Οικοτροφείο Σαντορίνης - Μία στέγη οικογενειακής Αγάπης

Πάμε σαν άλλοτε στο παρελθόν… αλλά όχι στο πολύ μακρινό. Βρισκόμαστε γύρω στα 1980 στα Φηρά, στο παλιό Οικοτροφείο της Μητρόπολης ( πρώην Επαρχείο απέναντι από το Κέντρο Υγείας), όπου συναντάμε τις παρέες μαθητών. Εκεί κοντά στο παλιό τους Αναγνωστήριο, όπου οι μεγάλοι μαθητές διάβαζαν τους μικρούς. Ενώ πιο δίπλα ήταν και η εκκλησία των Τριών Ιεραρχων.

Οι παρέες αυτές, δεν βρέθηκαν ξαφνικά εκεί  δεν βρέθηκε ξαφνικά εκεί . Το έργο του Οικοτροφείου ήταν εξ ολοκλήρου δημιούργημα του πρώην Μητροπολίτη Θήρας κυρό Γαβριήλ Καλοκαιρινό. Εκείνος, ενώ περιόδευε στην Αμοργό το 1962, ομάδα γονέων του ανέφερε το πρόβλημα ότι τα παιδιά που τελείωναν τις τάξεις του Γυμνασίου έπρεπε να ξενιτεύονται ακόμα και στην Αθήνα, ζητώντας του του να ιδρύσει ένα μαθητικό οικοτροφείο στην έδρα της Μητρόπολης δλδ στη Σαντορίνη, προς εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού. Στα Φηρά, αρχικά υπήρχε ένα λυόμενο (στις παλιές αποθήκες της Αγροτικής Τράπεζας) και το μετέτρεψε καταλλήλως σε Οικοτροφείο δια τα παιδιά όλων των νησιών.

«Μέ τήν ἄγρυπνον φροντῖδα καί ἐπίβλεψιν καί τό κατάλληλον πρόγραμμα τοῦ Μαθητικοῦ Οἰκοτροφείου, πολλοί ἐκ τῶν μαθητῶν του ἀνεδείχθησαν ἀριστοῦχοι καί χωρίς φροντιστήρια εἰσῆλθον εἰς Ἀνωτέρας καί Ἀνωτάτας Σχολάς, καί ἀνεδείχθησαν ἱερεῖς, διδάσκαλοι, ἱατροί, καθηγηταί, καπετάνιοι, ἀξιωματικοί τοῦ στρατοῦ καί τῶν σωμάτων ἀσφαλείας, λογισταί, εὐσυνείδητοι ὑπάλληλοι κ.λπ. Καί τό σπουδαιότερον: ἀνεδείχθησαν καλοί οἰκογενειάρχαι.»[1].

Επειδή όμως οι μαθητές αυξάνονταν ,ανοικοδομήθηκε και με δικά του έξοδα το νέο κτήριο του Οικοτροφείου λίγα μέτρα πιο πάνω.

Οι φωτογραφίες  ανήκουν στον Χρήστο Κωβαίο, τον οποίο ευχαριστώ διπλά για το γεγονός της αναζήτησης και καταγραφής των άλλων οικοτρόφων της εποχής εκείνης.

Στην πρώτη φωτογραφία επάνω από αριστερά: Ευαγγελία Κωβαίου, Νίκος Νομικός, Γιάννης Σιγάλας, Σταύρος Μαρκουλής. Ενώ κάτω Χρήστος Κωβαίος, Λευτέρης Γαβαλάς. 
Βέβαια ξεχωριστή αναφορά πρέπει να γίνει στον τότε αρχιμανδρίτη Επιφάνιο, νυν Μητροπολίτη Θήρας, ο οποίος ακούραστα στάθηκε σε όλα τα παιδιά της επαρχίας, πόσο δε μάλλον των μικρών Κυκλάδων.Ακόμα και σήμερα έχουν να το λένε στις συζητήσεις. Πρόθυμος και πάντα ευδιάθετος για όλους όχι μόνο ηθικά αλλά και υλικά.  η δε βοήθεια του στα ορφανά ( όπως και σήμερα), χρήζει ξεχωριστής επισήμανσης. Στάθηκε ως στοργικός πατέρας και φιλέσπλαχνος αδερφός. Αν και μέχρι και τώρα δεν θέλει να ακούει τέτοια λόγια, κατά τη διάρκεια της έρευνας οι οικότροφοι θέλουν να του μεταφέρουν ένα ζεστό Ευχαριστώ! 

Στη δε μεγάλη ομαδική φωτογραφία αρχικά διακρίνονται ο πατήρ Αντώνιος Νομικός (εφημέριος Κοντοχωρίου) και ο αρχιμανδρίτης είναι ο σημερινός μας Μητροπολίτης Επιφάνιος.  Διακρίνονται επάνω από αριστερά  οι:  Γιώργος Νομικός, Κωνσταντίνος Γαβαλάς, Νίκος Συρίγος ,Μαρία Σιγάλα, Γιάννης Σιγάλας, Ευαγγελία Αρτέμη, Δέσποινα Καρυστιναίου, Ευαγγελία Κωβαίου, Ρούλα Νομικού, Δέσποινα Βενιού, Κυρά Ρούλα. Ενώ κάτω από αριστερά οι : Δημήτρης Χαλκιάς, Λευτέρης Πατηνιώτης, Πιτσικάλης (;;;), Μιχάλης Σιγάλας, Πέτρος Ρούσσος, Σοφούλης Λυμπέρης, Αντώνης Συρίγος, (;;;), Βαγγέλης Παράβαλος, (;;;).

