Καλλ- ιστορωντας

Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014

Σαντορίνη και Επανάσταση του 1821

Μέσα από διάφορες ιστορικές πηγές θα προσπαθήσω να σταχυολογήσω πληροφορίες σχετικές με την περίοδο της κήρυξης της Ελληνικής Επανάστασης. Παράλληλα, ακολουθεί και ένας κατάλογος με τους Θηραίους αγωνιστές. Πολλά ονοματεπώνυμα ίσως είναι 2 και 3 φορές, είναι η καθαρή συνωνυμία που υπάρχει ακόμα στο νησί. Εκτός των άλλων αναφέρονται Αγωνιστές που κατάγονται από άλλα μέρη (Κρήτη, Σμύρνη) γιατί έδρασαν όμως και κατοίκησαν στο νησί της Σαντορίνης.

Στις 29 Δεκεμβρίου 1820, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης , ως αρχηγός των Φιλικών, στέλνει επιστολή στο λαό της Σαντορίνης, για να ενθουσιάσει το λαό. Στην επιστολή αναφέρει και τα εξής: …. «… Στέλλω προς υμάς τον παρουσιαζόμενον καπετάν Ευάγγελον Ματζαράκη, άνδρα φιλογενέστατο και δια τον μεγάλον ζήλον τον οποίον έδειξεν εις πολλάς περιπτώσεις αξιοσέβαστον, όστις είναι προσταγμένος να σας ειπή τους σκοπούς μας και να οδηγήση έκαστον εις όσα παρ αυτού ζητεί σήμερον ….».

Ο Ευάγγελος Ματζαράκης ήταν πλοίαρχος και αγωνιστής της επανάστασης του 1821. Στις 5 Μαΐου του 1821 ήταν αυτός που σήκωσε την σημαία της επανάστασης στην Σαντορίνη. ( Wikipedia).

Ο Πληθυσμός της Σαντορίνης το 1821 ήταν 13.235 κάτοικοι, ενώ ένα χρόνο αργότερα 15.428. Το1823 με την Εθνοσυνέλευση του Άστρους, στη Σαντορίνη επεβλήθη η πληρωμή 90.000 γρόσια, το μεγαλύτερο όλων των νησιών, όταν στο υποχρεωτικό δάνειο του 1826, οι Κυκλάδες κατέβαλαν 190.000 γρόσια συνολικά. Ο δε στόλος της Σαντορίνης ανερχόταν σε 32 πλοία, 480 ναυτών, με 126 κανόνια.

Στην επιστολή των προκρίτων και λοιπών κατοίκων της Σαντορίνης εις τους προκρίτους των Σπετσών, 30 Απριλίου 1821, γίνεται αναφορά στο έμψυχικο δυναμικό το οποίο στέλνουν οι Σαντορινιοί, για την υποστήριξη του απελευθερωτικού αγώνα: « Όθεν εξαποστέλλομεν κατά το παρόν, προς υμάς, άνδρας 70 ομού μ έναν ιερέα συνοδευόμενους με ένα των προυχόντων ημών Νικόλαον Δεναξάν, τους οποίους θέλει να μεταχειρισθείτε εις τα απολεμικά υμών πλοία υπέρ της κοινής ελευθερίας».

Σύμφωνα με τον Βασίλειο Σφυρόερα: « Οικονομικά της Σαντορίνης κατά τον τελευταίον αιώνα της Τουρκοκρατίας» προκύπτει ότι:

1. Ο πληθυσμός της ανερχόμενος το 1770 εις 9000 κατοίκους επεδίδετο όχι μόνο εις την γεωργία αλλά και εις την ναυτιλία.. Το 1780 η Μονή Προφήτη Ηλία διαθέτει ιδιόκτητο πλοίο

2. Κατά την πραγματοποίηθείσα το 1807 υποχρεωτική ναυτολογία νησιωτών για την κάλυψη έμψυχου υλικού αναγκών του τουρκικού στόλου, η Σαντορίνη έστειλε 50 ναύτες, ο Πόρος 40, η Ύδρα 110.

3. Από το φορολογικό κατάστιχο των ετών 1812- 1814 το νησί κατέβαλλε ετησίως 55.676 γρόσια ενώ η θεωρούμενη εύφορη Νάξος 29.750, και η Ύδρα 5.320.

Ο Φίλιππας Κατσίπης αναφέρει παράλληλα στα : « Συμβάντα κατά την Επανάσταση στη Σαντορίνη» (τόμος Δανέζη 1970): «Προσφορές για τον Εθνικό Αγώνα του 1821: Από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας (Πύργου;) 700 γρόσια, Από Αντωνάκη Καραμολέγκο 40 γρόσια, Από εκκλησίαν Χρυσοστόμου (;) 60 γρόσια, από τον Ηγούμενο του Αγίου Χαραλάμπους ( παλιό μοναστήρι στη Σαντορίνη στην έξω Γωνιά) 300 γρόσια, από το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία 1640 γρόσια, Από Επίτροπο Παναγιάς Ιμπορίου ( Εμπορείου) 1305, από Επίτροπο Αγίου Δημητρίου ( Μεσσαριάς μάλλον), 150 γρόσια, από εκκλησία Μπελώνια ( Σημερινή ορθόδοξη Μητρόπολη), 75 γρόσια, από καπετάνιο Τζαννετάκη Ντειμέζη 39 γρόσια, από εκκλησία Παναγιάς 200 (Επισκοπής;), από την εκκλησία Θεολόγου ( Άγιος Ιωάννης Θεολόγος) 112, από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου Πύργου 78, από την Αγία Θεοδοσία ( Πύργου;) 25 γρόσια, Από εκκλησία Αγίων Αναργύρων ( Μεγαλοχωρίου:;) 70 γρόσια, Από την Παναγιά Μαλτέζα 1811, από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας Πύργου 70, από την Εκκλησία της Αγίας Τριάδος Επάνω Μεριάς 20, από την εκκλησία της Παναγιάς του Καλού 200 γρόσια, από την Παναγιά του Μεγάλου Χωριού 315,από τον Άγιο Νικόλαο Επάνω Μεριάς 200, Από τον Άγιο Σπυρίδωνα 180, από την εκκλησία Ταξιαρχών 150, από την Αγία αικατερίνη Οίας, 45, από τον κ. Αντώνιο Δράλο δι έν καντήλι 87,30, Από τον Γεώργιο Χατζή 69, 30, Από τον Γιαννάκη Γαβρίλη 72. Σύνολο γρόσια 8.164,20.»

