«Το Κολλυβοσάββατο των Αγ.Θεοδώρων»…..μέρος Β…

 Με αφορμή την ανάρτηση μας για το «Κολλυβοσάββατο των Αγ.Θεοδώρων στην Οία» (http://kallistorwntas.blogspot.gr/2016/03/blog-post_15.html) Πειραιώτες δεύτερης και τρίτης γενιάς με καταγωγή από την Οία, μας έστειλαν φωτογραφίες  από το Κολλυβοσάββατο των Αγ.Θεοδώρων στις ενορίες τους στον Πειραιά.   Οι πιστοί αδειάζουν τα κόλλυβα σε πανέρι που στήνεται μέσα στην εκκλησία, το οποίο στο τέλος μεταφέρεται στον προαύλιο χώρο και φεύγοντας  ο καθένας μπορεί να πάρει όση ποσότητα θέλει. Μαζί με τα κόλλυβα πηγαίνουν στο ναό και πρόσφορο με τα ονόματα υπέρ υγείας και βοηθείας των οικείων τους.

Αναγνώστης μας Πειραιώτης με καταγωγή από την Οία (από την πλευρά της μητέρας του)  μας έδωσε τις παρακάτω πληροφορίες σχετικά με τα υλικά των κολλύβων των Αγ.Θεοδώρων,  πληροφορίες τις οποίες κράτησε από την Οιάτισσα γιαγιά του  και την Οιάτισσα μητέρα του και τώρα πλέον ο ίδιος με τη σειρά του τις μεταλαμπαδεύει στα δικά του παιδιά.

Οι γενιές αλλάζουν,  τα χρόνια περνούν, όμως οι παραδόσεις και τα έθιμα συνεχίζονται σαν ένα αέναο σκοινί συνδέοντας την γενέτειρα των γονιών τους Οία, με τη δική τους γενέτειρα τον Πειραιά…

Όπως μας είπε λοιπόν, η συχωρεμένη η γιαγιά του, έλεγε πως τα κόλλυβα των Αγ.Θεοδώρων που έφτιαχναν στην Οία τα παλιά χρόνια δεν περιείχαν τα ίδια υλικά με τα κοινά κόλλυβα των μνημοσύνων.
Επειδή ήταν «Άγια Κόλλυβα» δηλαδή ήταν κόλλυβα εις μνήμη του θαύματος του Αγίου Θεοδώρου, περιείχαν υλικά που συμβολίζουν την διαιώνιση της ζωής, την ευγονία και τα ελέη του Θεού προς τους ανθρώπους:

1. Σιτάρι (συμβολίζει το βρασμένο σιτάρι όπου ο Αγ.Θεόδωρος έδωσε εντολή να τραφούν οι χριστιανοί)

2. Σταφίδες (συμβολίζουν την Άμπελο που είναι ο Χριστός)

3. Αμύγδαλα & καρύδια (συμβολίζουν την  ευγονία)

4. Ρόδι (συμβολίζουν τα  ελέη του Θεού)

5. Ζάχαρη (συμβολίζει τη γλυκύτητα του Παραδείσου, καθώς όλοι οι άνθρωποι πρέπει να πράττουμε σε αυτήν την ζωή για την είσοδο μας στον Παράδεισο).   

Δεν περιείχαν υλικά που συμβολίζουν τους κεκοιμημένους όπως: μαϊντανός («η ανάπαυση εν τόπω χλοερώ»), κανέλλα («αρώμασι εν μνήματι κηδεύσας απέθετο») και σουσάμι: («ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει»)

Τα υλικά για τα κόλλυβα των μνημοσύνων των κεκοιμημένων θα τα δείτε εδώ:

http://kallistorwntas.blogspot.gr/2014/06/blog-post_4.html

Ως Καλλιστορώντας ευχαριστούμε τους φίλους μας από τον Πειραιά για τις φωτογραφίες και τις πληροφορίες.

Μήπως τελικά οι Σαντορινιοί στην καταγωγή που δεν γεννήθηκαν, δεν μεγάλωσαν και δεν ζουν στο νησί είναι ένα «καμπανάκι» για όλους εμάς εδώ, ώστε να δούμε ξανά την «άλλη Σαντορίνη»;

Την Σαντορίνη των παραδόσεων, των εθίμων, της ιστορίας που μας κληροδότησαν οι παλιοί Σαντορινιοί και έχουμε υποχρέωση να τα διαφυλάξουμε ώστε να τα συνεχίσουν και οι επόμενες γενιές…..

