Ένα Πρωινό στα Φηρά....το 1979

Ένα Πρωινό στα Φηρά....το 1979
Πηγή: Ν. Βενιέρης « Σαντορίνη» 1979

Πρωί Κυριακής είναι η ώρα που ο κόσμος των Φηρών βιάζεται να αποσπασθεί από τις φροντίδες του σπιτιού ... Η καμπάνα της Μητρόπολης καλεί τους πιστούς σε προσευχή .

Ο όμορφος ναός γεμίζει κόσμο .. Εδώ που ο αριθμός  των κατοίκων δεν καταδδικάζει τα άτομα στην ανώνυμα ύπαρξη του .. Ξέρεις ποιός είναι ο καθένας, συναντάς πρόσωπα αγαπητά πουναι αναπόσπαστα δεμένα με το χώρο . Ας πούμε ποιός δεν περιμένει να δει κάθε φορά τον Μάνο τον Καραβία που τόσα χρόνια με την ίδια ζωντάνια και αμείωτο ενδιαφέρο υπηρέτησε την κοινότητα από τη θέση του Προέδρου ή και του ενεργού πολίτη. Το Γιώργο το Βελούζο που κάθε μέρα ανανεώνει την επαφή του με την πόλη ; Ή τον Χρύσανθο τον Αργυρό  που πάντα με ευγένεια θα σε εξυπηρετήσει;  […] μετά την λειτουργία κάνω την πρώτη μου επαφή με την λευκή πολιτεία . Περπατώ στο φρύδι των Φηρών πάνω  από την άβυσσο και τα θειαφισμένα γκρεμνά που είναι όλο μεγαλείο και ομορφιά ...[..]

Αναζητώ το καφενείο του Αβερκίου Σιγάλα, την ταβέρνα του Μάρκου της Δόλιας, το εμπορικό του Καλβοκορέση, το φαρμακείο του Μοσχόχειλου, το κατάστημα του Κερά, το συμβολαιογραφείο του Αλαφούζου, το γραφείο του Ζάνου. Τίποτα δεν υπάρχει από το χτες. Έσβυσε η Σαντορίνη των πολιτικών, των εφοπλιστών και των «φράγκων» με τους προγονικούς τίτλους... ο χρόνος κύλησε. Μπροστά μου δύο πικροδάφνες, πικρά απομεινάρια της φάμπρικας του Νομικού. ...[..]

Θυμάμαι το σπίτι του Περικλή του Νομικού, που στην εποχή της ακμής του φιλοξένησε τον Γεώργιο Α και το σπίτι της Βαζεγγίου όπου γευμάτισαν ο Παύλος κι η Φρειδερίκη όταν επισκέφθηκαν τη Σαντορίνη. [..]Θυμάμαι τη λέσχη του Γιαννίτση. Εκεί στην εποχή μου σύχναζαν όλοι οι ζηλωτές της πολιτικής. Ο Κάτωνας ο Ασιμής, ο Γεώργιος Κωβαίος, ο Πλούταρχος Νομικός, ο Σπύρος Μαλασπίνας, ο Ιωάννης Κουτσογιαννόπουλος και κοντά τους ο Αντώνης Λυγνός, να υπεραμύνεται της πολιτικής του αρχηγού του Σπύρου Μαρκεζίνη.

Στη λέσχη με το μπιλιάρδο της και τις απλόχωρες αίθουσες της έβλεπα πολλά πρωινά να απολαμβάνει τον καφέ του ο φτωχός εκατομμυριούχος Σαρπάκης που πάντα ακολουθούσε τις εντολές του Ευαγγελίου και από τους δύο χιτώνες του , έδινε πάντα τον 1 στον αχιτόνα!! Άλλοτε πάλι συναντούσα τον Πέτρο τον Νομικό μαζί με τον Μιλεράν να συζητούν για θέατρα και για έργα που επρόκειτο να ανεβάσουν

[..] Θυμάμαι ακόμα τον Δον Ζαχαρία να κατηφορίζει από το αρχοντικό του. Το ήθος και η συμπεριφορά του, φανέρωναν έναν καλλιεργημένο ιερέα με βαθείες προγονικές αρετές. Κοντά σε αυτόν αναμνήσκομαι και τον δικό μας Αρχιμανδρίτη Μακάριο Σιγάλα που στάθηκε ο καλός ποιμην των Θηραίων. [...]