« Οι Σαντορινιοί όταν άκουσαν ότι κηρύχθηκε η Επανάσταση αμέσως στείλανε στους Σπετσιώτες βοηθήματα, τρόφιμα και καράβια για να βοηθήσουν τον αγώνα. Οι κάτοικοι του Σκάρου εγκατεστημένοι πλέον στα Φηρά, σαν άνθρωποι μορφωμένοι και ταξιδεμένοι, παρακολουθούσαν τις εξελίξεις και διαισθάνονταν ότι κάτι ετοιμάζεται και όταν μια ωραία πρωία άκουσαν την πρώτη κανονιά, το σύνθημα του αγώνα, δεν έμειναν αδρανείς. Μπορεί να μην ήταν πολεμιστές και δεν μπορούσαν και πεντακόσιες πενήντα ψυχές Καθολικές να κάμουν περισσότερο απ όλο το νησί, αλλά δεν αρνήθηκαν ποτέ να βοηθήσουν τον αγώνα με χρήμα ή είδος.». Γιάννης Κοκκαλάκης - Η Σαντορίνη και η Οικογένεια Κοκκαλάκη.

Κατάλογος Θηραίων Αγωνιστών

Συντομογραφίες:

Μ.Α.: Μητρώο των Κατά των Ιερό Αγώνα Αξιωματικών

Μ.Π.: Μητρώο του Γ’ επι των Πολιτικών Τμήματος

Μ.Ν.: Μητρώο του Βασιλικού Ναυτικού Τμήματος

Μ.Υ.: Μητρώο των κατά τον Ιερό Αγώνα Υπαξιωματικών.

Μ.Σ. : Μητρώο των κατά των Ιερό Αγώνα Στρατιωτικών

Μ.ν.Υ.: Μητρώο των κατά τον Ιερό Αγώνα Υπαξιωματικών.

Μ.ν.Ν.: Μητρώο Ναυτικού

Αμπατιέλος Νικόλαος ( Μ.Π.399) Στ΄τάξης.
Αμπατιελος Νικόλαος (Μ.Υ. 14515) Στρατιώτης.
Αμπατιέλου Νικόλαος (Μ.Σ. 9453) Στρατιώτης.
Άρπης Ιωάννης (Μ.ν.Υ. 4237) Υπαξ. Β΄Τάξης
Άρπης Ιωάννης ( Μ.Υ. 18851) Υπαξ. Β΄.
Άρπης Ιωάννης (Μ.ν.Υ. 6172) Υπαξ. Β΄τάξης.
Βαρβαρήγος Αναγνώστης Κ. (Μ.Π. 173) Γ΄τάξης: Από τους επισημότερους του νησιού. Γενικός Διοικητής Θήρας και σε άλλες υπηρεσίες.
Βαρβαρήγος Γουλιελμος (Μ.Π. 402) Στ΄τάξης.
Βαρβαρήγος Μαρίνος (Μ.Π. 466 ) Ζ΄τάξης.
Βαρούχας ή Δελφός Γεώργιος (Μ.A.1415) Aξιωματικός Στ΄Τάξης. : Σημαιοφόρος του Ιερού Λόχου
Βασάλος Γεώργιος ( Μ.ν.Ν. 1024) Πηδαλιούχος.
Βασάλος Γεώργιος (Μ.Ν.2264) Υπαξ. Πηδαλιούχος.
Βαφιόπουλος Παναγιώτης ( Μ.Α. 1533) Αξιωμ Στ΄Τάξης.: Μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Υπηρέτησε σε όλο τον Αγώνα.
Γαβαλάς Αντώνιος (Μ.ν.Ν. 223 ) Υποπλοίαρχος Α΄τάξης.
Γαβαλάς Τζώρτζης (Μ.ν.Α. 21 04) Υπαξ. Β΄Τάξης
Γαβαλάς Τζώρτζης (Μ.Π. 310) Ε΄ τάξης.
Γαβαλλάς Αντώνιος Δημ (Μ.Ν. 1659). Υποπλοίαρχος Α΄τάξης. Στην αρχή της Επανάστασης βρέθηκε στο Δούναβη με το πλοίο του. Έπεσε στη μάχι του Δραγατσανίου.
Γαβρίλης Αντώνιος (Μ.Ν. 1673) Ναύτης.
Γαυρίλης Αντώνιος (Μ.ν.Ν. 426) Ναύτης.
Γιάννακας Ιερεμίας αρχιμανδρίτης (Μ.Ν. 1660). Υπαξ. Πηδαλιούχος. Επί 5 χρόνια σε εκστρατείες και αποστολές με πλοίαρχο τον Ιωάννη Ποταμιάνο.
Δενδρινός Γεώργιος (Μ.Ν. 1690) Υπαξ. Πηδαλιούχος.
Δενδρινός Γεώργιος (Μ.ν.Ν. 647) Πηδαλιούχος.
Διβάρης Δημήτριος ( Μ.ν.Ν. 431) Ναύτης.
Διβάρης Δημήτριος (Μ.Ν. 1923) Υπαξ. Πυροβολητής.
Δρόσος Χατζή Ιωάννης (Μ.ν.Υ. 5781) Υπαξ. Β΄τάξης.
Δρόσος Χατζηιωάννου (Μ.Υ. 18166) Υπαξ. Β΄.
Ζάννος Γουλιέλμος (Μ.ν.Υ. 6204) Υπαξ. Β΄τάξης.
Ζάννος Νικόλαος ( Μ.ν.Ν. 293) Υποπλοίαρχος Α΄τάξης.
Ζάνος Αντώνιος (Μ.Α. 935) Αξιωματικός Ε΄τάξης.
Ζάνος Γουλιέλμος ( Μ.Υ. 18903) Υπαξ. Β΄.
Ζάνος Ιωάννης (Μ.Υ. 17899) Στρατιώτης.