Σαντορίνη δεν είναι μόνο ο τουρισμός, τα κρουαζιερόπλοια, το ηφαίστειο, το ηλιοβασίλεμα…

Το «Κολλυβοσάββατο των Αγ. Θεοδώρων» στην Οία

Η εκκλησία των Αγ.Θεοδώρων στην Οία

Σε παλαιότερο κείμενο http://kallistorwntas.blogspot.gr/2014/06/blog-post_4.html είχαμε αναφερθεί στην λαϊκή τοπική παράδοση της Οίας για «τα Χρυσά Κόλλυβα»  ή αλλιώς για τα κόλλυβα της Πεντηκοστής υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων.

Το πρώτο Σαββάτο της Μεγάλης Σαρακοστής, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμάει τους Αγ. Θεοδώρους: τον Θεόδωρο τον Τήρωνα και τον Θεόδωρο τον Στρατηλάτη και συγκεκριμένα την «ανάμνηση του θαύματος των κολλύβων του Αγ.Θεοδώρου του Τήρωνα».

Ο Ιουλιανός ο παραβάτης -παγανιστής Ρωμαίος Αυτοκράτορας- θέλησε να «μολύνει» τους χριστιανούς υπηκόους διατάζοντας κρυφά την Καθαρά Εβδομάδα (σ.σ. η πρώτη βδομάδα της Σαρακοστής ξεκινώντας από την Καθαρά Δευτέρα) όλες οι τροφές στην αγορά να ραντισθούν με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών. Ο Αγ. Θεόδωρος φανερώθηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και του παρήγγειλε να ενημερωθούν όλοι οι χριστιανοί ώστε να μην αγοράσουν τρόφιμα και να αναπληρώσουν την τροφή τους βράζοντας κόλλυβα. Έτσι ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα και το Σάββατο ο λαός απέδωσε ευχαριστίες στον Άγιο. Από τότε, η Εκκλησία τελεί την ανάμνηση αυτού του γεγονότος σε δόξα Θεού και τιμή στον Αγ.Θεόδωρο.

Να ξεκαθαρίσουμε λοιπόν το εξής:

Το Σάββατο των Αγ.Θεοδώρων που τιμάται η ανάμνηση του θαύματος των κολλύβων ΔΕΝ είναι Ψυχοσάββατο!

Τα επίσημα Ψυχοσάββατα της Ορθόδοξης Εκκλησίας υπέρ αναπαύσεως της ψυχής των κεκοιμημένων είναι δύο:

α) Το Σαββάτο πριν την Κυριακή της Αποκρέω, το λεγόμενο ως «Σαββάτο των Ψυχών»

β) το Σαββάτο πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής, τα λεγόμενα και «Χρυσά Κόλλυβα της Πεντηκοστής».

Το Σάββατο των Αγ. Θεοδώρων που εορτάζουμε αύριο, οι νοικοκυρές προσφέρουν λοιπόν τα κόλλυβα εις ανάμνηση του θαύματος που έκανε ο Άγιος και ΟΧΙ προς χάριν των κεκοιμημένων όπως λανθασμένα έχει επικρατήσει ως αντίληψη!  Φυσικά και δεν απαγορεύεται η όποια επιμνημόσυνη δέηση για την ανάπαυση των ψυχών, απλά διευκρινίζουμε την σημασία και το νόημα των εν λόγων κολλύβων.

Η λαϊκή τοπική παράδοση της Οίας αναφέρει λοιπόν ότι το «Κολλυβοσάββατο των Αγ.Θεοδώρων» (έτσι το λένε στην Οία) οι νοικοκυρές της Οίας έκαναν τα κόλλυβα με σκοπό υπέρ υγείας και βοηθείας των οικογενειών τους. Ήταν τα κόλλυβα…των ζωντανών!!  Έφτιαχναν δηλαδή τα κόλλυβα για να τιμήσουν την ανάμνηση του θαύματος του Αγίου, όπου μέσω αυτών (των κολλύβων) ζητούσαν από τον Άγιο να είναι πάντα βοηθός και προστάτης των οικογενειών τους, όπως βοήθησε τότε και τους χριστιανούς να μην μολυνθούν από τις ειδωλολατρικές τροφές του Ιουλιανού. Για αυτό και τα κόλλυβα που έφτιαχναν δεν ήταν «στολισμένα» όπως είναι τα κλασσικά κόλλυβα για τους νεκρούς, αλλά ανάμεικτα τα υλικά σαν γεύμα, συμβολίζοντας έτσι το γεύμα από κόλλυβα που έφαγαν οι χριστιανοί κατ’ εντολή του Αγ.Θεοδώρου.  

