Έκρηξη του 1925

 

Καθηγητής Κτενάς φωτογραφικό αρχείο ΕΚΠΑ, έκρηξη 1925

Εφημερίδα Μακεδονία 14-8-25 Η Έκρηξις του Ηφαιστείου Θήρας

Παραπλέει ο Στόλος

Αθήναι 13- Χθες τη νύχτα ελήφθη εις το υπουργείο των Ναυτκών το κάτωθι τηλεγράφημα του Κυβερνήτου του « Ιέρακος»  κ. Λούη:

«Μεταβάς αυτοπροσώπως εις Θήραν συνήντησα τας αρχάς και ήλθον  εις επαφήν μετά πολλών εντοπίων. Εκ των ομιλιών εξήκρινωσα ότι οι κάτοικοι ευρίσκονται εν νευρικότητι πάντως μη διατειθέμενοι να εγκαταλείψουν την πόλη . Ένα όμως επαναληφθούν οι σεισμικές δονήσεις θα θελήσουν αθρόοι να εγκαταλείψουν τα χωριά των. Προς αντιμετώπιση τοιούτων κινδύνων θα απαιτηθούν πλοία προς μεταφορά του πληθυσμού και μεταφορικά μέσα προς επιβίβαση εις τα πλοία.

Το ηφαίστειο εξακολουθεί να εκρήγνυται. Μία νησίς εφάνη πλησίον της Καυμένης και διαρκώς αυξάνουν οι εκτάσεις. Η «Δάφνη» παραμένει εις τον σημαντήρα προς εξοικονόμηση γαιανθράκων διότι διαθέτει μόνο 11 τόνους και προς εγκαρδίωση των κατοίκων. Ο Ιέραξ λόγω ελλείψεως αγκυροβολίου πλησίον των λιμένων των χωριών διαδρομεί προς αυτών. Κατά τη νύχτα θα αγκυροβολήσουμε νηούμενοι εις επαφή μετά της «Δάφνης». Ανάγκη Επείγουσας Αποστολής γεωλόγου.

Επίσης ελήφθη το εξής ραδιοτηλεγράφημα παρά του ίδιου κυβερνήτου «Ο γεωλόγος Πλιάτσικας και ο μεταλειολόγος Ακύλας απεφάνθησαν ότι η παρούσα ηφαιστειακή ενέργεια είναι ήπια και ακίνδυνος».

To Ηφαίστειον της Θήρας 1925 Πρώτα Τηλεγραφήματα

Εφημερίδα: Νεολόγος Πατρών : Παρασκευή 14 Αυγούστου 1925

Αι εκρήξεις εξακολουθούν  

Αθήναι: Εις το Υπουργείο των Ναυτικών ελήφθησαν σήμερον τα κάτωθι τηλεγραφήματα σχετικώς προς την εν Θήρα έκρηξη του ηφαιστείου: Κατεπλεύσαμεν εις Θήρας. Το ηφαίστειο εξακολουθεί  ευρισκόμενον ενεργεία» - ΔΑΦΝΗ . Ο Κυβερνήτης του «Ιέρακος» απέστειλεν επίσης το κάτωθι τηλεγράφημα : Κατεπλεύσαμεν εις Θήραν προς συλλογήν πληροφοριών. Το ηφαίστειον εκρήγνυται συνεχώς επί της Νέας Καϋμένης. Ακούονται ευκρινώς υπόκωφοι κρότοι. Ζημίαι μέχρι στιγμής δεν επροξενήθησαν εις Θήραν. Μεταβαίνων εις την πόλιν όπως συναντήσω τας αρχάς και τηρήσω ημάς ενήμερους. Την «ΔΑΦΝΗ» εύρομεν ενταύθα. Ο κυβερνήτης αυτής βρίσκεται εις την πόλη.» Και ο Ίδιος συνεχίζει αργότερα: « Κατά πληροφορίας των αρχών και κατά την αντίληψή μου, το ηθικόν των κατοίκων είναι το σύνηθες. Χθες μόνον παρετηρήθη κάποια ανησυχία, λόγω των συνεχών εκρήξεων και των ισχυρωτέρων υπόκωφων κρότων. Προς καθησύχασίν των ζητούν ειδικόν γεωλόγον προς μελέτη του φαινομένου και υπόδειξιν των απαραίτητων μέτρων εν περιπτώσει ανάγκης, διότι μέχρι της στιγμής ουδείς εσκέφθη  εξ αυτών να εγκαταλείψη την νήσων.