32. Ζάνος Ιωάννης (Μ.Σ. 11750) Στρατιώτης.

Ζαρής Δεμενεής ( Μ.Π. 398) Στ΄τάξης.
Καλαγκάνης Γεώργιος ( Μ.Υ. 17732) Υπαξ. Β΄.
Καλαγκάνης Γεώργιος (Μ.ν.Υ. 5608) Υπαξ. Β΄τάξης.
Καούστος Χριστόδουλος ( Μ.Σ.8561) Στρατιώτης.
Καούστος Χριστόδουλος ( Μ.Υ. 13329) Στρατιώτης.
Καραβίας Παναγιώτης (Μ.ν.Υ. 5731) Υπαξ. Α΄τάξης.
Καραβίας ΠαναγιώτΗς (Μ.Υ. 18067) Υπαξ. Α΄.
Καραντινακης Κρητικός (Μ.Σ. 8653) Στρατιώτης.
Καραντινάκης Φίλιππος, Κρητικός ( Μ.Υ. 13453) Στρατιώτης.
Κασιμάτης Παναγιώτης , Ημεροβίγλι ( Μ.Υ. 13498 ) Στρατιώτης.
Κόντογλου Δημήτριος (Μ.ν.Υ. 4954) Υπαξ. Β΄τάξης.
Κόντογλου Δημήτριος , Σμυρνιός, (Μ.Υ. 15754) Υπαξ. Β΄.
Κουρμού (Μ.ν.Υ. 4354) Υπαξ. Α΄Τάξης

46. Κουρμούλης Γιαννιός, Κρητικός (Μ.Σ. 9408) Στρατιώτης.

Κουρμούλης Γιαννιός, Κρητικός (Μ.Υ. 14460) Στρατιώτης.
Κουρμούλης Κρητικός ( Μ.Υ. 13308) Υπαξ. Α΄
Λαγκαδας Ζώρζης ( Μ.Σ. 8720) Στρατιώτης.
Λαγκαδάς ή Λογοθέτης Μιχάλης (Μ.Π.272) Δ΄τάξης: Υπηρέτησε σε τοπικές υπηρεσίες και πληρεξούσιος.
Λαγκαδάς Τζώρτζης (Μ.Υ. 14538) Στρατιώτης.
Λαγκαδάς Χατζη Αγγελέτος (Μ.Π.391) Ε΄τάξης.
Λέκας Χατζη Αναγνώστης (Μ.Π. 491) Ζ τάξης.
Μαζαράκης Ευάγγελος (Μ.Π.102) Α τάξης: Μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Πολέμησε και στην Πολιορκία της Τριπολιτσάς.
Μαρινάκης Θεόδωρος ( Μ.Υ. 13610) Στρατιώτης.
Μαυρομάτης Ζαχαρίας (Μ.Υ. 13678) Στρατιώτης.
Μαυρομματης Ζαχαρίας ( Μ.Σ. 8823) Στρατιώτης.
Μπαρμπαρήγος Αναγνώστης (Μ.ν.Υ.5576) Υπαξ. Α΄τάξης.
Μπαρμπαρήγος Αναγνώστης (Μ.Υ. 17631) Υπαξ. Α΄.
Μπαρμπαρήγος Αντώνιος ( Μ.Π. 274)Γ΄τάξης: Ένας από τους προύχοντες της σαντορίνης. Υπηρέτησε ως πληρεξούσιος και Βουλευτής.
Μπαρμπαρήγος Ζανάκης ( Μ.Π. 496) Ζ΄τάξης.
Μπαρμπαρήγος Ματθαίος (Μ.Ν. 1924)Ναύτης.
Μπαρμπαρήγος Ματθαίος (Μ.ν.Ν. 467 ) Ναύτης.
Νομικός Δημήτριος (Μ.Ν.2434).
Νομικός Δημήτριος Χριστοδούλου (Μ.Ν.1131). Υποπλοίαρχος Β΄τάξης. Σε πολλές εκστρατείες και αποστολές με το πλοίο του.
Νομικός Χριστόδουλος ( Μ.ν. Ν. 179) Υποπλοίαρχος Β΄τάξης.
Νομικός Χριστόδουλος (Μ.Π. 499) Ε΄τάξης.
Περιδάκης Γεώργιος (Μ.ν.Υ. 5636) Υπαξ. Β΄τάξης.
Πρωτομααστοράκης Γιαννίκος, Κρητικός, (Μ.Υ. 16683) Στρατιώτης.
Ρούσσος Αλέξανδρος (Μ. Ν. ) Υπαξ. Πηδαλιούχος. : Από 1821- 1826 σε πολλες ναυμαχίες πηδαλιούχος και ως ναύτης Πυρπολικών.
Σαγρέδος Μάρκος (Μ.ν.Υ. 6113). Υπαξ. Α΄τάξης.
Σαγρεδος Μάρκος (Μ.Υ. 18771) Υπαξ. Β΄.
Σανταντώνιος Δομένικος (Μ.Π. 226) Δ΄τάξης: Υπηρέτησε σε όλο το διάστημα του Αγώνα άμισθος για τις ιατρικές υπηρεσίες του.
Σανταντωνίου Δομένικος (Μ.Υ. 14214) Υπαξ. Α΄.
Σαριδάκης Δημήτριος (Μ.ν.Υ. 5646) Υπαξ. Β΄τάξης.
Σιγάλας Αντώνιος ( Μ.Υ. 14212) Στρατιώτης.