Τα κόλλυβα ως «γεύμα» εις ανάμνηση του θαύματος

Πήγαιναν λοιπόν το πιατάκι με τα κόλλυβα το πρωί του Σαββάτου στην εκκλησία των Αγ.Θεοδώρων μαζί με το χαρτί των ονομάτων των οικείων τους και οι ιερείς τελούσαν δέηση υπέρ υγείας, αλλά όσες ήθελαν τελούσαν και τρισάγιο ιδιαίτερο για ανάπαυση των κεκοιμημένων τους.

Αυτό όμως που έχει μια ιδιάζουσα θέση στη λαϊκή τοπική παράδοση της Οίας και είναι συνδεδεμένο με το Σάββατο των Αγ.Θεοδώρων ήταν η αποκατάσταση των ανύπαντρων κορασίδων!

Οι ανύπαντρες έπαιρναν 3 σπυριά («τρία» τα πρόσωπα της Αγ.Τριάδας) από τα «διαβασμένα» κόλλυβα, τα τύλιγαν σε ένα κομμάτι άσπρο ύφασμα που το έδεναν με κόκκινη κλωστή σχηματίζοντας το σχήμα του Σταυρού σε μορφή φυλαχτού και τα έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους τρία συνεχόμενα βράδια.

Το «φυλαχτό» που έφτιαχναν εσωκλείοντας μέσα τα 3 σπυριά

για να το βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους

ώστε να ονειρευτούν τον μέλλοντα σύζυγο τους

Πίστευαν ότι όπως ο Αγ.Θεόδωρος φανερώθηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και του παρήγγειλε να ενημερωθούν οι χριστιανοί για το σκοπό του Ιουλιανού, έτσι θα φανερωθεί και στον δικό τους ύπνο και θα τους δείξει ποιο παλικάρι θα παντρευτούν! Πριν λοιπόν κοιμηθούν το βράδυ του Σαββάτου, και αφού έκαναν την προσευχή τους έλεγαν το παρακάτω στιχάκι με την προσμονή να ονειρευτούν τον μέλλοντα σύζυγο….

«Άγιε μου Θεόδωρε,

Θόδωρε συνόδωρε,

που τον κόσμο βοηθάς,

και τις τύχες συναντάς,

εκεί στην έρημο που πας,

άμα δεις και τη δική μου,

να τη γλυκοχαιρετάς!!».

Ίσως στις μέρες μας, κάποιες νοικοκυρές στην Οία να φτιάχνουν ακόμη κόλλυβα το Σάββατο των Αγ.Θεοδώρων υπέρ υγείας και βοηθείας των οικείων τους, όπως έκαναν οι γιαγιάδες και οι προγιαγιάδες τους. Ίσως όμως και να έχει ξεχαστεί αυτή η παράδοση με το πέρασμα των χρόνων.

Αυτό όμως που μας έκανε ευχάριστη εντύπωση, είναι ότι πληροφορηθήκαμε πως εξακολουθούν να φτιάχνουν κόλλυβα υπέρ υγείας…οι Οιάτες του Πειραιά!  οι οποίοι  με την εγκατάσταση τους στο μεγάλο λιμάνι πήραν μαζί με τις αποσκευές τους τα έθιμα, τις παραδόσεις, τις συνήθειες τους κρατώντας τα καλά φυλαγμένα στην καρδιά τους με τα οποία γαλούχησαν τα παιδιά και τα εγγόνια τους.  

Κάθε χρόνο λοιπόν, το πρωί του Σαββάτου των Αγ.Θεοδώρων, πηγαίνουν στις ενορίες τους στον Πειραιά κόλλυβα όπου διαβάζουν δέηση υπέρ υγείας των οικογενειών τους.  Και μάλιστα επειδή το εν λόγω έθιμο είναι παράδοση και σε άλλα νησιά του Αιγαίου, οι νησιώτες του Πειραιά -όχι μόνο οι Οιάτες- τελούν τις δεήσεις, καθώς πλέον το έθιμο αυτό έχει ενσωματωθεί στα θρησκευτικά δρώμενα της πόλης.

Αν λοιπόν, όσοι μένετε στην Αθήνα, βρεθείτε το Σαββάτο το πρωί σε κάποια από τις εκκλησίες του Πειραιά,

-ιδίως της Καλλίπολης- και συναντήσετε Οιάτες ή γενικότερα νησιώτες που θα σας δώσουν κόλλυβα, μην διστάσετε να τα πάρετε!

Θυμηθείτε μόνο, ότι δεν πρέπει να τους πείτε «ο Θεός ‘σχωρές τις ψυχές των δικών σας» αλλά…

«Χρόνια σας πολλά! Να είστε καλά με υγεία και χαρά και του χρόνου να εορτάσετε!».

Χρόνια πολλά λοιπόν και καλή Σαρακοστή!!!!