Ο αντιπρόεδρος της Εθνοσυνελεύσεως κ. Αλαβάνος μετά του πληρεξουσίου κ. Πρέκεα μετέβησαν εις το Υπουργείο των Ναυτικών όπου εζήτησαν πληροφορίες. Μεταξύ των άλλων ο κ. Αλαβάνος υπέδειξε την αποστολήν επαρκούς ποσότητας τροφών, σκηνών, σκεπασμάτων, νοσοκομειακών ειδών δια την περίπτωση καθ ην οι εκρήξεις του ηφαιστείου ήθελαν  έχει δυσάρεστα αποτελέσματα δια τους κατοίκους. Επίσης υπέδειξε την παραμονή πλοίων εν επιφυλακή εις τα Θηραϊκά Ύδατα .

Ο Προσωπάρχης του Υπουργού διαβεβαίωσε ότι ευρίσκονται εις τον Ναύσταθμον τα φορτηγά του στόλου «Λέσβος» και «Ερμής» τα οποία εφοδιασμένα με διάφορα είδη πρώτης ανάγκης είναι έτοιμα να πλεύσουν εις Θήραν. 

Κάτω από την άγριαν Θύελλαν του Ηφαιστείου της Σαντορίνης, σαν να πέφτουν δέκα κανόνια μαζί και να κυλούν ολόκληροι βράχοι

Μια εξαιρετική περιγραφή εντοπίστηκε για άλλη μια φορά για την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης.  Αυτή τη φορά για την έκρηξη του 1925, Με προβληματισμό ιδιαίτερο όμως  δεν σας κρύβω προσωπικό …Μία απλή διαδικτυακή ανάρτηση και τίποτα άλλο; ; ; ; Απίστευτο υλικό διάσπαρτο στο διαδίκτυο, είτε ελεύθερο είτε επί πληρωμή για την πραγματική ανεξερεύνητη ιστορία της Σαντορίνης. Θα μπορούσε άνετα και αυτό  να εμπλουτιστεί στις «διαδρομές» για το Ηφαίστειο … Είναι μία περιγραφή που δεν δείχνει μόνο τα χαρακτηριστικά της έκρηξης αλλά και χαρακτηριστικά της κοινωνίας του νησιού . Αλλά ας πάμε να δούμε το απόσπασμα αυτό : 

 

Εφ. Ελεύθερο Βήμα, Δευτέρα 17 Αυγούστου 1925 Ανταπόκριση Α. Τσαμόπουλος[…] Όταν η «Πελοπόννησος» αγκυροβόλησε στην Νάξο ο Καπετάνιος μας έδειξε στο βάθος του   ολοκάθαρου ορίζοντα ένα σύννεφο

-          Προς τα εκεί πέφτει η Σαντορίνη. Στοιχηματίζω ότι το σύννεφο αυτό είναι οι καπνοί του ηφαιστείου …

Κανείς δεν έφερε αντίρρηση σε αυτό . Τι ήθελε το σταχτόμαυρο εκείνο σύννεφο σ έναν αίθριο ουρανό που γελούσε ολόκληρος;

Πέντε έξι νέοι που συνταξιδεύαμε και οι οποίοι από την ιδιόρρυθμο προφορά τους μας έκαναν αμέσως να εννοήσουμε ότι ήταν σαντορινιοί, αντικρίζοντας το πένθιμο σημάδι στον ουρανό πάγωσαν:

-          Κακομοίρα Σαντορίνη….είπε αναστενάζοντας ο ένας εξ αυτών… Θα σε βρούμε τάχα στη θέση σου;

Είχαν διαβάσει στις εφημερίδες τις πρώτες ανησυχητικές ειδήσεις δι α την έκρηξη του ηφαιστείου και μετέβαινον με το πρώτο βαπόρι στην πατρίδα τους για να πάρουν τους δικούς τους.