77. Σιγάλας Αντώνιος (Μ.Σ. 9233) Στρατιώτης.

Σιγάλας Γεώργιος (Μ.Υ. 14246) Υπαξ. Β΄.
Σιγάλας Μιχάλης ( Μ.Σ. 9144) Στρατιώτης.
Σιγάλας Μιχάλης ( Μ.Υ. 14105) Στρατιώτης.

81. Σίμος Νικόλαος (Μ.Σ. 12152) Στρατιώτης.

Σίμος Νικόλαος (Μ.Υ. 18854) Στρατιώτης.
Σορότος Βασίλειος (Μ.ν.Υ. 5597) Υπαξ. Β΄τάξης.
Σοροτος Βασίλειος (Μ.Υ. 17714) Υπαξ. Β΄.
Σορότος Μαρίνος ( Μ.Υ. 18037) Στρατιώτης.

86. Σορότος Μαρίνος (Μ.Σ. 11830) Στρατιώτης.

Σορώτος Βασίλειος ( Μ.Π. 429 ) Στ΄τάξης.
Σορώτος Γεώργιος του Ιακώβου (Μ.Α. 2442) Αξιωμ. Ζ΄τάξης.
Σορώτος Γεώργιος του Ιακώβου (Μ.Α. 3041). Αξιωμ. Ζ΄τάξης; Πολέμησε στο Ιάσιο και Μολδαβία. Έπεσε στον Προύθο.
Σπηλιώτης Γεώργιος ( Μ.Υ. 14247) Υπαξ. Β΄.
Συρίγος Τζώρτζης (Μ.ν.Υ. 4532) Έπεσε. Υπαξ. Α΄τάξης.
Συρίγος Τζώρτζης (Μ.Υ. 14103) Υπαξ. Α΄.
Τζαγκαράκης Γεώργιος (Μ.Υ. 14214) Υπαξ. Α΄.
Τζάνες Νικόλαος (Μ.Υ. 17632) Υπαξ. Α΄.
Τζώρτζος Γεώργιος (Μ.Υ. 14368) Υπαξ. Α΄.

96. Τσαγκαρακης Γεώργιος (Μ.Σ. 9324) Στρατιώτης.

Τσώρτζος Γεώργιος (Μ.ν.Υ. 4531). Υπαξ. Α΄τάξης.
Φίτρος Ιωάννης ( Μ.Σ. 1368) Στρατιώτης.
Φίτρος Ιωάννης ( Μ.Υ. 2875) Στρατιώτης.

100. Φουφουδερος Μιχ., Κρητικός (Μ.Σ. 8823) Στρατιώτης.

101. Φουφουδερος Μιχαήλ , Κρητικός, (Μ.Υ. 14342) Στρατιώτης.

102. Φωτάκης Αντώνιος, Κρητικός (Μ.Σ. 9364) Στρατιώτης.

103. Φωτάκης Αντώνιος, Κρητικός (Μ.Υ. 14396) Στρατιώτης.

104. Φωτάκης Παναγιώτης, Κρητικός ((Μ.Υ. 14395) Στρατιώτης.

105. Φωτάκης Παναγιώτης, Κρητικός (Μ.Σ. 9363) Στρατιώτης.

106. Χωραφάς Κ.Π. ( Μ.ν.Ν. 275) Υποπλοίαρχος Β΄τάξης.

107. Χωραφάς Κ.Π. (Μ.Ν. 2419). Υποπλοίαρχος Β΄τάξης. Με τη γαλέττα του παραβρέθηκε σε όλο τον Αγώνα.

108. Χωραφάς Παναγής (Μ.Ν. 2067) Υπαξ. Ναύκληρος. Είχε πλοίο με το οποί πήρε μέρος σε μία εκστρατεία αλλά τον έπιασαν αιχμάλωτο.

109. Χωραφάς Παναγιώτης ( Μ.ν.Ν. 347) Ναύκληρος.

Επιπλέον δε, από άλλες πηγές εντάσσονται στον κατάλογο αυτό και οι :

110. Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζαχαρίας Κυριακός (1814-1842), εκλέχτηκε Μητροπολίτης Θήρας το 1814 από το Πατριαρχείο και εγκαταστάθηκε άμεσα στην παλαιά έδρα της Μητρόπολης στον Πύργο. Χρονικά συμπίπτει η επισκοπία του με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και με την εύρεση της Τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου στο νησί της Σαντορίνης.[1]

111. Μεταξύ των Θηραίων Αγωνιστών του 21, υπήρχε ο πρεσβύτερος Ιάκωβος Βαθόγλους, πρωτόπαπας Καρτεράδου, διακρίθηκε για τη φιλοξενεία και την αγωνιστικότητά του[2].