Μα ας μη γίνομαι αχάριστος. Τα Φηρά όσο και αν άλλαξαν εξακολουθούν να χουν αμείωτη γοητεία υφασμένη στον ίδιο κομβά. Δίπλα στους όποιους κακότεχνους μοντερνισμούς υπάρχει πάντα η γυμνότητα των γκρεμών. Πέρα από τα ουδέτερα, σύγχρονα διόροφα υπάρχει πάντα η λευκή καμπυλότητα των παλιών σπιτιών να ανακλά το εκθαμβωτικό φως. Πίσω από τις φωτισμένες με νέον βιτρίνες των καταστημάτων, ο ήλιος πάντα βουτάει μαγευτικός και ολοκόκκινος, στα μπλαβά νερά κι είναι για το μάρι ένα όραμα έξω από τις εποχές, για την ψυχή ένα μύνημα ζωής ευφροσύνης υψωμένης στην αιωνιότητα. Πολλά μένουν ακόμα μετά τους σεισμούς και την εισβολή του τουρισμού, για να βάζουν σε πειρασμό έναν καλλιτέχνη και να ξυπνούν σε μας που τα ζήσαμε..αναμνήσεις γεμάτες πικρή ηδύτητα.

Ο π.Dubois και το σχέδιο ανοικοδόμησης των Φηρών

Πηγή: Μ. Ρούσσος Μηλιδώνης: Ιησουίτες στον Ελληνικό χώρο, Εκδόσεις ΚΕΟ, Αθήνα 1991.

 Από τους Ιησουίτες που υπηρέτησαν στη Σαντορίνη, κατά το πρώτο ήμισυ του 18^ου αιώ, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στον π. Dubois, ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με την ίδρυση της κωμόπολης των Φηρών. Ως ηγούμενος της καθολικής μονής του Σκάρου, συνέλαβε το σχέδιο μετάθεσης της πρωτεύουσας του νησιού από το στενόχωρο και επικίνδυνο λόγω κατολίσθησης φρούριο του Σκάρου, στα Φηρά.

Για να υποκινήσει τους κατοίκους στην υιοθέτηση του σχεδίου, ο π.Dubois, που είχε αρχιτεκτονικές γνώσεις, ανέλαβε το 1745 με δικά του έξοδα την ανοικοδόμηση στα Φηρά κτηρίου στο οποίο θα μεταστεγάζονταν οι μοναχοί του Σκάρου (αναφέρεται σε κτήριο της περιοχής «καθολικά»). Παράλληλα, εκπόνησε το σχέδιο κατασκευής λατινικού καθεδρικού ναού κατά τα πρότυπο μιας εκκλησίας στο Τορίνο. Στην είσοδο της εκκλησίας αυτής, θα κατέληγε ευρεία οδός την οποία θα περιέβαλαν καλλιμάρμαρα κτήρια. Την πραγματοποίηση του έργου αυτού στήριζε ο π.Dubois, στην οικονομική βοήθεια από την πλούσια οικογένεια του και από άλλους Πεδεμοντίους. …το σχέδιο όμως του π.Dubois  σταμάτησε απότομα.

Το 1748, ο θηραίος πρωθηγούμενος των Ιησουιτών της Κωνσταντινούπολης π. Λάζαρος Άλβυ, έδωσε  εντολή στον υφιστάμενό του π.Dubois, όχι μόνο να διακόψει το αρξάμενο έργο αλλά να φύγει αμέσως από το νησί και να αποσυρθεί στη Νάξο. Λίγους μήνες αργότερα, στις 11 Αυγούστου του 1748, ο π.Άλβυ πεθαίνει στη Θεσσαλονίκη, ο δε π.Dubois με πόνο εξετέλεσε την εντολή του προϊσταμένου του. Δεν άντεξε όμως στη δοκιμασία. Πέθανε λίγο αργότερα, με την πεποίθηση ότι κάποτε τα Φηρά θα εξελίσσονταν σε κεφαλοχώρι της Σαντορίνης. Στο ημιτελές κτήριο που προορίζονταν για νέα κατοικία των Ιησουιτών, εγκαταστάθηκαν το 1783 οι διάδοχοί τους πατέρες Λαζαριστές, ενώ από το 1820 στο κτήριο αυτό στεγάζεται η μονή των δομηνικανίδων καλογραιών.

Τα Φηρά δυο χρόνια πριν το σεισμό του 1956

και μετά από δυο χρόνια ....η αλλαγή!

υ.γ.το βρήκα μέσα από το ammosrestaurant

Ήταν 18 Οκτωβρίου του 1944: Ημέρα της απελευθέρωσης της Σαντορίνης

Γράφει ο Γιάννης Κοκκαλάκης[1]:

Και η μεγάλη μέρα έφθασε:

Με το ξημέρωμα στις 7 το πρωί, είδαμε ένα μεγαλοπρεπές πολεμικό σκάφος να κάνει την εμφάνισή του στην ακρη, στο φάρο του Ακρωτηρίου.  Ήταν το βρετανικό καταδρομικό « ΑΙΑΣ».  [..]