[…] Η Σαντορίνη την οποία το βλέμμα μας περιελάμβανε λόγω της αποστάσεως ολόκληρο, ενόμιζε κανείς ότι εφλέγετο. Μία τεράστια στήλη σταχτόμαυρου πυκνού καπνού υψούτο μεγαλοπρεπής στον ορίζονται καμπτόμενη από τον πνέοντα άνεμο εις ύψος  εκατό και πλέον μέτρων. Τοιουτοτρόπως σχημάτιζε  μία τεράστια ορθή γωνία της οποίας το ένα σκέλος λόγχιζε τον ουρανό, το άλλο απλωνότανε επάνω εις ολόκληρο το δυτικό μέρος του νησιού, ως ένας πένθιμος βαθύπυκνος πέπλος.

-          Πώς να αντέξει το κακόμοιρο το νησί μας! Ακούεται να λέει ένας εξ αυτών. Είναι γραφτό του χαθεί κάποτε!!

-          Αμ δεν χάνονται έτσι τα νησιά παιδί μου …του απάντησε ο Καπετάνιος

-          Eμείς οι Σαντορινιοί  το ξέρουμε.  Κάποτε κάποιο καράβι θα φύγει για τη Σαντορίνη και δεν θα την βρει ..

-          Kουνήσου παιδί μου από τη θέση σου!

-          Εγώ κουνιέμαι! !! Η Σαντορίνη να μη κουνηθεί!!...

[…] Οι χωρικοί της Οίας, δεν φαίνονται φοβισμένοι. Τους βλέπουμε να παρακολουθούν από τα ύψη τους τον κατάπλου του πλοίου μας, το οποίο εν τω μεταξύ περικύκλωσαν βάρκες δια να παραλάβουν τους επιβάτες …που δεν υπήρχαν.

-          Πως περνάτε με το ηφαίστειο; Ρώτησα τον ένα

-          Πώς να τα περνούμε! Τη πρώτη μέρα τα χρειασθήκαμε και το βάλαμε στα πόδια… Τώρα όμως το συνηθίσαμε…Ότι θέλει ο Θεος ας γίνει.. Αν θέλει να μας βουλιάξει …η ώρα η καλή….

Την στιγμή εκείνη ένας κρότος σαν να έπιπταν δέκα κανόνια μαζί διέκοψε την ομιλία μας. Και κατόπιν δαιμονισμένος διαρκής κρότος, σαν να κτυπούσαν  όλα αα βράχια των γύρω βουνών μας έκαναν να ρίξουμε φοβισμένο το βλέμμα προς το ηφαίστειο . Είχε γίνει μία μεγάλη έκρηξη. Από τον κρατήρα έβγαινε ένας πυκνός κατάμαυρος καπνός ανάμεσα στον οποίο διέκρινε κανείς φλογισμένους μύδρους να εκπέμπονται σε τεράστια ύψη και να πέφτουν κατόπιν με διαβολικό θόρυβο.