Η έξοδος τους εκείνη την εποχή ξέρετε ποια ήταν; Κάθε Κυριακή μετά την  λειτουργία στην μητρόπολη, επίσκεψη στο Ζαχαροπλαστείο του Ζώρζου στον Πύργο.

Αλήθεια πόσες ιστορίες μπορούμε να βρούμε για την τόσο μακρινή αλλά και συνάμα κοντινή, εποχή;

---

[1] Αφιερωματικη εκδήλωση της Ιεράς Μητρόπολης Κυθήρων για τον Κυθηριώτη Μητροπολίτη Θήρας Γαβριήλ (Βλ: https://www.imkythiron.gr/index.php/eidiseis/teleftaia-nea/3389- )

Χριστιανική Εστία και Οικοτροφείο Σαντορίνης

Η Μητρόπολη Θήρας και εν γένει η Σαντορίνη οφείλει να υπερηφανεύεται για την ύπαρξη επιπλέον δύο σημαντικών πνευματικών Ιδρυμάτων. Τη Χριστιανική Εστία και το Οικοτροφείο της.

Την Κυριακή που μας έρχεται η θρυλική « Εστία της Μητρόπολης Θήρας  θα ανοίξει και πάλι τις πύλες της. Ιδρύθηκε λίγο μετα το μεγάλο σεισμό της Σαντορίνης από τον αείμνηστο πρώην Μητροπολίτη Θηρας κυρό Γαβριήλ. Ο Σκοπός της ήταν άκρως σημαντικός. Η άνθηση της Κοινωνικής και Πολιτισμικής Πλευράς των Κατοίκων της μετασεισμικής Σαντορίνης. Πολύ δε περισσότερο των μαθητών της.  Ενας πνευματικός φάρος όπου οι μαθητές και οι νέοι της μετασεισμικής κοινωνικής ζωής της Σαντορίνης μπορούσαν να βρουν καταφύγιο. Το οικόπεδο της Εστίας παραχωρήθηκε από την Οικογένεια του Ευάγγελου Κουτσογιαννόπουλου. 

Ένας άλλος ιδιαίτερα σημαντικός φορέας ήταν και το Οικοτροφείο της Μητρόπολης. Ιδρύθηκε και αυτό επί Επισκοπείας πρώην Θήρας Γαβριήλ με βασικό σκοπό τη στέγαση των απόρων  μαθητών τόσο από το νησί της Σαντορίνης όσο και από τα άλλα μικρότερα οι  οποίοι ήθελα να  συνεχίσουν τη φοίτησή τους στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση που ήταν μόνο στη Σαντορίνη.

Ο νυν Μητροπολίτης μας κατά τη διάρκεια των τιμητικών εκδηλώσεων που είχαν γίνει πριν από 3 χρόνια στα Κύθηρα, γενέθλια γη του πρώην Θήρας Γαβριήλ ανέφερε χαρακτηριστικά στην ομιλία του :

«Ἐπιθυμία του εἶναι νά δημιουργηθῇ καί ἕνας χῶρος πνευματικός διά τά Κατηχητικά Σχολεία καί διά πολλαπλάς ἐκδηλώσεις πρός ὠφέλειαν τῶν πιστῶν. Ἀνεγείρει, λοιπόν, τήν Χριστιανικήν Ἐστίαν, ἕνα ὑπέροχον καί ἐπιβλητικόν διά τήν ἐποχήν ἐκείνη κτίριον εἰς οἰκόπεδον τό ὁποῖον παρεχωρήθη ὑπό τῆς οἰκογενείας Εὐαγγέλου Κουτσογιαννοπούλου.

[….]

ό καλοκαίρι τοῦ 1962 κι ἐνῶ περιώδευε εἰς τήν Ἀμοργόν καί τά γύρω μικρά νησιά τῆς Μητροπόλεως, Ἠράκλειαν, Σχοινοῦσαν, Κουφονήσι καί Δονοῦσαν, τόν ἐπεσκέφθηκαν εἰς τό κατάλυμα τῆς Ἀμοργοῦ ὁμάδα γονέων ἡ ὁποία τοῦ ἀνέφερε ἕνα θέμα τό ὁποῖον τήν ἀπασχολοῦσε. Δεδομένου ὅτι εἰς τήν Ἀμοργόν ἐλειτουργοῦσαν μόνο τρεῖς τάξεις τοῦ Γυμνασίου καί τά παιδιά πού ἀποφοιτοῦσαν ἦταν ἀναγκασμένα λίγο ὡς πολύ διά τήν ἐποχήν ἐκείνην νά ξενιτευθοῦν διά τήν συνέχισιν τῶν σπουδῶν τους, τόν παρεκάλεσαν νά ἐξετάσῃ τό ἐνδεχόμενον μήπως ἡ Ἱερά Μητρόπολις ἠδύνατο νά ἱδρύσῃ ἕνα μαθητικόν οἰκοτροφεῖον εἰς τήν Θήραν, πρός ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ.

