Ο σεισμός της Σαντορίνης και οι πολιτικές προεκτάσεις

 …από το παρελθόν

Ο σεισμός του 1956 στη Σαντορίνη

  Το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον σεισμό των 7,8 Ρίχτερ που σχεδόν ισοπέδωσε τη Σαντορίνη στις 9 Ιουλίου 1956, ίσως φανεί  λίγο απρόσμενο. Τα πάντα όμως έχουν την εξήγησή τους.

  Μετά το πρώτο σοκ, που προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση, οι ξένες εφημερίδες έκαναν συνεχείς αναφορές στην καταστροφή που άφησε πίσω του ο Εγκέλαδος. Στις 11 Ιουλίου η εφημερίδα «Southeastern Missourian», γράφει ότι « ο βασιλιάς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη, διέκοψαν τις διακοπές τους στην Κέρκυρα και σπεύδουν με αντιτορπιλικό στο νησί». Λίγες μέρες αργότερα, ο Παύλος απαθανατίζεται καθώς βαδίζει ανάμεσα στα ερείπια και τείνει το χέρι για να βοηθήσει τη Φρειδερίκη, ενώ πίσω τους ακολουθεί η πριγκίπισσα Σοφία και αξιωματικοί.  Η «Prescott Evening Currier», γράφει επίσης ότι στο Ξενοδοχείο «Vulcan», έμεναν κάποιοι ξένοι επισκέπτες οι οποίοι κατάφεραν να το εγκαταλείψουν προτού γκρεμιστεί. « Στην εσπευσμένη αναχώρησή τους, πολλοί άφησαν πίσω τους ρούχα, χρήματα, ακόμα και τα εισιτήρια τους» αναφέρει η εφημερίδα.

  Παράλληλα όμως τα διεθνή μέσα,  με έκπληξη αλλά και ένα τόνο επίκρισης, γράφουν: «Οι περήφανοι έλληνες, αρνούνται τη διεθνή βοήθεια» (Spokesman Review), ή «Είναι πολύ περήφανοι για να δεχτούν βοήθεια» (The Victoria Advocate). «Ο Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος  Καραμανλής είπε πως η Ελλάδα απέρριψε τις προσφορές βοήθειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία», σημειώνει  η  «Southeastern Missourian» και προσθέτει: «δήλωσε πως ενημέρωσε τον αμερικανό πρέσβη Κάβεντις Κάννον, ότι δεν υπάρχει ανάγκη βοήθειας «επειδή αυτή τη στιγμή, είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση». Αλλά γι αυτήν την ακατανόητη στάση της κυβέρνησης, την εξήγηση δίνουν οι «πολιτικοί παρατηρητές» που επικαλείται ο τύπος. «Η απόρριψη» αναφέρουν, «αναμφίβολα συνδέεται με την ελληνοβρετανική διαμάχη γύρω από το μέλλον της Κύπρου που είναι βρετανικής αποικία. Η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά την απαίτηση των ελληνοκυπρίων για ένωση με την Ελλάδα».

  Αλλά η τότε κυβέρνηση, δεν αρνήθηκε τη βοήθεια, επειδή απλά υποστήριζε το αίτημα της Ένωσης. Τη χρονιά εκείνη, η στάση των άγγλων αποικιοκρατών, είχε σκληρύνει αφόρητα. Στις 9 Μαρτίου εξόρισαν τον Μακάριο στις Σεϋχέλλες, ενώ στις 10 Μαΐου απαγχόνισαν τους  Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου και τους ενταφίασαν στα περίφημα «φυλακισμένα μνήματα» που βρίσκονται μέσα στις φυλακές της Λευκωσίας. Την ίδια μέρα η Αθήνα συνταράσσεται από ογκώδεις διαδηλώσεις που έχουν ως αποτέλεσμα 4 νεκρούς και 164 τραυματίες.

  Στις 16 Ιουνίου οι ξένες εφημερίδες γράφουν για μια βομβιστική επίθεση σε εστιατόριο της Λευκωσίας, που σκότωσε τον χαμηλόβαθμο διπλωματικό ακόλουθο της αμερικανικής πρεσβείας Ουίλιαμ Πίερς Μποτελερ (William Pierce Boteler). Σημειώνουν παράλληλα πως η ΕΟΚΑ έκανε λόγο για «τραγικό λάθος». Αλλά οι Εγγλέζοι , άρχισαν να συλλαμβάνουν μαζικά κύπριους αγωνιστές και πολίτες, ενώ μια βόμβα σε στρατιωτική αυτοκινητοπομπή στις 5 Ιουλίου, τους εξαγρίωσε τελείως. Στις 11 Ιουλίου (δύο μέρες μετά το σεισμό) προέβησαν σε μαζικότατες συλλήψεις, προκαλώντας την κατακραυγή του ελληνισμού. Να λοιπόν γιατί, η τότε Κυβέρνηση, αρνήθηκε την προσφορά βοήθειας για τη σεισμόπληκτη Σαντορίνη. 