Ο πλοίαρχος Ιωάννης Ποταμιάνος από την Κεφαλονιά αλλά κάτοικος Πύργου, ανυψώνει την Ελληνική Σημαία στο πλοίο « Κίμων» οπλισμένο με δέκα κανονία. Οφιλικός και αγωνιστής του 1821.
Ο Αναγνώστης Θηραίος από τη Σαντορίνη συμβάλλει στην προετοιμασία της Επανάστασης; στην Πελοπόννησο και παίρνει μέρος σε πολλές μάχες.
Ο Σπύρος Ποταμιάνος, κάτοικος Πύργου διορίζεται φροντιστής της Θάλασσας, 1830.
Ο Πέτρος Θηραίος, γιος του Αναγνώστη Θηραίου και αγωνιστής του 1821, παίρνει μέρος σε πολλές καταδρομές των Υδραίων.
Μπαρμπαρήγος Αντώνιος: Ένας από τους προύχοντες του νησιού υπηρέτησε ως πληρεξούσιος και Βουλευτής. Συμμετείχε και στη Β Εθνοσυνέλευση του Άργους.
Βαρβαρήγος Αναγνώστης Γενικός Διοικητής Θήρας.
Μαθάς, Θεοδόσιος (; – 1850). Αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από τη Σαντορίνη (Θήρα). Πρόκριτος της Θήρας, πήρε μέρος στην οργάνωση ναυτικών σωμάτων του νησιού του και αγωνίστηκε να εξουδετερώσει αντεθνικές ενέργειες ορισμένων συμπατριωτών του. Το 1825 κατηγορήθηκε ότι συμμετείχε σε πειρατικές επιδρομές που έκαναν ψαριανά και κρητικά πλοία και αιχμαλωτίστηκε από τους Αυστριακούς, αλλά απελευθερώθηκε με την επέμβαση του αρχηγού της αγγλικής μοίρας στη Μεσόγειο. (http://www.ygeiaonline.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=4881:albhs_ivannhs)
Άλβης, Ιωάννης. Αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από τη Σαντορίνη και ήταν καθολικός στο θρήσκευμα. Προσέφερε πολλές υπηρεσίες στον Αγώνα, ιδιαίτερα στην επίλυση των προστριβών ανάμεσα στους ορθόδοξους και στους καθολικούς κατοίκους της Σαντορίνης που οφείλονταν σε Αυστριακούς πράκτορες και κυβερνήτες πολεμικών καραβιών. Ο Ά. διακρίθηκε για τη συνετή και διαλλακτική πολιτική του στα προβλήματα αυτά, όπως επίσης και στη διευθέτηση του θέματος της αιγαιοπελαγίτικης προσφοράς στο εσωτερικό δάνειο, πρόβλημα που είχε προκαλέσει μεγάλη αναταραχή ανάμεσα στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα.
Αθανάσιος Γαβαλάς:δημογέροντας της Σαντορίνης, διορίστηκε το 1822 αρμοστής του νησιού και συμμετείχε αργότερα ως οπλαρχηγός στο Νεόκαστρο και στην εκστρατεία της Χίου υπό την αρχηγία του Φαβιέρου. (http://themataistorias.pblogs.gr/tags/epanastasi-1821-gr.html ).
Αντώνιος και Μανώλης Γεωργίου. Χρήστος Σπηλιώτης, Γουλιέλμος…;;;

Πηγές για τα ανωτέρω:

Ιωάννου Συρίγου: « Η Σαντορίνη και η συμβολή της Εις τον Υπερ της Ελλην.Ανεξαρτησίας Ιερόν Αγώνα» στο Μιχάλης Δανέζης « Σαντορίνη 1939».

Μιχ. Δανέζη(επιμ), Σαντορίνη, συλλογικός τόμος 1970.

Οι αγωνιστές του 1821 από τη Θήρα

Ηλ. Κωνσταντινίδου, Οι Κυκλαδίτες Αγωνιστές του 1821, Νάουσα Πάρου 1985
Μιχ. Αντ. Δανέζης: Σαντορίνη 1939-1940. Γενική έκθεσις της γεωλογικής, ιστορικής, κοινωνικής, οικονομικής, τουριστικής και πολιτιστικής εν γένει εξελίξεως της νήσού... [ΑΘήνα 1940]

[1] Μ. Μηνδρινός: Τρεις ανδριώτες κληρικοί στη Σαντορίνη τον 19^ο αιώνα, Ανάτυπο Καϊρειος Βιβλιοθήκη, Άνδρος 2011

[2] Άρθρο του Σίμου Συμεωνίδη στο Δανέζης «Σαντορίνη 2001»,

Τετάρτη 19 Μαρτίου 2014

Όταν ο Σαντορινιός Δάσκαλος της Παιδείας Νίκος Αρβανίτης τιμά τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάνη

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και χαρά δημοσιεύω ύστερα από άδεια, ολόκληρη την ομιλία του Νίκου Αρβανίτη από το Μεγαλοχώρι, ενός ιδιαίτερα σημαντικού Ηθο-Δασκάλου, για μια εξέχουσα προσωπικοτητα των Γραμμάτων: τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Όχι μόνο για να τιμηθεί ο Κορυφαίος ίσως διηγηματογράφος της χώρας μας, αλλά

για να γνωρίσουμε άλλη μία σημαντική μορφή της Σαντορίνης: τον Νίκο Αρβανίτη.

"Α. Παπαδιαμάντης - Αρβανίτης Νικόλαος 1961.pdf by iosifp

Κυριακή 16 Μαρτίου 2014

Η Σαντορίνη μέσα από το ψηφιακό αρχείο του Ιδρύματος: «Ελευθέριος Βενιζελος»

Η μικρή σε έκταση Σαντορίνη, μπορεί να εξελιχθεί σ ένα νησί – πρότυπο όχι μόνο με βάση την τουριστική της πλευρά, αλλά την ιστορική της προσέγγιση . Τα ήδη υπάρχοντα βιβλία, σε συνδυασμό με την όσο το δυνατόν πιο γρήγορη καταγραφή της ζώσας παράδοσης από πλευράς παλαιότερων κατοίκων, και σε άμεση συνέργια με την εξ ολοκλήρου διάχυση των ψηφιακών αρχείων ανά τον κόσμο ως προς τη Σαντορίνη, είναι μερικά απ΄όσα μπορούν να θεωρηθούν ως βάση για την εξέλιξη του νησιού σε ένα πρότυπο ερευνητικό – επιστημονικό φορέων.

Στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος», το οποίο βρίσκεται στη σελίδα: http://www.venizelosarchives.gr/ , εντοπίστηκαν αναφορές σχετικές με τη Σαντορίνη. Θα σταθώ σε δύο από αυτά. Από τη μία α) Αναφορά του Νομάρχη Κυκλάδων προς το Πολιτικό Γραφείο του Πρωθυπουργού σχετικά με τις εφημερίδες που εκδίδονται στο νομό Κυκλάδων, καθώς και την πολιτική τους προέκταση- υπόσταση. ( 3 Μαρτίου 1932 ), β) Επιστολή του Νομάρχη Κυκλάδων Αρώνη το 1932, όπου αναφέρει την πολιτική κατάσταση των επαρχιών.