Ἡ ὑπόσχεσις ἔγινε σύντομα πρᾶξις. Εἰς τήν Θήραν δηλαδή ὑπῆρχεν ἕνα σουηδικόν λυόμενον, τό ὁποῖον κατά τήν περίοδον τῶν σεισμῶν εἶχε λειτουργήσει ὡς πρόχειρον Νοσοκομεῖον. Αὐτό, λοιπόν, τό ἐζήτησε καί τό μετέτρεψε καταλλήλως εἰς Οἰκοτροφεῖον διά τά παιδιά ὄχι μόνον τῆς Ἀμοργοῦ ἀλλά καί τῶν ὑπολοίπων μικρῶν νησιῶν. Οἱ δυσκολίες ἦσαν ὁμολογουμένως πολλές, τό Οἰκοτροφεῖον ὡστόσον ἐλειτούργησε θαυμάσια, ἐξυπηρέτησε τούς μαθητές καί παρεῖχε εἰς τούς γονεῖς τήν ἠσυχία καί τήν ἐγγύησιν ὅτι τά παιδιά τους εὑρίσκονται ὑπό τήν στοργική φροντῖδα τῆς Μητρός Ἐκκλησίας. Σημειωτέον μάλιστα ὅτι μετά ἀπό σύντομο χρονικόν διάστημα ἐλειτούργησε καί εἰς τήν Ἀμοργόν ἄλλο μαθητικόν οἰκοτροφεῖον διά τά παιδιά τῶν μακρυνῶν χωριῶν.

Μέ τήν ἄγρυπνον φροντῖδα καί ἐπίβλεψιν καί τό κατάλληλον πρόγραμμα τοῦ Μαθητικοῦ Οἰκοτροφείου, πολλοί ἐκ τῶν μαθητῶν του ἀνεδείχθησαν ἀριστοῦχοι καί χωρίς φροντιστήρια εἰσῆλθον εἰς Ἀνωτέρας καί Ἀνωτάτας Σχολάς, καί ἀνεδείχθησαν ἱερεῖς, διδάσκαλοι, ἱατροί, καθηγηταί, καπετάνιοι, ἀξιωματικοί τοῦ στρατοῦ καί τῶν σωμάτων ἀσφαλείας, λογισταί, εὐσυνείδητοι ὑπάλληλοι κ.λπ. Καί τό σπουδαιότερον: ἀνεδείχθησαν καλοί οἰκογενειάρχαι.

Ἐπειδή οἱ μαθηταί συνεχῶς ηὐξάνοντο καί δέν ἦτο πλέον δυνατόν τό λυόμενον οἰκοτροφεῖον νά ἐξυπηρετήσῃ τάς ἀνάγκας, ὁ μακαριστός ἐπεδόθη εἰς νέον ἀγῶνα καί ἀνοικοδομήθη ἄνετο κτήριο. Εἰς τό ἐγχείρημα τοῦτο συνέδραμε οἰκονομικά καί ὁ ἴδιος ἐκποιῶντας ἕνα μικρό διαμέρισμα εἰς Ἀθῆνας. Τό ποσόν τῶν 400.000 δραχμῶν τό ὁποῖον ἀπεκόμισε, τό διέθεσεν ἐξ ὁλοκλήρου διά τήν ἀποπεράτωσιν τοῦ κτηρίου. Ἡ οἰκονομική ἐνίσχυσις σημειωτέον ὅτι δέν ἐπεριορίσθη εἰς τό ποσόν τῶν 400.000 δραχμῶν ἀλλά ἐσυνεχίζετο ἀπό τόν ἴδιον ἀνά τακτά χρονικά διαστήματα.

Πέραν τῶν ἀνωτέρω, εἰς τό πλαίσιον τοῦ ποιμαντικοῦ του ἔργου ἐμερίμνησε διά τήν θρησκευτικήν καί πνευματικήν πρόοδον τοῦ λογικοῦ ποιμνίου τό ὁποῖον ὁ Κύριος τοῦ εἶχεν ἐμπιστευθεῖ. Τοῦτο τό ἐπέτυχεν μέ τά ἀνελλιπή κυρήγματά του, μέ τήν ἔλευσιν ἱεροκήρυκος καί πνευματικῶν ἀνθρώπων είς τήν μητροπολιτικήν περιφέρειαν, μέ σκοπόν τήν πνευματικήν ἀνύψωσιν τῶν πιστῶν.

(Πηγή ιερά Μητρόπολη Κυθήρων )

Υπάρχουν άραγε αναγνώστες που θα μπορούσαν να μας μεταφέρουν προσωπικά βιώματα από τους δύο αυτούς πνευματικούς – εκπαιδευτικούς φάρους?