιάς.  Μετά από 194 χρόνια (περί το 446 μ.Χ.), επί Θεοδοσίου του Μικρού, εμφανίστηκε στην Έφεσο κάποια αίρεση που δίδασκε κατά της ανάστασης νεκρών. Εκείνη την εποχή, εμφανίστηκε ένα παιδί στην αγορά της Εφέσου και αγόρασε ψωμί με το νόμισμα της εποχής του Δεκίου, γεγονός ανεξήγητο. Ανέκριναν το παιδί, και αυτό ήταν ο Iάμβλιχος που τους οδήγησε στη σπηλιά και βρήκαν ζωντανά και τα υπόλοιπα παιδιά. Ήταν θαύμα Θεού που αποδείκνυε το αληθές της Αναστάσεως των νεκρών.

Το απολυτίκιο

Θείω Πνεύματι, ἀφθαρτισθέντες, πολυχρόνιον, ἤνυσαν ὕπνον, οἱ ἐν Ἐφέσῳ ἐπτάριθμοι Μάρτυρες, καὶ ἀναστάντες πιστοὺς ἐβεβαίωσαν, τὴν τῶν ἀνθρώπων κοινὴν ἐξανάστασιν ὅθεν ἅπαντες, συμφώνως τούτους τιμήσωμεν, δοξάζοντες Χριστὸν τὸν πολυέλεον.

Στην Οία

Στην Οία υπάρχουν 2 εκκλησίες προς τιμή των Αγίων Εφτά Παίδων της Εφέσου.

Η μια εκκλησία βρίσκεται σε μια σπηλιά στον κόλπο «Μουζακιά» παραπλεύρως τους όρμου της Αρμένης και η πρόσβαση σε αυτό γίνεται μόνο με βάρκα. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα μικρό εξωκλήσι, από τα παλαιότερα της Οίας καθώς χρονολογείται άνω των 200 ετών.  Η θέση στην οποία βρίσκεται δηλαδή κρυμμένη μέσα σε απόκρημνη σπηλιά δεν είναι καθόλου τυχαία, αφού συμβολίζει την σπηλιά στην οποία είχαν κρυφθεί οι Άγιοι Εφτά Παίδες στην Έφεσο για να σωθούν από τους διωγμούς. Εορτάζει στις 4 Αυγούστου, ημερομηνία που τιμάται η Κοίμηση των Αγίων, και ανήμερα της εορτής γίνεται ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της Οίας. Ο κόσμος καταφθάνει στην σπηλιά με σημαιοστολισμένα καΐκια και μετά το τέλος της θείας λειτουργίας σερβίρεται το φαγητό το οποίο μαγειρεύεται στον όρμο της Αρμένης και μεταφέρεται στο σημείο με βάρκα γιατί το πανηγυρόσπιτο της εκκλησίας είναι μικρό. Μάλιστα τα παλιά χρόνια δεν ήταν λίγοι οι Οιάτες οι οποίοι πήγαιναν από την παραμονή και διανυκτέρευαν στην αμμουδιά της σπηλιάς. Χρόνια τώρα οι ψαράδες της Οίας όταν ψαρεύουν στην περιοχή, περνούν πάντα από την σπηλιά για να ανάψουν τα καντήλια της και να θυμιάσουν την εικόνα των Αγίων Εφτά Παίδων τους οποίους ευλάβονται πολύ.  Παρόλο αυτά την εκκλησία φροντίζει με πολύ ευλάβεια εδώ κι πάρα πολλά χρόνια η οικογένεια του Μιχάλη Μπαλόπιτα, τόσο ο ίδιος όταν βρισκόταν στην ζωή, όσο και οι απόγονοι του που συνεχίζουν την παράδοση.

Η δεύτερη εκκλησία βρίσκεται μέσα στην Οία στο χωριό κοντά στο Κοινοτικό κατάστημα. Ο ναός αυτός εορτάζει στις 22 Οκτωβρίου, ημερομηνία όπου τιμάται η Αφύπνιση των Αγίων. Αρχική κτήτορας ήταν η Οιάτισσα εφοπλίστρια Καδιώ Σιγάλα και στις μέρες μας έχει περάσει πλέον στα χέρια των απογόνων της.

Η σπηλιά των Άγιων Εφτά Παίδων στην Έφεσο της Μικράς Ασίας

Η σπηλιά με την εκκλησία των Αγίων Εφτά Παίδων στην Οία στον κόλπο «Μουζακιά»

Η δεύτερη εκκλησία των Αγίων Εφτά Παίδων μέσα στο χωριό στην Οία

Φωτογραφίες από τη φετινή εορτή των Αγίων Εφτά παίδων  

Το Αρμενάκι της Οίας

«Αρμενάκι  είμαι κυρά μου, πάρε με, έλα πάρε με…»

Στην Οία στην καλντέρα, παραπλεύρως του λιμανιού της Αρμένης στα δυτικά, βρίσκεται ένας μικρός όρμος, το «Αρμενάκι». Το Αρμενάκι βρίσκεται κάτω από τις γειτονιές «Λότζα» (Αγ.Νικόλαος) και «Μοναστήρι» (Αγ.Σπυρίδωνας). Η πρόσβαση σε αυτό γίνεται είτε με βάρκα από την Αρμένη και το Αμμούδι, είτε κατεβαίνοντας από το χωριό από τη γειτονιά Μοναστήρι, όμως μέσα από δύσβατο μονοπάτι, ανάμεσα από τα κόκκινα ηφαιστειογενή γκρεμνά. 