1. Αναφορά του Νομάρχη: Τότε υπήρχαν οι εφημερίδες: Σαντορίνη: Δεκαπενθήμερη εφημερίς εκδιδόμενη εν Θήρα υπό του κ. Εμμ. Ι Βαρβαρήγου ( Ιδρυτής Ιωάννης Βαρβαρήγος). Είναι βενιζελική, αγωνιζομένη δια τα συμφέροντα της νήσου Θήρας και μάλιστα δια την αποπεράτωση της εθνικής οδού και των κατοικιών του λημένος. Η εφημερίδα Θηραική: «Βενιζελική εβδομαδιαία εφημερίδα, εκδιδόμενη εν Πειραιει υπό του κ. Μ. Ζώρζου, ασχολουμένη δε με ζητήματα Θηραϊκά και Πειραικά.». Η Φωνή της Θήρας, « μετά την προ έτους διακοπή της έκδοσής της Θήρας, ο συνέταιρός αυτής κ. Ν. Δ.Σιγάλας εξέδωσεν εν Θήρα από του παρελθόντος έτους την Φωνή της Θήρας, εκδιδομένης δια του μηνός και ασχολουμένης με τα τακτικά Θηραϊκά ζητήματα των οινοπαραγωγών των συνεταιριστικών οργάνων, τα δημόσια έργα κ.α. Εν τη αρθρογραφία της προδίδει πνεύμα ανεξάρτητον αλλά δεν θίγει την πολιτική της Κυβέρνησης.

2. Επιστολή του Νομάρχη Κυκλάδων Αρώνη προς τον Βενιζέλο ( 24 Μαρτίου 1932) όπου αναφέρει την πολιτική κατάσταση των επαρχιών, η οποία χρήζει ευρύτερης (πολιτικής) έρευνας. Για την επαρχία Θήρας αναφέρονται τα παρακάτω: στις εκλογές της 19^ης Αυγούστου 1928 ψήφισαν 26.753 κάτοικοι στο Νομό Κυκλάδων, από τους οποίους 3.418 στην Επαρχία Θήρας. Ενώ στις εκλογές της Γερουσίας της 21^ης Απριλίου 1929,από τους 22.609 εκλογείς του Νομού Κυκλάδων, στην Επαρχία Θήρας ψήφισαν 3.013 κάτοικοι. Βουλευτής (Επαρχίας) Θήρας εκλέχτηκε ο κ. Α. Πρέκας με επιτυχία 34,39%. «Εις την Επαρχία ταύτην, η πλειοψηφία των φιλελευθέρων κατά τας τελευταίας Βουλευτικάς εκλογάς, υπήρξε μικρά, του κ. Α. Πρέκα υπερψηφίσαντος του ανεξαρτήτου βασιλόφρονος κ. Ασιμή κατά 36 ψήφους. Σημειωτέον δε ότι, ο δεύτερος Λαικός Υποψήφιος κ. Μαρκεζίνης, αφήρεσεν 925 ψήφους από τον κ. Ασιμή με τας οποίος ούτος θα συνεκέντρου ίσως τα 60% των ψηφισάντων εκλογέων, έναντι 34, 39% του φιλελεύθερου κ. Πρέκα. Αι γερουσιαστικαί και αυταί απέβησαν υπερ των φιλελευθέρων εις τα τμήματα της Επαρχίας ταύτης, των γερουσιαστών Βογιατζίδη και Παπαβασιλείου συγκεντρωσάντων τα 37, 66% έναντι 31 81% των δύο Λαικων υποψηφίων, και 22, 55% των ανεξάρτητων φιλελευθέρων. Το φρόνημα δηλώνω ότι, του πληθυσμού της επαρχίας ταύτης εξεδηλώθη φιλελεύθερος, κατά τε τας Βουλευτικάς και Γερουσιαστικάς εκλογάς, περσσότερον μεν κατά ταύτας ολιγώτερον δε κατ εκείνους. Έκτοτε ο κ. Α. Πρέκας δεν έπαυσεν εργαζόμενος δια την Επαρχίαν του, επιτυχών εκτάκτους επιχορηγήσεως του Δημοσίου προς ανέγερσιν ή επισκευήν πέντε σχολικών κτιρίων εις Ακρωτήριον Θήρας, Κατάπολα, Ποταμόν Αιγιάλης, Κουφονήσια και Ανάφην. Η μεταφορά του συνοικισμού Έξω Γωνιά, εκ της σημερινής κατακλιζομένης θέσεως του, εις ετέραν αναπεπταμένην τοποθεσίαν, ευρίσκεται εις τον δρόμο της εκτελέσεως, συντελούμενης δε μετ ου πολύ της αναγκαίας απαλλοτριώσεως. Το Επαρχιακόν Ταμείον οδοποιίας Νομού Κυκλάδων, εις το πρόγραμμα των εκτελεστέων έργων του κατά την χρήσιν 1932- 1933 περιέλαβε και την οδό Όρμου Ίου- Ίος. Δια των συνεχών προσπαθειών του κ. Πρέκα, επετεύχθη οσαυτός η κατασκευή της Εθνικής οδού Φηρών- Εμπορείου εν Θήρα, ήτις μη πω αποπερατωθείσα, προαπασχολεί τον πληθυσμόν της νήσου, ως το ζωτικότερον εν αυτή πρόβλημα. Προέχει, όθεν η ταχυτέρα επανάληψιν των εργασιών επί της εν λόγω οδου ως και η τελείωσις αυτής δι επεκτάσεως μέχρις Οίας, προς εξυπηρέτησιν της Κοινότητος ταύτης, ήτις είναι μία των σπουδαιοτέρων και παραγωγωτέρων της νήσου, ως και των λοιπών Κοινοτήτων αίτινες ευρίσκονται κατά μήκος της υπαρχούσης βατής οδού. Θα έπρεπε επίσης να ληφθή αρμοδίως απόφασις από το οικείον Υπουργείον ίνα διορισθή εν τη επαρχία Θήρας επιμελητής γεωπόνος, ως τούτο εγένετο δια την Παροναξίας, Τήνον, Μήλον και Ανδρον καθοδόν και η Σαντορίνη, μετά της Αμοργού και των λοιπών νήσων της Επαρχίας έχουν αξιόλογον παραγωγή/ντομάτας, φάβας, μπιζελίων, κ.ά. Στην βελτίωσιν του είδους των ζώων εν Θήρα, άτινα, λογω κακής εν γένει διαίτης εξ αγνοιας των κατοίκων, εξυπηρετούσιν ελλιπέστατα τον πληθυσμόν. Τέλος προς διευθέτησιν των ύπερθεν της ανηφορικής οδού Ορμού Φηρών, κρεμαμένων ετοιμορρόπων βράχων και πρόληψιν δυστυχημάτων, πρέπει συμφώνως προς την γνωμάτευσιν του Υπουργείου Συγκοινωνίας να εγκρίνει το Υπουργείον Προνοίας την διάθεσιν πιστώσεως 80.000 δραχμών προς ενίσχυσιν του Λιμενικού Ταμείου Θήρας και του Επαρχιακού Ταμείου Οδοποίας Νομού Κυκλάδων, άτινα ανέλαβον την διάθεσιν της υπολοίπου εκ 55.000 πιστώσεως, προς ταχείαν εκτέλεσιν των απαραίτητων έργων. Αι ενέργεια αυταί θα απετέλουν την καλύτεραν εκδήλωσιν του κυβερνητικού ενδιαφέροντος υπέρ της Επαρχίας Θήρας. Πρέπει δε, δια παντός τρόπου να αποσοβηθή τυχόν διαίρεσις των φιλελεύθερων ψήφων κατά τας προσεχείς εκλογάς, δι’ αμοιβαίων, προ της Εθνικής ανάγκης, υποχωρήσεων των τριων ετ τη Επαρχία ταύτη ενδιαφερομένων παραχόντων ήτοι του κ. Μαρκεζίνη, του κ. Μαλασπίνα και του βουλευτού του κ. Πρέκα.

