Τα Χριστιανά της Σαντορίνης και μια παλιά ιστορία για θησαυρό....

Τα Χριστιανά αποτελούν συστάδα ακατοίκητων ηφαιστειογενών βραχονησίδων, περίπου 10 μίλια νοτιοδυτικά της Σαντορίνης, τα οποία ανήκουν στο ίδιο ηφαιστειακό συγκρότημα της Σαντορίνης. Η συστάδα αυτή αποτελείται από τις ακόλουθες τρεις νησίδες:

-        Νησίδα Χριστιανή, είναι η βορειότερη της συστάδας, απέχει 9 μίλια νοτιοδυτικά από την Άκρα Ακρωτήρι της Σαντορίνης.

-        τη νησίδα Ασκανιά, μικρότερη της προηγουμένης απέχει 4 στάδια νότια-νοτιοανατολικά από τη Χριστιανή και 1 μίλι ΒΔ. από την Εσχάτη, περίπου στο μέσον του μεταξύ αυτών διαύλου και

-        τη νησίδα Εσχάτη, που είναι η νοτιότερη της συστάδας, και η πρώτη που απαντάται κατά τον πλου από Κρήτη.

Στην μεγαλύτερη από τις νησίδες, την Χριστιανή, υπάρχουν υπολείμματα ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως παλιές ξερολιθιές, αλώνια, κτίσματα και παλιές καλλιέργειες που δείχνουν ότι η νησίδα αυτή παλαιότερα ήταν κατοικημένη. Επίσης έχουν εντοπιστεί λείψανα από τους προϊστορικούς χρόνους (τέλη 3ης χιλιετίας π.Χ.). Τα Χριστιανά θεωρούνται πολύ σημαντικός οικότοπος για τα μεταναστευτικά πουλιά. Η πανίδα τους περιλαμβάνει το φίδι Telescopus fallax (αγιόφιδο) και την σαύρα Cyrtodactylus kotschyi, τα οποία με βάση την Συνθήκη της Βέρνης και το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 είναι προστατευόμενα είδη. H χλωρίδα των νησίδων περιλαμβάνει το χόρτο Centaurea raphanina subsp. mixta (αγκιναράκι) και το φυτό Convolvulus pentapetaloides. Στον θαλάσσιο πυθμένα γύρω από τις νησίδες έχουν εντοπιστεί υδροθερμικά φρέατα. 

Τα Χριστιανά κατά τον μεσαίωνα (1475 - 1546) που στις Κυκλάδες δρούσε ο ξακουστός πειρατής και τρομερός κουρσάρος Χαϊρεντίν Μπαρμαρόσα ο "Κοκκινογένης" με Τούρκους και Αγλερινούς πειρατές, ο χώρος αυτός υπήρξε ως ορμητήριο και κρυσφύγετο του κρυμμένου θησαυρού από τις επιδρομές που έκαναν στο θαλάσσιο χώρο και στα γύρω νησιά. Μία από τις ιστορίες που απορρέουν από αυτό είναι και η παρακάτω:

«Στα Χριστιανά, ένα νησάκι απέναντι στη Σαντορίνη ήτανε ένας βοσκός. Το νησί ήταν ακατοίκητο και υπήρξε μια εκκλησία του Αγίου Βασιλείου. Κάποιο βράδυ, ηπαρουσιάστηκε ένας γέροντας με άσπρα μαλλιά και λέει του μπαρμπα Κυριάκου του βοσκού: - Έλα να σου δείξω ένα θησαυρό. Μα ο γερο-βοσκός ηφοβήθηκε και ηκρύφτηκε μέσα στο κελί του.

Μετά από χρόνια  ένας φυλακισμένος είπε σ έναν Σαντορινιό που ήταν και αυτός στη φυλακή να πάει στα Χριστιανά μόλις βγει και να πάρει το θησαυρό.

-        Θα πας, του πε, νταμ (ακριβώς) μεσημέρι στη γκορυφή του βράχου του νησιού που βρίσκεται ανατολικά της Κρήτης. Η ασκιά σου θα πρέπει να σχηματίζει ευθεία. Εκεί σκάωε και θα βρεις το θησαυρό.

Ήπηε  αλλά θησαυρό δε βρήκε, γιατί μάλλον επειδή ήταν και ορμητήριο θησαυρών, ο θησαυρός…εχάθη!»