Πηγή Κοινή Γνώμη 23 Ιουλίου 2010

του Δημήτρη Πράσσου

Σεισμός του 1956 Αφιέρωμα από ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία

   Κανονικά το σημερινό θέμα έπρεπε να δημοσιευτεί την προηγούμενη Παρασκευή, οπότε και έκλειναν 54 χρόνια από τον καταστρεπτικό σεισμό που ισοπέδωσε τη Σαντορίνη. Επειδή όμως ολοκληρωνόταν η… τριλογία «Φέρτε πίσω τα κλεμμένα», η αναδρομή σε εκείνες τις τραγικές μέρες θα γίνει σήμερα. Πηγή, κάποιες ξένες εφημερίδες που από τις πρώτες κιόλας ώρες δημοσίευαν ανταποκρίσεις και περιγραφές από το σχεδόν ισοπεδωμένο νησί.

   «Η ελληνική κυβέρνηση στέλνει εσπευσμένα βοήθεια από αέρος και θαλάσσης στα νησιά του Αιγαίου όπου ένας σεισμός και το παλιρροιακό κύμα που ακολούθησε προκάλεσαν τουλάχιστον 46 θανάτους, - η λίστα των απωλειών αναμένεται να μεγαλώσει- και κατέστρεψαν πολλά χωριά», γράφει χαρακτηριστικά η αμερικανική εφημερίδα «The Spokesman Review», στις 9 Ιουλίου 1956. Σημειώνει ακόμα πως όλα τα ελαφρά πλοία του ελληνικού ναυτικού σπεύδουν εκεί, όπως και αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη. « Η πρωτεύουσα ισοπεδώθηκε εντελώς, όπως επίσης και η πολίχνη στη βορεινή απόληξη του νησιού», αναφέρει ο επιτετραμμένος τύπου της Αμερικανικής Πρεσβείες Theodor Jeckell . Την επομένη, η σκοτσέζικη «Glasgow Herald», εκτός από την εκτενή περιγραφή, αναφέρει εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες η ενέργεια που απελευθερώθηκε από το «ρήγμα της Αμοργού», είχε την ισχύ 10.000 ατομικών βομβών. Η «Free Lance Star», την ίδια μέρα επικαλείται τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή, που κάνουν λόγο για 42 νεκρούς, ενώ σημειώνει πως όλοι οι κάτοικοι κοιμούνται στην ύπαιθρο.

  Στις 12 Ιουλίου, η «Ocala Star Banner», δημοσιεύει μια εντυπωσιακή φωτογραφία, όπου κάποιος σαντορινιός (σ.σ. αυτό συνάγεται από την ενδυμασία και τη χαρακτηριστική τραγιάσκα) κουβαλάει στον ώμο του ένα τραυματισμένο αγοράκι που μόλις ανασύρθηκε από τα ερείπια του σπιτιού του. «Εκεί που ο σεισμός χτυπάει σκληρότερα», λέει η λεζάντα. «Προσευχή πάνω από τα ερείπια», είναι ο τίτλος της φωτογραφίας που δημοσιεύει στις 14 Ιουλίου η «Spokane Daily Chronicle» και αναφέρει στη συνέχεια: «μια γυναίκα επισκέπτεται τα ερείπια μιας εκκλησίας, μετά από το σεισμό […] ο φόρος αίματος ήταν βαρύς και χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν άστεγοι».

  Εκεί όμως που αποτυπώνεται πλήρως η τραγωδία, είναι στο στιγμιότυπο που φιλοξένησε η «Milwaukee Sentinel » (και πολλές ακόμα εφημερίδες) και απεικονίζει δύο στρατιώτες να κουβαλούν ένα φορείο. Πάνω κείτεται ένα παιδί που περιποιούνται δύο νοσοκόμες του Ερυθρού Σταυρού, ενώ πιο πίσω η μητέρα του ολοφύρεται τραβώντας τα μαλλιά της. «Τετραήμερη δοκιμασία», γράφει η λεζάντα, «μια αλλόφρων ελληνίδα μάνα, τραβάει τα μαλλιά της, ενώ την ίδια ώρα οι νοσοκόμες του Ερυθρού Σταυρού, φροντίζουν το τετράχρονο αγόρι της που έζησε  επί τέσσερις μέρες  κάτω από τα ερείπια του σπιτιού τους, προτού το βρουν οι διασώστες, στο αφανισμένο από το σεισμό νησί της Σαντορίνης».