Οι Γερμανοί μόλις είδαν το βρετανικό καταδρομικό , ύψωσαν την λευκή σημαία. Ο Γερμανός Διοικητής με μεγάλη  στολή άρχισε να κατεβαίνει με τα πόδια τις σκάλες του γυαλού. Συγχρόνως έφθασε και η βενζινάκατος του  «Αίαντα»……

[..]όταν έφθασαν στο « φανάρι» (τελευταία στροφή στις σκάλες του γυαλού)  οι καμπάνες όλων των εκκλησιών άρχισαν να χτυπουν χαρμόσυνα και όλοι αγκάλιαζαν τον Άγγλο Αξιωματικό. …. 

Όταν έφθασαν στην Γερμανική Διοίκηση, ο Γερμανός Διοικητής προχώρησε στο κτήριο  ενώ ο Αγγλος αξιωματικός, πήρε το όπλο του γερμανου φρουρού και το πέταξε…… Φαντάζεστε τον ενθουσιασμό των Άγγλων  αιχμαλώτων;

[…] Σε μισή ώρα ο κυβερνήτης με την ακολουθία του τον Έπαρχο και τους Αστυνομους και  πλήθος κόσμου κατευθύνθηκαν στην πλατεία Σαρπάκη όπου τους περίμεναν οι δύο Επίσκοποι Ορθόξοξοι και Καθολικοί, ο Αρτέμης Δεναξάς ο οποίος έκανε τον διερμηνέα και πολυς κόσμος. Πρώτος μίλησε ο Ορθόδοξος Μητροπολίτης και ευχαρίστησε τους Άγγλους  για την απελευθέρωση. Κατόπιν μίλησε  στα αγγλικά ο Αρτέμης Δεναξάς και ακολούθησαν « Ζήτω το έθνος» « Ζήτω η Ελλάς», « Ζήτω η Μεγάλη βρεττανία»… Μετά πήρε το λόγο ο Κυβερνήτης του Αίαντος στα αγγλικά με διερμηνέα τον Δεναξά: « Με θαυμασμό παρακολουθήσαμε τον αγώνα των Ελλήνων στην Αλβανία και μετ έπειτα εις τον κατά της Γερμανίας αγώνα,α λλά ο αγών ήταν μάταιος τη βοήθεια τότε των ελλήνων αποφύγαμε την αιχμαλωσία και φύγαμε, αλλά είπαμε ότι θα επανέλθουμε και τώρα εκπληρώνουμε  την υπόσχεση της απελευθέρωσης της Ελλάδος». ….[2]

Στις 3 μ.μ. έγινε δοξολογία στην Μητρόπολη ο Έπαρχος έκανε αναδρομή στα 4 χρόνια δουλείας, στη βαρβαρότητα των Γερμανών  και των Βουλγάρων και την υπουλότητα των Ιταλών . Εξήρε την μνήμη των υπερ της ελευθερίας αθώων θυμάτων, ιδιαίτερα δε των 5 κατοίκων του Βουρβούλου, κατηγόρησε τους συνεργάτες των Γερμανών. Στο τέλος εψάλη ο Ελληνικός και ο Αγγλικός Ύμνος. Μετά άρχισε να ομιλεί ο δικηγόρος και πρώην Πρόεδρος της Κοινότητας Κάτωνας Ασιμής. Τότε οι Άγγλοι αξιωματικοί σηκώθηκαν και έφυγαν γιατί ήταν ήδη αργά….

Η ημέρα έκλεισε με λαμπαδηδρομία σε όλη τη Σαντορίνη. Η Θηρασιά ήταν ένα πανόραμα με τις φωτιές. Μετά από 3 χρόνια και 5 μήνες είμαστε και πάλι ελεύθεροι…..

---

[1] Γ. Κοκκαλάκης: « Η Σαντορίνη στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο» Εκδοτικός Οίκος Σταμούλης

[2] Σαν ξεχωριστή αναφορά παραπέμπω το επικριτικό¨ σχόλιο του κ. Κοκκαλάκη για τη στάση των Σαντορινιών απέναντι στους δυνάστες, το οποίο θα πρέπει να μας κάνει να αναλογιστούμε όχι μόνο σαν νησί –ίσως να έχει δίκιο ίσως να οφειλει να εντάξει και την άλλη οπτική- « Εκείνοι που έδειξαν  χείριστη διαγωγή ήταν οι Σαντορινιοί. Όταν έφυγαν οι Γερμανοί, οι Άγγλοι είπαν στους εκεί παρευρισκόμενους ότιμπορούν να μπουν και να πάρουν τα τρόφιμα που άφησαν οι Γερμανοί. Δεν πήραν όμως μόνο τρόφιμα. Λεηλάτησαν τα πάντα.: έπιπλα, σκεύη, πυρομαχικά, όπλα, ασυρμάτους,……γίναμε ρεζίλι στους Άγγλους»! 