Στα αριστερά: Ευάγγελος Πρέκας

 Ενας από τους γνωστούς μέτοικους των Χριστιανών ήταν και ο  αείμνηστος  Ευάγγελος Πρέκας γνωστός ως  "Φώτης" και ως ταχυδρόμος της μετέπειτα αλλά παλαιότερης εποχής (μεταφέροντας τα δέματα από Σαντορίνη - Αθήνα και αντιστρόφως, μέσα σε καλάθια με ραμμένο πανί στο στόμιό του, ή και κούτες δεμένες καλά με το ανάλογο σχοινί της εποχής), καθώς και ο συγχωριανός Αρτέμιος Δακουτρός. Μετέπειτα από αρκετά χρόνια περίπου κατά το έτος 1977 πήγα για πρώτη φορά στο νησί με ένα από τα ψαροκάικα του χωριού, για αναζήτηση καλύτερης ψαριάς και παράλληλα ανεβήκαμε στο νησί.

Τα συναισθήματά μου ήταν ανάμεικτα στο χώρο αυτό, με τα όσα άκουγα παλαιότερα για την μεγαλύτερη εξ΄ αυτών βραχονησίδα Χριστιανή.

Πέρα από τους τότε  βοσκούς που διέμεναν κάποτε στον ερημικό αυτό χώρο, τους διερχόμενους ψαράδες που επισκεπτόντουσαν σποραδικά το νησί, υπήρχαν και άλλοι εφήμεροι επισκέπτες όπως: Ορισμένοι προσκηνητές στο μικρό και γραφικό εκκλησάκι του Άη Βασίλη, κυνηγοί για ένα καλύτερο κυνήγι από αγριοκούνελα, αλλά και ορισμένοι "λιμνάρηδες" με ιδιαίτερο μεράκι, οι οποίοι πήγαιναν κατά το μήνα Οκτώβρη έτσι ώστε να πιάσουν ορισμένα ωδικά αποδημητικά πουλιά όπως: φλώρια, καρδερίνες κτλ. 

  Σημαντικές πληροφορίες για τα Χριστιανά πηγάζουν από το βιβλίο του Αντώνη Καραμολέγκου, Χριστιανά, Εκδ. καλλίστη.

Πηγές: Πηγή: Ειρήνη Καφιέρη του Μηνά 1969 Συλλογή λαογραφικού υλικού εκ του χωρίου Φηρά της επαρχίας Θήρας, του νομού Κυκλάδων.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC_%CE%98%CE%AE%CF%81%CE%B1%CF%82
http://klearchosguidetothegalaxy.blogspot.gr/2007/05/blog-post_15.html

 http://giannisargyros.blogspot.gr/2014/03/blog-post_5.html



 

Η Θήρα...στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών

Μια ιδιαίτερη στάση δεν θα μπορούσε να μη γίνει στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, όπου εκτός από την ειδική αίθουσα με τα ευρήματα από τις ανασκαφές του Ακρωτηρίου, σε 2-3 άλλα σημεία εντοπίζεις σημεία του Θηραϊκού Πολιτισμού. 

Η Ειδική όμως  Αίθουσα της Θήρας ελκύει τον επισκέπτη κυρίως με τις περίφημες τοιχογραφίες, αυτή της Άνοιξης με τα χελιδόνια και τα κρίνα, των νεαρών πυγμάχων και των αντιλοπών. Οι εξαίρετες πρόχοι με τις εικονιστικές παραστάσεις των λιονταριών, των δελφινιών και των πτηνών εμπνέονται επίσης τα θέματα τους από τη μεγάλη ζωγραφική. Η ηφαιστειακή καταστροφή του οικισμού διέσωσε στην αιωνιότητα μοναδικά τεκμήρια, όπως τα «αποτυπώματα» της ξύλινης κλίνης, όπου διακρίνονται στο γύψινο εκμαγείο ακόμη και τα ίχνη των σχοινιών που στερέωναν το στρώμα. Οι ενεπίγραφοι αμφορείς με σημεία της Μινωικής Γραμμικής Α γραφής και τα μολύβδινα βάρη που ακολουθούν το μετρικό σύστημα της μινωικής Κρήτης, προσφέρουν στοιχεία μεταξύ άλλων για τις εμπορικές επαφές αλλά και την διοικητική οργάνωση του οικισμού ενώ οι πήλινες τριποδικές χύτρες ή η βάση πήλινου αγγείου με σαλιγκάρια στο εσωτερικό προσφέρουν μία κλεφτή ματιά στην κουζίνα της Θηραίας γυναίκας.