[…] Ο Ήλιος έγερνε στη δύση του όταν το πλοίο άφηνε την Οία για να καταπλεύσει στα Φηρά, την πρωτεύουσα της Νήσου. Αναγκαστικώς η «Πελοπόννησος»  έπρεπε να περάσει όχι περισσότερο από πεντακόσια μέτρα κοντά από το ηφαίστειο. Όλοι ήμασταν στ γέφυρα. Δεν χρειάζονται πλέον γυαλιά για να βλέπει κανείς και να παρακολουθεί το ηφαίστειο με όλη του την άγρια μεγαλοπρέπεια. Η απόσταση που μας χωρίζει είναι πολύ μικρή. Ο πλοίαρχος μάλιστα για να ικανοποιήσει τόσο τη δική του όσο και τη δική μας περιέργεια παραπλέει προς το ηφαίστειο περισσότερο απ ότι έπρεπε.

Οι εκρήξεις ακολουθούν η μία την άλλη. Βλέπουμε καθαρότατα τους εκσφενδονισμένους μύδρους, διακρίνουμε την κοκκινισμένη λάβα να χύνεται σε ορμητικούς χείμαρρους  και το νερό της θάλασσας γύρω στο νησί- ηφαίστειο να βράζει και οι υδρατμοί που προκαλούνται από το διαρκές αυτό βράσιμο να καλύπτουν μέχρι τη μέση το νεοεμφανισθέν νησί.

[…] οι μύδροι εκσφενδονισμένοι στο μέγιστο ύψος πέφτουν στη θάλασσα, ή επάνω στα ηφαιστειώδη νησιά και κάνουν και αυτοί ανυπόφορο κρότο, αμυδρά ιδέα του οποίου μπορεί να δώσει ο θόρυβος που κάνει το απότομο άδειασμα ενός κάρου γεμάτου με σκύρα.

Η «Πελοπόννησος» μετά από ένα τέταρτο της ώρας έδενε τους κάβους στο  απύθμενο λιμάνι των Φηρών, ενώ οι ολίγοι εναπομείναντες επιβάτες αποβιβάζονται και καβαλίκευαν γαϊδουράκια για να ανέβουν την κρεμαστή και ιδιόρρυθμη  πρωτεύουσα.

Το ηφαίστειο την νύκτα:  Οιαδήποτε απόπειρα περιγραφής του ηφαιστείου την νύκτα είναι προορισμένη να μείνει απόπειρα και ατυχής μάλιστα. Οι διαρκείς κρότοι των εκρήξεων ή υποχθόνιος βοή, το κατρακύλισμα των μύδρων που εκτοξεύονται και κάνουν τον πιο παράξενο και εκνευριστικότερο θόρυβο όλα αυτά , συνταράσσουν την νυκτερινή γαλήνη.

Οι Σαντορινιοί φαίνεται ότι αρχίζουν να συνηθίζουν στο μακάβριο αυτό θόρυβο. Υπάρχει όμως κάτι που τους τρομάζει φοβερά. Ο σεισμός. Αν κινδυνεύει η νήσος των, θα προέρχεται από σεισμόν. Οι σεισμοί στη Σαντορίνη δεν είναι βέβαια κάτι ασυνηθιστο. Όχι όμως μαζί με το ηφαίστειο ή το ένα ή το άλλο. Και τα δύο μαζί, υποσκάπτουν τα όχι και σίγουρα θεμέλια του νησιού των. Ευτυχώς και πριν εκραγεί το ηφαίστειο και μέχρι στιγμής δεν σημειώθηκαν σεισμοί. Ίσως γιατί η οργή των εγκάτων της θηραϊκής γης να βρήκε εύκολη διέξοδο και δεν δόνησε το νησί για να ξεσπάσει.      […] Τόσο οι βεβαιώσεις του κ. Λιάτσικα  - ότι η έκρηξη είναι ήπιας μορφής, όσο και ο κατάπλουν, κατόπιν διαταγής της κυβερνήσεως των αντιτορπιλλικών «Δάφνη» και «Ιεράκος» ανακούφισαν τους κατοίκους   οι οποίοι παρα τις εκρήξεις και τους μύδρους του ηφαιστείου συνεχίζουν σχεδόν ήρεμοι τις εργασίες τους μόνο τις πρώτες πρωινές ώρες.