Υ.γ.: Δεν ήταν εφικτή πρακτικά η αντιγραφή με το πολυτονικό σύστημα της υπάρχουσας αναφοράς.

Παρασκευή 14 Μαρτίου 2014

Τα Χριστιανά της Σαντορίνης και μια παλιά ιστορία για θησαυρό....

Τα Χριστιανά αποτελούν συστάδα ακατοίκητων ηφαιστειογενών βραχονησίδων, περίπου 10 μίλια νοτιοδυτικά της Σαντορίνης, τα οποία ανήκουν στο ίδιο ηφαιστειακό συγκρότημα της Σαντορίνης. Η συστάδα αυτή αποτελείται από τις ακόλουθες τρεις νησίδες:

- Νησίδα Χριστιανή, είναι η βορειότερη της συστάδας, απέχει 9 μίλια νοτιοδυτικά από την Άκρα Ακρωτήρι της Σαντορίνης.

- τη νησίδα Ασκανιά, μικρότερη της προηγουμένης απέχει 4 στάδια νότια-νοτιοανατολικά από τη Χριστιανή και 1 μίλι ΒΔ. από την Εσχάτη, περίπου στο μέσον του μεταξύ αυτών διαύλου και

- τη νησίδα Εσχάτη, που είναι η νοτιότερη της συστάδας, και η πρώτη που απαντάται κατά τον πλου από Κρήτη.

Στην μεγαλύτερη από τις νησίδες, την Χριστιανή, υπάρχουν υπολείμματα ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως παλιές ξερολιθιές, αλώνια, κτίσματα και παλιές καλλιέργειες που δείχνουν ότι η νησίδα αυτή παλαιότερα ήταν κατοικημένη. Επίσης έχουν εντοπιστεί λείψανα από τους προϊστορικούς χρόνους (τέλη 3ης χιλιετίας π.Χ.). Τα Χριστιανά θεωρούνται πολύ σημαντικός οικότοπος για τα μεταναστευτικά πουλιά. Η πανίδα τους περιλαμβάνει το φίδι Telescopus fallax (αγιόφιδο) και την σαύρα Cyrtodactylus kotschyi, τα οποία με βάση την Συνθήκη της Βέρνης και το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 είναι προστατευόμενα είδη. H χλωρίδα των νησίδων περιλαμβάνει το χόρτο Centaurea raphanina subsp. mixta (αγκιναράκι) και το φυτό Convolvulus pentapetaloides. Στον θαλάσσιο πυθμένα γύρω από τις νησίδες έχουν εντοπιστεί υδροθερμικά φρέατα.

Τα Χριστιανά κατά τον μεσαίωνα (1475 - 1546) που στις Κυκλάδες δρούσε ο ξακουστός πειρατής και τρομερός κουρσάρος Χαϊρεντίν Μπαρμαρόσα ο "Κοκκινογένης" με Τούρκους και Αγλερινούς πειρατές, ο χώρος αυτός υπήρξε ως ορμητήριο και κρυσφύγετο του κρυμμένου θησαυρού από τις επιδρομές που έκαναν στο θαλάσσιο χώρο και στα γύρω νησιά. Μία από τις ιστορίες που απορρέουν από αυτό είναι και η παρακάτω:

«Στα Χριστιανά, ένα νησάκι απέναντι στη Σαντορίνη ήτανε ένας βοσκός. Το νησί ήταν ακατοίκητο και υπήρξε μια εκκλησία του Αγίου Βασιλείου. Κάποιο βράδυ, ηπαρουσιάστηκε ένας γέροντας με άσπρα μαλλιά και λέει του μπαρμπα Κυριάκου του βοσκού: - Έλα να σου δείξω ένα θησαυρό. Μα ο γερο-βοσκός ηφοβήθηκε και ηκρύφτηκε μέσα στο κελί του.