η φωτογραφία αποτυπώνει τη συγκέντρωση της Αθήνας λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 12 Οκτωβρίου μόλις απελευθερώθηκε και η Αθήνα

Της Αγίας Παρασκευής στα Φηρά ( 2011)

Έστω και καθυστερημένη η ανάρτηση απλά το είχα σαν χρέος .....

Παρθενεύων Είσελθε...στην Αγιά Σαρακοστή

Αλήθεια την έχετε παρατηρήσει αυτή τη φράση!!??? " Παρθενεύων είσελθε τον νου ενθάδε... Ναός γαρ εστι Ιωάννου Παρθένου..." αναφέρεται στην κεντρική είσοδο του Ναού.... του Aγίου Ιωάννη του Θεολόγου στα Κάτω Φηρά.... Μια υπέροχη Φράση γεμάτη νόημα ζωής!! Μια υπέροχη Φράση η οποία σημαίνει Πολλά!! . Από αύριο εισερχόμαστε στην Αγιά Σαρακοστή με μοναδικό σκοπό την "Προσπάθεια επίσκεψης" της Ανάστασης στις ψυχές μας... Παρθενεύων είσελθε τον νουν ενθάδε.... Όχι μόνο την περίοδο αυτή αλλά συνέχεια πως μπορούμε να είμαστε "παρθένοι στο μυαλό" ώστε με κατάνυξη να παρακολουθούμε τις Θείες Ακολουθίες; Παρθενεύων Είσελθε τον νουν ενθάδε... Μια περίοδος γεμάτη εσωτερική αναζήτηση, προσπάθεια Κάθαρσης, Προσπάθεια καθαγιασμού της ψυχής..... Παρθενεύων Είσελθε τον νουν ενθάδε: Και τώρα τί θα γίνει με τις " μικρότητες"... Ας μείνουν πίσω για λίγο καιρό......Έχουμε ανάγκη να προσπαθήσουμε για κάτι καλύτερο( καλλίτερο).... Η Περίοδος της Σαρακοστής είναι μια μεγάλη προσπάθεια αυτογνωσίας, ανασυγκρότητης, και ενδυνάμωσης εσωτερικής.....
Στη Σαντορίνη φθάνοντας προς το Πάσχα θα αρχίσουν και τα πατροπαράδοτα Έθιμα. Πόσο κατανυκτικές είναι οι Ακολουθίες στο νησί μας;Ειδικά στα χωριά το θέμα της κατανυξης φαίνεται στα πρόσωπα των ανθρώπων και δη των γηραιότερων ............Ήδη περάσαμε τα "Ψυχοσάββατα" αφιερωμένα στους ανθρώπους μας που δεν ζουν και οδηγούμαστε βήμα βήμα στην Αγία Ανάσταση......
Στο νησί , την περίοδο της κατάνυξης τη βοηθάει και το χρώμα της Άνοιξης, ο άερας των λουλουδιών.....Παρθενέυων είσελθε..... Μια φράση που θα έπρεπε να γινόταν Μάθημα ΑκαδημαΪκό για την "είσοδο " μας σε εκκλησίες.... Παρθενεύων Είσελθε... Ας προσπαθήσουμε να δείξουμε την αχτίδα αγνότητας της ψυχής μας.... Ας αφήσουμε το φως της Αγίας Σαρακοστής να μπει στις ψυχές μας!! Όχι με ακρότητες... αλλά με βήματα μικρά και σταθερα,,,,, Μια μικρή Νική είναι πολύ μεγαλύτερη από μια Μεγάλη Νίκη..... Παρθενεύων Είσελθε.... Μια περίοδος όπου σίγουρα μας λείπουν κάποιοι ανθρώποι που τους έχουμε συνδυάσει ( και) με τις ιστορίες τους την περίοδο αυτή!!...... Παρθενεύων είσελθε τον νουν,..... Τι λέτε φίλοι μου.... Μπορούμε να κάνουμε ένα ταξίδι κατάνυξης σε όσο το δυνατόν περισσότερες εκκλησίες του νησιού μας..... Ας ψάλλουμε έστω και απέξω από Κάθε εκκλησία " Κύριε Ιησου Χριστέ ελεήσόν με...." Ξέρετε πόσο έχουν ανάγκη τα εκκλησάκια μας την απλή επίσκεψη μας ειδικά τώρα? ..... Μια καλησπέρα στους Αγίους μας... είναι ιδιαίτερα σημαντική....
Παρθενέυων Είσελθε τον νουν Ενθάδε: Φίλοι μου Καλή Προσπάθεια!! Καλή Σαρακοστή!!!