Καλλιστορώντας....μαγειρικά: Νηστίσιμος Χαλβάς της Οίας με νισεστέ και μαστίχα

Νηστίσιμος Χαλβάς της Οίας…με νισεστέ και μαστίχα!

Μια παλιά συνταγή που μας έδωσε γιαγιά από την Οία, μια συνταγή που έφτιαχναν οι παλιές νοικοκυρές της Οίας ως γλυκό για την νηστεία της Σαρακοστής.

Χαλβάς, όχι με σιμιγδάλι, αλλά με νισεστέ!

Αυτό που έχει σημασία, δεν είναι τόσο η συνταγή αυτή καθ’ αυτή (η οποία είναι πολύ εύκολη και σχετικά γνωστή γιατί φτιάχνεται και σε άλλα νησιά του Αιγαίου) αλλά η παρασκευή των υλικών, του νισεστέ και του λαδιού, που γινόταν τότε από τις ίδιες τις Οιάτισσες νοικοκυρές!

Το νισεστέ

Το νισεστέ είναι ουσιαστικά το αμυλάλευρο, δηλαδή το αλεύρι που προέρχεται από αλεσμένο σιτάρι ή ρύζι. Προέρχεται από την τουρκική λέξη «nisasta» που σημαίνει άμυλο, το οποίο είναι το κύριο συστατικό του σιταριού και του ρυζιού.

Σήμερα το νισεστέ πωλείται πλέον στο εμπόριο ως έτοιμο βιομηχανοποιημένο προϊόν και το βρίσκουμε στα ράφια με τα αλεύρια και τις κρέμες αραβοσίτου. Τα παλιά χρόνια όμως οι γυναίκες της Οίας έφτιαχναν νισεστέ μόνες τους.

Έβαζαν το ωμό ρύζι σε ένα μεγάλο τουλουπάνι (είδος υφάσματος), το έκαναν πουγκί δένοντας το από πάνω και στη συνέχεια με μια βαριά πέτρα κοπανούσαν το ρύζι ώστε να σπάσει σε μικρά-μικρά κομμάτια. Κατόπιν άνοιγαν το τουλουπάνι, έριχναν το κοπανισμένο ρύζι σε σιδερένιο ή πέτρινο γουδί (όχι ξύλινο) και με το γουδοχέρι κοπανούσαν ξανά το ρύζι το οποίο πλέον έθραυε και γινόταν σκόνη. Αυτή η σκόνη ήταν το νισεστέ! (δεν χρησιμοποιούσαν ξύλινο γουδί, γιατί το ξύλο είναι ελαφρύ υλικό και χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να θρυμματιστεί ένα τόσο σκληρό υλικό όπως το ρύζι).

Το ρύζι όμως στα παλιά χρόνια της Οίας (ιδίως στα τέλη του 19^ου αιώνα, τότε που η Οία ήταν ο ναυτότοπος της Σαντορίνης) ήταν τροφή που την συναντούσε κανείς ως επί το πλείστον σε ναυτικά σπίτια και κυρίως στα καπετανόσπιτα.

Όταν λοιπόν μια νοικοκυρά δεν είχε ή δεν μπορούσε να φτιάξει μόνη της νισεστέ από ρύζι, έβρισκε έτοιμο…στους μυλωνάδες! Το σιτάρι που άλεθαν οι μυλωνάδες στους ανεμόμυλους και γινόταν αλεύρι για την παραγωγή ψωμιού, ήταν ουσιαστικά το νισεστέ! Όταν λοιπόν η νοικοκυρά πήγαινε στον μυλωνά για να πάρει αλεύρι ώστε να ζυμώσει, φύλαγε μια μικρή ποσότητα για να κάνει το χαλβά, αφού το κοσκίνιζε πρώτα καλά-καλά για να γίνει ακόμα πιο λείο στην υφή.

Το λάδι

Στην παρασκευή του εν λόγω χαλβά δεν χρησιμοποιούσαν ποτέ ελαιόλαδο! αφενός γιατί η γεύση του ελαιολάδου δεν απορροφάται εύκολα από το νισεστέ και αφήνει μια αίσθηση «λαδίλας» στο στόμα, αφετέρου γιατί στη Σαρακοστή νηστεύεται και το ελαιόλαδο! Επειδή λοιπόν εκείνη την εποχή ήταν δυσεύρετα στο εμπόριο τα σπορέλαια, έβαζαν λάδι από σουσάμι.  Και που το έβρισκαν; Μα που αλλού…στο ταχίνι φυσικά!