Βέβαια εγώ θα μείνω με την απορία: Η τοιχογραφία του Ψαρά που βρίσκεται; στην Αθήνα μου είπαν Σαντορίνη, στη Σαντορίνη Αθήνα... μήπως κάνει παρέα στον Μέλη και στον Χάρικλη;

'Ένα μικρό  απόσπασμα από βίντεο που "παίζει" εκπαιδευτικά μέσα στην αίθουσα 

Ενώ ενδεικτικές φώτογραφίες ακολουθούν:

οι υπόλοιπες φωτογραφίες:  https://www.facebook.com/kallistorwntas/media_set?set=a.688897564505738.1073741830.100001565022618&type=3

Καλλιστορώντας Μαγειρικά: Πουτίγκα Σαντορίνης

¾ του κιλού ζάχαρη,

2 κιλά γάλα,

½ κιλό σιμιγδαλι χοντρό,

7 αυγά (χτυπημένα με 1 κουταλιά βούτυρο),

Ψυχα, αμυγδαλο ασπρισμενη

ξυσμένο πορτοκαλί,

1 ½   κουταλιά σούπας κανέλλα.

Βουτυρώνουμε το ταψί με λίγο σιμιγδάλι για να μην κολλήσει και το ψήνουμε σε προθερμασμένο, φούρνο στους 200 βαθμούς για μία ώρα.  

 υ.γ.:  Ευχαριστώ θερμά την κ. Ευαγγελία Κορωνιού, για τη συνταγή της Πουτίγκας.

Ένα ξεχασμένο Ξόδι της Καθαράς Δευτέρας στη Σαντορίνη

Καθαρά Δευτέρα στη Σαντορίνη

Είναι η πρώτη μέρα της μεγάλης Σαρακοστής. Τη μέρα αυτή, νηστεύουμε και το λάδι.Τρώμε φάβα, χαλβα, ελιές, ταραμά, κρόμμυδα, και λαγάνες. Αχινούς, πατελίδες, ξερά χταπόδια που τα ψήνουν στη χόβολη

Ο περισσότερος κόσμος βγαίνει στα χωράφια ή στη θάλασσα .Όσοι μένουνε στα σπίτια, βγάζουνε το τραπέζι στην αυλή και το στρώνε χωρίς τραπεζομάντηλο με τα «νηστίσιμα» επάνω.  Τρώνε και διασκεδάζουν με διάφορα τραγούδια όπως: «Ήφυαν οι απόκριες και οι παλιομασκαράδες και ήλθε η Σαρακοστή με ελιές και ταραμάδες».

Τότε ακούγεται και το παρακάτω- ξεχασμένο ξόδι της Μεγάλης Σαρακοστής:

Ξόδι της Μεγάλης Σαρακοστής

Τώρα είναι Αγιά Σαρακοστή, τώρα είναι Άγιες ημέρες

που λειτουργούν οι εκκλησιές και ψάλλουν οι παπάδες

και λεν το Κύριε ελέησον και το Άγιο το Βαγγέλιο.

Όποιος το λέει σώζεται κι όποιος το πει Αγιάζει

κι όποιος το καλοαφκριστεί παράδεισο θα λάβει.

Παράδεισο και λίβανο από τον Άγιο Τάφο.

Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της

την προσευχή της έκανε για τον μονογενή της.

Κι’ εκεί που προσευχότανε, κι’ εκεί που παρεκάλει

ακού βροντές και αστραπές και ταραχή μεγάλη.

Βγαίνει στην πόρτα της να δει, βγαίνει στην γειτονιά της.

Βλέπει τον ουρανό θολό και τ’ άστρα βουρκωμένα,

το φεγγαράκι το λαμπρό στο αίμα βουτηγμένο.

Βλέπει τον Γιάννη κι έρχονταν γδαρμένο, σκοτωμένο.

- Τι έχεις Γιάννη μου και κλαις και βαριαναστενάζεις;

- Δεν έχω στόμα να στο πω , χείλη να στο μιλήσω,

ούτε η καρδιά μου το βαστά να σου το μολογήσω.

Το δάσκαλο μου πιάσανε οι άνομοι Εβραίοι

οι άνομοι και τα σκυλιά κ’ οι τρεις καταραμένοι.

Σαν κλέφτη τον επιάσανε, και σαν ληστή τον πάνε,

και στου Πιλάτου τα σκαλιά, εκεί τον τυραννάνε.

Η Παναγιά σαν τ’ άκουσε έπεσε και λιγώθη

σταμνιά νερό την περεχούν, τρία κανάτια μόσχο,

και τέσσερα ροδόσταμο ώσπου να συνεφέρει.

Και σαν την συνεφέρανε τούτο το λόγο λέει:

-Ας έλθει η Μάρθα και η Μαριά κι άλλη η Ελισάβα,

και του Λαζάρου η αδελφή και του Προδρόμου η μάννα.

Να πάμε να τον εύρουμε πριν μας τον εσταυρώσουν,

πριχού του βάλουν τα καρφιά και τόνε θανατώσουν!

-Βλέπεις εκείνο το βουνό το υψηλό το μέγα

που ’χει την πράσινη κορφή την θαλασσιά παντιέρα;

Εκεί πάνω τον έχουνε , και τόνε τυραννάνε.