Ο όρμος «Αρμενάκι» της Οίας. Πάνω από τον όρμο, χτισμένες στο φρύδι του γκρεμού της Καλντέρας, οι συνοικίες «Λότζα» (Αγ.Νικόλαος) και «Μοναστήρι» (Αγ. Σπυρίδωνας).

                     

Τα παλιά χρόνια το Αρμενάκι ήταν το λιμάνι των ψαράδων. Εκεί βρίσκονταν οι βάρκες των ψαράδων της Οίας (επαγγελματιών και ερασιτεχνών), εν αντιθέσει με την Αρμένη και το Αμμούδι που ήταν οι δυο μεγάλοι όρμοι για τα ιστιοφόρα.  Στο Αρμενάκι ο κάθε ψαράς, ο κάθε βαρκάρης είχε το δικό του «μαγαζί», το οποίο δεν ήταν άλλο από υπόσκαφη αποθήκη που λάξευε ο ίδιος μέσα στον ηφαιστειογενή βράχο, όπου εκεί φυλαγόταν η βάρκα και τα είδη της ψαρικής του (δίχτυα, παραγάδια).  Το «μαγαζί» ήταν ένας στενόμακρος χώρος με θολωτό ταβάνι και στενή πρόσοψη, σοβαντισμένο στο δάπεδο και στους τοίχους (εσωτερικούς και εξωτερικούς) με «πατητό» δηλαδή πατημένο τσιμέντο με άσπρη ή κόκκινη «άσπα» (=θηραϊκή γη) όπως ακριβώς και τα υπόσκαφα σπίτια. Επειδή πολλές φορές οι ψαράδες αναγκάζονταν να διανυκτερεύσουν στο γιαλό, το κάθε «μαγαζί» ήταν διαμορφωμένο και σαν δωμάτιο με ελάχιστη οικοσκευή (κρεβάτι, τραπέζι, καρέκλα, πιατο-πότηρα κλπ) ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες του για τη διανυκτέρευση του.

Αξέχαστες βεγγέρες έχουν να θυμούνται οι παλιοί ψαράδες τα βράδια στο Αρμενάκι. Με λάμπες πετρελαίου (γιατί δεν υπήρχε ακόμη ρεύμα), αφωταρίδες στην παραλία με παλιόξυλα,  ένα κοινό τσουκάλι για όλους ως φουφού, μια πρόχειρη κακαβιά από φρέσκα ψάρια για βραδινό και στηνόταν γλέντι «από το τίποτα» όπως διηγούνται οι παλιοί ψαράδες της Οίας:

«Από τη Λότζα αρχινά, στο Μοναστήρι φτάνει, το Αρμενάκι σα θωρώ και η καρδιά μου γιάνει».

«Στο Μοναστήρι θε να ΄ρθω, που το ΄χω για μεράκι, να σκύβω κάτω στο γιαλό, να βλέπω τ’ Αρμενάκι, με τις μικρές ψαρόβαρκες, που βρίσκονται αράδα και τις θωρεί και η Παναγιά και η Αγιά Τριάδα»

«Στ’ Αμμούδι έχει σύννεφα και στην Αρμένη μπόρα, μα στ’ Αρμενάκι το μικρό, του ήλιου παρηγόρα»

«Με λουλουδάκια του βουνού, τη βάρκα θα στολίσω και στ’Αρμενάκι στο γιαλό, θα πάω να γλεντίσω»

είναι μερικά από τα αυτοσχέδια κοτσάκια που έφτιαχναν οι ψαράδες στις βραδινές βεγγέρες τους στο Αρμενάκι, περιμένοντας να περάσει η ώρα για να σηκώσουν τα παραγάδια τους.

Το μονοπάτι που οδηγεί στο Αρμενάκι από το χωριό

      

\

Στη σημερινή εποχή, το Αρμενάκι έχει πλέον ηλεκτροδότηση και τα ελάχιστα «μαγαζιά» που έχουν απομείνει, διατηρούνται από τα παιδιά και τα εγγόνια των παλιών ψαράδων, που τα χρησιμοποιούν πλέον ως «εξοχικά δωμάτια» και μένουν εκεί το καλοκαίρι για τα καλοκαιρινά μπάνια τους.

Τα ελάχιστα πλέον εναπομείναντα «μαγαζιά» των παλιών ψαράδων στο Αρμενάκι, διατηρημένα από τους συγγενείς τους ως εξοχικά δωμάτια.

Μ.Λ - Καλλιστορώντας