Θα συνεχιστεί στις επόμενες Τυποκυκλάδες. 

 του Δημήτρη Πράσσου

Κοινή Γνώμη 16 Ιουνίου 2010

Υ.Γ.: Χίλια Μπράβο Δημήτρη!!1

Κυκλάδες Νήσοι ...από το παρελθόν

Πληροφορίες για τη Σαντορίνη κατά το 19ο αιώνα , έχουν σήμερα σειρά στις Τυποκυκλάδες, αλιευμένες και αυτές από τα «Ελληνικά» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή. Ο εμβριθέστατος λόγιος, αναφέρεται βέβαια δια μακρών στην ηφαιστειακή και γεωλογική ιστορία του νησιού, αλλά έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι καταγραφές του για τις συνήθειες και ασχολίες των κατοίκων. «Η γη της Θήρας αν και κατά το φαινόμενον ξηροτάτη και άκαρπος και συγκειμένη όλως εκ τετριμμένης κισσήρεως, είναι όμως άπασα δεκτική καλλιεργείας μηδέ των ορέων και των βράχων αυτής εξαιρουμένων αι δια της επιμελείας των κατοίκων κατέστη ως κήπος» σημειώνει. Αλλά το νησί παρήγε και ένα προϊόν, εξαφανισμένο σήμερα. Πρόκειται για το βαμβάκι που «κλαδευόμενο ως η άμπελος, διαρκεί έτη πολλά και εξ πασών των νήσων μόνο εν Θήρα και εν Θηρασία γίνεται». Από αυτό, σύμφωνα με τον Ραγκαβή οι γυναίκες υφαίνουν «πανία αρκετά καλά και μάλιστα δίμητα, πλέκουσι δε και σκούφους και βαμβακομαλίνους φανέλας αρίστης κατασκευής και περιπόδια, ων εξάγονται κατά έτος έως 8.000 ζευγαριών».
Φυσικά δεν θα μπορούσαν να λείψουν οι αναφορές στο κρασί. «Ο οίνος της Θήρας ου μόνον είναι εξαιρέτου γεύσεως και ποιότητος, αλλά διατηρείται αεί καθαρός και άδολος» σημειώνει ο συγγραφέας. Απολαυστική είναι όμως η περιγραφή των τότε κατοίκων, την οποία παραθέτουμε αυτούσια. «Εισί δε οι κάτοικοι εν γένει φυσικώς μεν δυνατωτάτης κράσεως, μάλιστα οι χωρικοί, μετρίου και μάλλον μεγάλου ή μικρού αναστήματος, ευτραφείς, προπάντων αι γυναίκες έχουσαι και στήθος εν γένει ανεπτυγμένον, χρώματος μάλλον μελάγχροος ή λευκού, τας τρίχας μελανοκαστανάς, και την φυσιογνωμία σοβαράν μάλλον και ουχί δύσμορφον, ηθικώς δε εισί πράοι ευάγωγοι, εγκρατείς, πειθήνιοι προς τας αρχάς και προς τους ανωτέρους, αιδήμονες, φιλόπονοι, φιλόξενοι , επι την γεωργίαν και το εμπόριον και εις άκρον προσηλωμένοι εις την πατρώνα γην και την οικογένειαν, έτι δε και χρηστοήθεια μεγάλη επικρατεί γενιώς εν τη νήσω τάυτη εν ην ουδέν χαμαιτυπείον υπάρχει, ουδέ ευρίσκεται γυνή μετερχομένη το αισχρόν του το επάγγελμα. Και τον ο0ίνο δε αυτόν, το μόνον ούτως ειπείν, άφθονον προϊόν της γης των , καθώς και πάντα τα πνευματώδη ποτά, μετά μεγάλης εγκρατείας και μετριότητος μεταχειρίζονται οι Θηραίοι».
Σημαντική είναι και η λεπτομέρεια για τη συμβίωση των ορθοδόξων με τους περίπου 700 καθολικούς που βρίσκονταν στη Σαντορίνη, οι οποίοι «ζώσιν ουχί ως αλλαχού κεχωρισμένοι από των ελλήνων, αλλά μεμιγμένοι μετ’ αυτών εν τη πρωτεούση, και ακολουθούσι δι αδείας του Πάπα κατά τας εορτάς και τας νηστείας το παλαιόν ημερολόγιον, απ’ εναντίας των άλλων νήσων εν ας οικούσι καθολικοί και εκ τούτου προέρχεται μεγάλη ομόνοια μεταξύ των κατοίκων».

του Δημήτρη Πράσσου
Εφημερίδα Κοινή Γνώμη 4/6/2010