Ως γνωστόν το ταχίνι δεν είναι τίποτα άλλο από λιωμένο ψημένο σουσάμι. Όταν το ταχίνι κατασταλάζει μέσα στο βάζο, η «πάστα» του ταχινιού κατακάθεται και από πάνω βγαίνει λάδι (για αυτό και κάθε φορά που ανοίγουμε ένα βάζο ταχίνι, το ανακατεύουμε καλά-καλά). Αυτό λοιπόν το λάδι που «ανεβαίνει» στην επιφάνεια, χρησιμοποιούσαν για να κάνουν το χαλβά. Μάλιστα αρκετές νοικοκυρές αντί για το λάδι, έβαζαν μια κουταλιά από ολόκληρο το ταχίνι.   Στη σημερινή εποχή όμως, οι νοικοκυρές της Οίας χρησιμοποιούν οποιοδήποτε σπορέλαιο (αραβοσιτέλαιο, ηλιέλαιο,  σησαμέλαιο, σογιέλαιο). Κυρίως όμως χρησιμοποιούν ηλιέλαιο ή σογιέλαιο, επειδή είναι πιο «ελαφριά» στη γεύση σε σύγκριση με τα άλλα σπορέλαια.

Υλικά

2 ποτήρια ζάχαρη

1 ποτήρι έτοιμο νισεστέ

4 ποτήρια νερό

3 κουταλιές της σούπας σπορέλαιο της προτίμησης σας (προσοχή! όχι ελαιόλαδο)

σπορέλαιο για επάλειψη της φόρμας

2 βανίλιες

λίγη μαστίχα κοπανισμένη

1 ποτήρι ανάμεικτο με σταφίδες, αμυγδαλόψιχα κομμένη, καρυδόψιχα κοπανισμένη

κανέλλα σκόνη

Εκτέλεση

Σε μια λεκάνη βάζουμε το νερό, τη ζάχαρη και το νισεστέ να λιώσουν. Βάζουμε στην κατσαρόλα το λάδι να ζεματίσει και ρίχνουμε μέσα το μείγμα. Ανακατεύουμε καλά και στην συνέχεια ρίχνουμε τις βανίλιες, την μαστίχα και τους ξηρούς καρπούς. Ανακατεύουμε υπομονετικά σε μέτρια φωτιά μέχρι να πήξει. Σε μια φόρμα ή σε ένα γυάλινο πυρέξ, αλείφουμε τα τοιχώματα γύρω-γύρω με λάδι και ρίχνουμε μέσα το χαλβά. Το αφήνουμε να κρυώσει και το σερβίρουμε πασπαλίζοντας από πάνω κανέλλα.

 

Τρανή Σαρακοστή στη Σαντορίνη

φώτο: Αρτεμία Αργυρού 

Μάρκου Αβέρκιου Ρούσσου 

-          Τούτη είναι η στερνή αχαλασά μας, για ταύτως λεβέρετε τους κάβους και τ απογρίπια, αβαράρετε τη βάρκα στο σκέρο, σύρετε τα φαλάγγια και τα κουπιά και βάλτες την άγκουρα στο χωμάτισμα... Αύριο μπαίνει η Τρανή Σαρακοστή

Αυτές τις κουβέντες είπε ο καπετάνιος, ο γερο Βουρκάνος, στο τσούρμο του κι έβγαλε την καπνοσακκούλα του να στρίψει το τσιγάρο....

Αύριο μπαίνει η τρανή Σαρακοστή... Αυτά τα λόγια του γερο καπετάνιου, αγγίξανε τις πιο λεπτές χορδες της ψυχής των αγαθών ψαράδων και ήτανε για αυτούς σαν θεία επιταγή που ερχότανε ολοίσια από το Θεό. Ξέρανε οι ανθρώποι εκείνοι της θάλασσας πως αν δεν πάνε στο γυαλό, θα πεινάσουν και αυτοί και τα παιδιά τους. Όμως έτσι έπρεπε να γίνει, γιατί έμπαινε η Σαρακοστή και ολάκερο το νησί θα νήστευε. Ακόμα και οι άρρωστοι νήστευαν και δεν έτρωγαν ούτε λάδι, ενώ οι λοχώνες ετρέφοντο σαράντα μέρες με χυλό και σισαμόλαδο. Αν καμμία φορ η ανάγκη το επέβαλλε να φάνε λάδι, η λοχού κατέβαζε το τσιμπινίκι της και έκλεινε την κρεβατοκάμαρα να να μην την βλέπουν την ώρα που έτρωγε, αλλά η γυναίκα που θα μαγείρευε το φαγητό της έπρεπε να κάμει σαράντα μετάνοιες για να  εξιλεωθεί.