Επήραν το στρατί – στρατί, στρατί το μονοπάτι

και το στρατί τις έβγαλε στ΄ ατσίγγανου την πόρτα.

-Ώρα καλή σου ατσίγγανε και τ΄ είναι αυτά που κάνεις;

-Καρφιά μου παραγγείλανε οι φίλοι μου οι Εβραίοι.

Εκείνοι μου παν τέσσερα μα γω τους κάνω πέντε.

Τα δυο στα δυο του γόνατα, τα δυο στα δυο του χέρια,

το πέμπτο το φαρμακερό να μπει μες την καρδιά του.

Να τρέξει αίμα και χολή από τα σωθικά του.

Η Παναγιά σαν τ΄ άκουσε έπεσε και λιγώθη.

Σταμνιά νερό την περεχούν ώσπου να συνεφέρει.

Και σαν τη συνεφέρανε τούτο το λόγο λέει:

- Άντε κ΄ εσύ ατσίγγανε, ψωμί να μην χορτάσεις,

μόνο αχυλιές και κάρβουνα, πάντα σου να μαλάζεις.

Ούτε η τραχηλίτσα σου πουκάμισο να βάλει

ούτε και τη γυναίκα σου σε σπίτι να τη βάλεις!

Παίρνουνε το στρατί – στρατί, στρατί το μονοπάτι

και το στρατί τις έβγαλε εις του ληστή την πόρτα.

Άνοιξε πόρτα του ληστή και πόρτα του Πιλάτου.

Κ’ η πόρτα απ’ τον φόβον της άνοιξε μοναχή της.

Κοιτά δεξιά, κοιτά ξερβά, κανέναν δεν γνωρίζει,

κοιτά και δεξιότερα βλέπει τον Άγιο Γιάννη.

Άγιε μου Γιάννη Πρόδρομε και βαπτιστή του γιου μου

μην είδες το γιουκάκι μου και συ τον δάσκαλο σου;

-Δεν έχω στόμα να στο πω, χείλη να στο μιλήσω,

ούτε και χειροπάλαμο για να σου τον εδείξω.

Βλέπεις εκείνον τον γυμνό τον παραπονεμένο,

όπου φορεί στην κεφαλή αγκάθινο στεφάνι;

Αυτός είναι ο γιόκας σου και με ο δάσκαλος μου.

Εργο του Μιχάλη Καριάμη

-Επήραν το στρατί – στρατί , στρατί το μονοπάτι.

Το μονοπάτι τις έβγαλε μπροστά στον σταυρωμένο.

-Γιε μου , που είναι τα κάλλη σου και πουν η λεβεντιά σου,

και τα σγουρά σου τα μαλλιά και η παλικαριά σου;

Δεν μου μιλείς μιλίτσα μου δεν μου μιλείς μιλιά μου;

-Πάρτο μάνα απόφαση σαν που το πήραν κιάλλες,

το πήραν μάνες για παιδιά και τα παιδιά για μάνες.

Το πήραν κι οι καλόπαντρες, για τους καλούς τους άντρες!

Άντε μάνα στο σπίτι σου και στο νοικοκυριό σου

στρώσε τραπέζι θλιβερό μ’ αφράτο παξιμάδι

και πίνε και γλυκό κρασί, να σου περνά η ζάλη.

Πάει η μάνα στο σπίτι της πάει στα γονικά της

βάζει κρασί στον μαστραπά κι’ αφράτο παξιμάδι.

Πέρασε κ’ η Άγια Καλή κιαυτό το λόγο λέγει:

-Ποιος είδε γιο εις τον σταυρό και μάνα στο τραπέζι;

-Άντε και συ Άγια Καλή ποτέ σου μην γιορτάσεις

ποτέ τ’ ονοματάκι σου στην εκκλησιά μην ψάλεις!

-Όποιος τ’ ακούει σώζεται κι’ όποιος το πει αγιάζει

και όποιος το καλοαφκριστεί, παράδεισο θα λάβει.

Παράδεισο και λίβανο από τον Άγιο Τάφο.

Τώρα ειν Άγια Σαρακοστή, τώρα ειν’ Άγιες μέρες

που λειτουργούν οι εκκλησιές και ψάλλουν οι παπάδες

και λεν το Κυρ ελέησον και τα’ άγιο το Βαγγέλιο!

Πηγές:

·        Μαρία Μαυρομμάτη: Συλλογή λαογραφικής ύλης εκ του χωρίου Πύργος, της επαρχίας Θήρας, του νομού Κυκλάδων (1969) http://pergamos.lib.uoa.gr/dl/navigation?pid=uoadl:8598&scheme=euDefaultView