Μετά από χρόνια ένας φυλακισμένος είπε σ έναν Σαντορινιό που ήταν και αυτός στη φυλακή να πάει στα Χριστιανά μόλις βγει και να πάρει το θησαυρό.

- Θα πας, του πε, νταμ (ακριβώς) μεσημέρι στη γκορυφή του βράχου του νησιού που βρίσκεται ανατολικά της Κρήτης. Η ασκιά σου θα πρέπει να σχηματίζει ευθεία. Εκεί σκάωε και θα βρεις το θησαυρό.

Ήπηε αλλά θησαυρό δε βρήκε, γιατί μάλλον επειδή ήταν και ορμητήριο θησαυρών, ο θησαυρός…εχάθη!»

Στα αριστερά: Ευάγγελος Πρέκας

Ενας από τους γνωστούς μέτοικους των Χριστιανών ήταν και ο αείμνηστος Ευάγγελος Πρέκας γνωστός ως "Φώτης" και ως ταχυδρόμος της μετέπειτα αλλά παλαιότερης εποχής (μεταφέροντας τα δέματα από Σαντορίνη - Αθήνα και αντιστρόφως, μέσα σε καλάθια με ραμμένο πανί στο στόμιό του, ή και κούτες δεμένες καλά με το ανάλογο σχοινί της εποχής), καθώς και ο συγχωριανός Αρτέμιος Δακουτρός. Μετέπειτα από αρκετά χρόνια περίπου κατά το έτος 1977 πήγα για πρώτη φορά στο νησί με ένα από τα ψαροκάικα του χωριού, για αναζήτηση καλύτερης ψαριάς και παράλληλα ανεβήκαμε στο νησί.

Τα συναισθήματά μου ήταν ανάμεικτα στο χώρο αυτό, με τα όσα άκουγα παλαιότερα για την μεγαλύτερη εξ΄ αυτών βραχονησίδα Χριστιανή.

Πέρα από τους τότε βοσκούς που διέμεναν κάποτε στον ερημικό αυτό χώρο, τους διερχόμενους ψαράδες που επισκεπτόντουσαν σποραδικά το νησί, υπήρχαν και άλλοι εφήμεροι επισκέπτες όπως: Ορισμένοι προσκηνητές στο μικρό και γραφικό εκκλησάκι του Άη Βασίλη, κυνηγοί για ένα καλύτερο κυνήγι από αγριοκούνελα, αλλά και ορισμένοι "λιμνάρηδες" με ιδιαίτερο μεράκι, οι οποίοι πήγαιναν κατά το μήνα Οκτώβρη έτσι ώστε να πιάσουν ορισμένα ωδικά αποδημητικά πουλιά όπως: φλώρια, καρδερίνες κτλ.

Σημαντικές πληροφορίες για τα Χριστιανά πηγάζουν από το βιβλίο του Αντώνη Καραμολέγκου, Χριστιανά, Εκδ. καλλίστη.

Πηγές: Πηγή: Ειρήνη Καφιέρη του Μηνά 1969 Συλλογή λαογραφικού υλικού εκ του χωρίου Φηρά της επαρχίας Θήρας, του νομού Κυκλάδων.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC_%CE%98%CE%AE%CF%81%CE%B1%CF%82
http://klearchosguidetothegalaxy.blogspot.gr/2007/05/blog-post_15.html

http://giannisargyros.blogspot.gr/2014/03/blog-post_5.html

Πέμπτη 6 Μαρτίου 2014

Η Θήρα...στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών

Μια ιδιαίτερη στάση δεν θα μπορούσε να μη γίνει στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, όπου εκτός από την ειδική αίθουσα με τα ευρήματα από τις ανασκαφές του Ακρωτηρίου, σε 2-3 άλλα σημεία εντοπίζεις σημεία του Θηραϊκού Πολιτισμού.

Η Ειδική όμως Αίθουσα της Θήρας ελκύει τον επισκέπτη κυρίως με τις περίφημες τοιχογραφίες, αυτή της Άνοιξης με τα χελιδόνια και τα κρίνα, των νεαρών πυγμάχων και των αντιλοπών. Οι εξαίρετες πρόχοι με τις εικονιστικές παραστάσεις των λιονταριών, των δελφινιών και των πτηνών εμπνέονται επίσης τα θέματα τους από τη μεγάλη ζωγραφική. Η ηφαιστειακή καταστροφή του οικισμού διέσωσε στην αιωνιότητα μοναδικά τεκμήρια, όπως τα «αποτυπώματα» της ξύλινης κλίνης, όπου διακρίνονται στο γύψινο εκμαγείο ακόμη και τα ίχνη των σχοινιών που στερέωναν το στρώμα. Οι ενεπίγραφοι αμφορείς με σημεία της Μινωικής Γραμμικής Α γραφής και τα μολύβδινα βάρη που ακολουθούν το μετρικό σύστημα της μινωικής Κρήτης, προσφέρουν στοιχεία μεταξύ άλλων για τις εμπορικές επαφές αλλά και την διοικητική οργάνωση του οικισμού ενώ οι πήλινες τριποδικές χύτρες ή η βάση πήλινου αγγείου με σαλιγκάρια στο εσωτερικό προσφέρουν μία κλεφτή ματιά στην κουζίνα της Θηραίας γυναίκας.

Βέβαια εγώ θα μείνω με την απορία: Η τοιχογραφία του Ψαρά που βρίσκεται; στην Αθήνα μου είπαν Σαντορίνη, στη Σαντορίνη Αθήνα... μήπως κάνει παρέα στον Μέλη και στον Χάρικλη;

'Ένα μικρό απόσπασμα από βίντεο που "παίζει" εκπαιδευτικά μέσα στην αίθουσα