Έτσι κυλούσαν οι μέρες της Τρανής Σαρακοστής,  μέσα σε μία πραγματικά κατανυκτική προσευχή και νηστεία, για να τη διακόψουνε μονάχα του Ευαγγελισμού και των Βαϊων, περιμένοντας με θρησκευτική χαρά να φάνε μόνο ψάρι που κι αυτό σπάνια το εύρισκαν εξ αιτίας της φουρτούνας όπως έλεγαν « Του Ευαγγελισμού και των Βαγιών» παίρνει ο φράρος το γιαλό». Ναι κείνοι οι άνθρωποι νήστευαν και πίστευαν με μία αληθινή πίστη που ξεπερνούσε τα γήινα όρια και έφθανε μπροστά στα κατώφλια του παραδείσου.

Ναι κείνοι οι άνθρωποι νήστευαν και πίστευαν σε μία αληθινή πίστη, που ξεπερνούσε τα γήινα όρια και έφθανε μπροστα στα κατώφλια του παραδείσου. Ζούσανε στο δικό τους κόσμο καμωμένο από όορφα ιδανικά και αισθήματα. Τον δρόμο αυτό έπρεπε να τον διαβούν με πεντακάθαρη καρδιά για να είναι άξιοι να μετάσχουν στη χαρά της Αναστασης

Έτσι γινότανε εκείνα τα χρόνια και οι άνθρωποι ήταν μονοιασμένοι και ευτυχισμένοι. Την ευτυχία τους την θεμελίωνανε στη γρανιτένια πίστη με το καθαρό νόημά τους. Οι γνώσεις ήταν φτωχές αλλά από την αγραμμματοσύνη και την αγαθότητα τους πήγαζε η Αγάπη, που είναι η τέλεια πραγματική έκφραση και φτάνει στην αγνότητα της ψυχής.

Ο συγχωρεμένος ο παπα Μαρκάκης Δεναξάς μου έλεγε ότι «οσο πιο πολύ τρέχει ο άνθρωπος με τις γνώσεις του, τόσο πιο γρήγορα θα κομματιάσει το σώμα  του στους βράχους της αμαρτ΄΄ιας.

Οι παλαιοί ανθρώποι του νησιού ζόυσαν σε ένα δικό τους μυστικό χώρο ονείρου, που μας το όνειρο αυτό δεν υπάρχει μα ούτε και πρόκειται καν να το ονειρευτούμε ποτέ, αφού το έσβυσε από το νου μας των  «μοντέρνων ανθρώπων» η εξυπνάδα.

Τώρα δεν θα βρεθούνε  γέροι καπετάνιοι να δέσουν τις βάρκες τους και να τραβήξουν τα απογρίπια, μα ούτε θα ακουστή η κουβέντα του γερού Ρουσσέτου του Βρουκάνου: « Τούτη είναι η στερνή αχαλασά μας, λεβάρετε τους κάβους και δέστε την αγκουρα γερα....γιατί αύριο μπαίνει η τρανή Σαρακοστή» .

Πηγή: Λαογραφικά της Σαντορίνης, Αθήνα 1971, σς84- 85 

Η ανάρτηση αυτή εκτός από την οικογένεια του Μάρκου Ρούσσου, αφιερώνεται στην Ευαγγελία Μενδρινού (Παλαμά) , για τη δική της Σαντορίνη !!!  

Διάσημοι Θηραίοι Αγνώστων Ηρώων: Οία

Ας συνεχίσουμε το αφιέρωμα στους Ήρωες των Ηρώων και ας κατευθυνθούμε προς την Οία Αφιερωτής μνημείου είναι ο  Ματθαίος Γ. Μαυρομμάτης.

 Τα ονόματα των πεσόντων είναι :

Αντώνιος Ν. Παπάζουγλος Αντώνιος Αλ. Παράβαλος

Αντώνιος  Ν. Καρράς  Βασίλειος Γ. Μαυρομμάτης

Γεώργιος Δ. Συρίγος  Γεώργιος  Ι. Νομικός

Γεώργιος  Δ. Πλατής , Εμμανουήλ Ν. Ποθητός

Εμμανουήλ  Μ. Βλάχος , Ζωρζης Δ. Χάλαρης

Ζώρζης Ν. Μπαλόπητος,  Ιωάννης Π. Σιγάλας

Ιωάννης Ν. Συρίγος, Ιωάννης Ν. Συρίγος

Μαρίνος Ε. Δεωνάς, Μιχαήλ Α. Βλάχος ,  Νικόλαος Ι. Πιτσικάλης

Νικόλαος Ιακ. Συρίγος , Νικόλαος Π. Κάιλας

Πέτρος Ε. Αρβανίτης, Σπυρίδων Ν. Παπάζουγλος

Τομάζος Γ. Νομικός. Λουδάρος Χ. Καρράς

Αντώνιος Ι. Σαρρής, Γέωργιος Δ. Χάλαρης

Ιωάννης Ν. Πελέκης, Ευάγγελος Μ. Κατζηλιέρης

Ειρηνικός Μ. Αλαφούζος

Το καλλιστορώντας είναι πάντα διάθεσιμο εαν τυχόν κάποιος γνωρίζει περισσότερα στοιχεία για τους Θηραίους πεσόντες. 

Διάσημοι Θηραίοι.... Αγνώστων «Ηρώων» : Μεσαριά

 [....] Προ δωδεκαετίας περίπου κατά το 1920 κατά μήνα Ιούνιο συνεστήθη μια εννεαμελής επιτροπή εκ Θηραίων Μεσαριτών  εκ των κ.κ. Πέτρου Μ. Δεναξά, Βασιλείου Π. Φουστέρη, Μιχ. Α. Δανέζη, Κων. Γεωργ. Δαμίγου, Ιωάννου Λιγνού, Τζώρτζη Φουστέρη, Βάλσαμου Νομικκού, Δημ. Γ. Βαζαίους ήτις και απετέλεσε τον πυρήνα της ιδρύσεως του συνδέσμου των απανταχού Μεσσαριτών [....]

Ένας από τους σκοπούς της δράσης του ήταν και η ανέγερση Ηρώου. Συγκεκριμένα : « Το Συμβούλιο εξέλεξε μεγάη επιτροπή προς συλλογής εράνου προς ανέγερσιν Ηρώου υπέρ των πεσόντων αδελφών μας Μεσαριτών κατά τους πολέμους του 1912- 1922, ο έρανος δε είχε τοιαύτη επιτυχίαν ώστε συνεκέντρωσε το ποσό των δραχμών πεντήκοντα χιλιάδων, αμέσως προέβη εις την παραγγελία  ωραίου Ηρώου εις τον εν Τήνω γλύπτηνν Καπαριάν όπερ επερατώθη περί τα τέλη του μηνός Μαίου του έτους 1928 και ετοποθετήθη όπισθεν του ιερού ναού του Αγίου Δημητρίου εν Μεσαριά, παραχωρηθείσης δωρεάν και μιας μικράς πεζούλας παρά της κυρίας Φλώρας Νομικού, το γένος Δημ. Βενιέρη όπερ σήμερον είναι ένα στόλισμα του χωριού μας πρωτοφανες δια τη νήσον Θήρα. Τα αποκαλυπτήρια εγένοντο την 24^η Ιουνίου του αυτού έτους 1928 μνήμην του Αγίου Ιωάννου και ημέρα της εορτής του συνδέσμου παριστάμενου ολόκληρου του Δημοτικού Συμβουλίου.  

Η Μεσαριά δια πρώτη φορά προσέλαβε πανηγυρικήν όψη.  [...] Μετά τον Αγιασμό εμίλησε ο Πρόεδρος κ. Πέτρος Δεναξάς, όστις είπε τα εξής:  «   Κύριε Πρόεδρε της Κοινότητας, Κύριοι Σύμβουλοι

Ο Σύλλογός μας εθεώρησε καθήκον όπως εις τα τέκνα της Κοινότητός μας που εκπλήρωσαν τον φόρο της ζωής των δια την πατρίδα μας κατά το έτος  1912 – 1922 τους ανεγείρει Αναμνηστικήν Στήλην « τιμής ένεκεν».  Κατόπιν ωμίλησε δι ολίγων ο Πρόεδρος της Κοινότητας Θωμάς Μαρκεζίνης, ευχαριστήσας τον Σύνδεσμον δια τα ευγενή αισθήματά του και διά την κοινωφελή δράσιν του όστις όχι μόνο ετίμησε τους αδελφούς ημών αλλά έδωκε το παράδειγμα και εις όλα τα άλλα χωριά της νήσου όπως ανεγείρουν και εκεί Ηρώα. 

Ποιοί οι πεσόντες Μεσαρίται;

1)      Μάριος Χρήστου, ταγματάρχης,

2)      Αντώνιος Μαρμαράς, λοχίας

3)      Κωνσταντίνος Βενιέρης, λοχίας

4)      Αντώνιος Λιγνός, δεκανεύς,

5)      Νικόλαος Τούντας, στρατιώτης,

6)      Προκόπιος Μπούκουρης, στρατιώτης

7)      Αντώνιος Μ. Δανέζης, στρατιώτης,

8)      Δημήτριος Λιγνός, στρατιώτης,

9)      Βασίλειςο Ξαγοράρης, στρατιώτης

10)   Μηνάς Νομικός, στρατιώτης,

11)   Αντώνιος Μώτος, στρατιώτης

12)   Εμμανουήλ Συρίγος, στρατιώτης

13)   Ιωάννης Καφούρος, στρατιώτης,

14)   Δημήτριος Φουστέρης, στρατιώτης,

15)   Αντώνιος Βάιλας, στρατιώτης

16)   Βάλσαμος Παράβαλος, στρατιώτης

17)   Ιωάννης Ζώρζος, στρατιώτης

18)   Πέτρος Βαίλας, στρατιώτης,

19)   Νικήτας Φουστέρης, στρατιώτης,

20)   Κωνσταντίνος Ξαγοράρης, στρατιώτης,

21)   Αρτέμης Λιγνός, στρατιώτης

22)   Πέτρος Δανέζης στρατιώτης,

23)   Αντώνιος Καφούρος, στρατιώτης

24)   Ελευθέριος Πρέκας, στρατιώτης.

Παθόντες εκ κακουχιών και θανόντες εν πολέμω :

1)      Π. Μαρμαράς, ανθυπολοχαγός,

2)      Ευάγγελος Φουστέρης, δεκανευς,

3)      Ευάγγελος Δανέζης, στρατιώτης,

4)      Ιωάννης Βαζαίος, στρατιώτης

5)      Κωνσταντίνος Φουστέρης στρατιώτης,

6)      Φραγ. Ξαγοράρης, στρατιώτης

7)      Ιάκωβος Πελεκάνος, στρατιώτης.

 [.....]

Πηγή: Μιχαήλ Ζώρζου: Ημερολόγιο Θήρας- Αμοργού, Πειραιάς, Εκδ. Θηραϊκής, 1933, σς. 235 κ.εξ.

Υ.γ. καλλιστορώντας: Πολλές φορές  η ιστορική και μόνο αναπαραγωγή  της πηγής δεν χρειάζεται επιπλέον ερμηνείας.  Η ανάρτηση αυτή γίνεται και σε συνδυαμσό με την προηγούμενη για τα Ηρώα ανάρτηση για τα Φηρά, τον Πύργο και το Μεγαλοχώρι (http://kallistorwntas.blogspot.gr/2015/06/blog-post_12.html) και φυσικά θα εμπλουτιστεί και με τα υπόλοιπα της Σαντορίνης. Αλλά ακόμα και ένας απλός έρανος για την ανέγερση ενός ηρώου μιας κοινότητας αναδεικνύει την εντελώς διαφορετική και αναγκαία ανάδειξη της άγνωστης τοπικής ιστορίας του νησιού. Ευχαριστώ Θερμά τον κ. Νίκο Καμπουράκη για τη συμβολή του στην ανάρτηση αυτή.

Το δελφίνι της Σαντορίνης

Το δελφίνι της Σαντορίνης

 «Στην Αρχαία Θήρα σ ένα χαμηλό ύψωμα στο Μέσα Βουνό υπάρχει το ιερό του Αρτεμίδωρου. Αποτελείται από βωμούς, επιγραφές και ανάγλυφα Χτίστηκε περίπου το 280 π.Χ. από τον Αρτεμίδωρο, τον ναύαρχο του στόλου των Πτολεμαίων. Εκτός από τον ίδιο απεικονίζονται κι ένα λεοντάρι, ένα δελφίνι κι ένας αετός που συμβολίζουν αντίστοιχα τον Απόλλωνα, τον Ποσειδώνα και το Δία. Ο Ποσειδών αναφέρεται συχνά σε κείμενα σχετικά με την Καλλίστη και τη Θήρα. Ο ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Κάδμος επισκέφθηκε τη Θήρα αναζητώντας την Ευρώπη. Το 197  π.χ. ο λαός της Ρ¨οδου τίμησε τον Ποσειδώνα χτίζοντας έναν ναό επάνω στο νέο νησί Ιερά. Και ο Πλάτων αναφέρει τον Ποσειδώνα σε συσχετισμό με τον μύθο της Ατλαντίδας που μερικοί ερευνητές ταυτίζουν με τη Σαντορίνη. Το δδελφίνι έχει μήκος περίπου ενός μέτρου  και υπάρχει επιγραφή λαξεμένη στο βράχο με το αφιέρωμα: Στον Ποσειδώνα, Θεό της Θάλασσας, ο Αρτεμίδωρος , με φιλικά αισθήματα για τον λαό, σκάλισε στον αιώνιο βράχο ένα δελφίνι θέλοντας έτσι να τιμήσει τους θεούς»

Πηγή:Walter Friedrich – Ελένη Γιαννοπούλου Ακύλα( Επιμ):Φωτιά στη Θάλασσα, Εκδόσεις Πασχαλίδη Αθήνα 2007 σ17