Προεργασίες για την Εκλογή Μητροπολίτη Θήρας το 1907

Επειδή οι  συζητήσεις ή αλλιώς προεργασίες για την εκλογή ενός Μητροπολίτη δεν είναι ένα φαινόμενο που ξεκίνησε στις μέρες μας, ας ανατρέξουμε στις αρχές του 20^ου αιώ., για να δούμε τι γινόταν τότε.

Στις 7 Μαρτίου 1907, κηδεύεται στα Φηρά, ο τότε Μητροπολίτης Νικόδημος  και η ταφή του γίνεται στην Μονή του Προφήτη Ηλία. Η Ιερά Σύνοδος διορίζει «Επισκοπική Επιτροπή», αποτελούμενη από τον ιερομόναχο Ζαχαρία Νομικό, πρώην Ηγούμενο της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό, από τον αιδ. Μάρκο Δεναξά, οικονόμο από το Μεγαλοχώρι, και τον αιδ. Εμμανουήλ Ζώρζο, από το Κοντοχώρι. [1]

Για την χηρεύουσα Μητρόπολη, δύο ήταν οι βασικοί υποψήφιοι: ο αρχιμανδρίτης Αγαθάγγελος Γεωργιάδης, που ήταν επί 13 χρόνια προϊστάμενος της Ελληνικής Παροικίας στην Αγία Πετρούπολη, και ο αρχιμανδρίτης Γερμανός Μαυρομμάτης, ιεροκήρυκας της Μητρόπολης Δημητριάδος.[2]

Aρχιμ.Γερμανός

Λίγο πριν την επικείμενη πλήρωση της κενής επισκοπικής έδρας στο νησί, η εφημερίδα Πατρίς υποστηρίζοντας τον αρχιμανδρίτη Γερμανό, και συνδυάζοντας την άμεση ανάγκη της στήριξης της ορθόδοξης εκκλησίας σε σχέση με την καθολική επιρροή στο νησί γράφει τα παρακάτω[3] :    «Πληροφορούμεθα, ὅτι ὡς Ἐπίσκοπος Θήρας πρόκειται νά ἐκλεχθῆ ὁ ἐν Πετρουπόλει ἐφημέριος... ὅστις ἐπ’ οὐδενί λόγω εἶναι δυνατόν νά ἐπαρκέση εἰς τήν ἐπισκοπήν ἐκείνη, ὅπου, ὡς γνωστόν ἡ Ρώμη φροντίζει καί στέλλει πάντοτε διακεκριμένον Ἰταλόν Ἱεράρχην καί προεστώτας τῶν ἐκεῖ καθολικῶν Μονῶν, ἄνδρας μεγάλης ἐκκλησιαστικῆς μορφώσεως χάριν τοῦ προπαγανδισμοῦ, ὅστις τελεῖται ἐκεῖ κατά τόν ὁποῖον πολλάκις ὁ ἀοίδιμος Θήρας Νικόδημος, ἐν τῶν μᾶλλον ἐγκρίτων Ἱεραρχῶν, δριμύτατα ἐκαυτηρίασε. Καί δέν δύναται ὁ... νά χρησιμεύση ἐκεῖ ὡς ἐπίσκοπος, διότι εἶναι ἡλικίας 70 ἐτῶν... Εἰς τήν Θήραν χρειάζεται εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων κληρικῶν, ὅπως καταλάβη τό Θρόνο, μετέχων καί παιδείας ἀμφιλαφοῦς καί φρονήματος ὑγιοῦς, ρώμης δέ καί σθένους καί ψυχικοῦ καί σωματικοῦ. Καί ὡς τοιοῦτος ὁ μόνος ἐνδεδειγμένος εἶναι ὁ ἕτερος τῶν συνυποψηφίων, ὁ κ. Γερμανός Μαυρομμάτης, περί οὗ ὁ ἀοίδιμος Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας Σωφρόνιος ἀπεφαίνετο, διότι τόν εἶχε Ἱεροκήρυκα πάσης γῆς Λιβύης, ὅτι εἶναι τό χάρμα καί τό ἐγκαλλώπισμα τοῦ Ἀποστολικοῦ θρόνου Ἀλεξανδρείας».

Οι εκλογές στην Ιεραρχία έγιναν και νέος Μητροπολίτης εκλέγεται ο αρχιμανδρίτης Αγαθάγγελος, ο οποιος και παρέμεινε για 10 μόλις χρόνια στον επισκοπικό θρόνο.

---

[1] Αρχιμ. Δ.Δεναξά: Η Ιερά Μητρόπολις Θήρα, Εκδ. Θηραϊκή, Πειραιάς 1933. σ. 16.κ.εξ.

[2] http://www.ecclesiagoc.gr/index.php/istorika/494-demetriados-germanos

[3]  Εφημ. Πατρίς: 12 Ιουλίου 1907 . Δυστυχώς με το πέρασμα των χρόνων, ένα από τα σημεία του άρθρου ως προς τον αρχιμ Αγαθάγγελο επιβεβαιώθηκαν.

Οι «Μύγες» του Σαρτρ – και ο ρόλος των κατοίκων του Εμπορείου.

Οι Μύγες (γαλλ. "Les Mouches") είναι το πρώτο θεατρικό έργο του Ζαν-Πωλ Σαρτρ που παρουσιάστηκε στο κοινό. Πρόκειται για δράμα σε τρεις πράξεις εμπνευσμένο από τον ελληνικό μύθο των Ατρειδών που αναπτύσσει μία φιλοσοφική αντίληψη της τραγωδίας με υπαρξιστικά στοιχεία.   Είχε την παρότρυνση του κύκλου του και ειδικότερα της πολύ κοντινής φίλης του ιδίου και της Σιμόν ντε Μπωβουάρ, Olga Kosakiewicz -με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ogla Dominique. Αναφέρεται μάλιστα ότι καθώς η ανερχόμενη ηθοποιός παρακολουθούσε μαθήματα υποκριτικής με τον Γάλλο ηθοποιό Σαρλ Ντυλέν (Charles Dullin), εκείνος υπέδειξε στο φιλόσοφο πως ο καλύτερος τρόπος για να μάθει η νεαρά τη δουλειά της ηθοποιού θα ήταν να συμμετάσχει σε ένα έργο. Έτσι ο Σαρτρ έγραψε για αυτήν τις Μύγες. Στην περιγραφή του σκηνικού εμπνεύστηκε από τις διακοπές που πέρασε στην Ελλάδα μαζί με τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ το καλοκαίρι του 1937στο Εμπορείο.  Ο ίδιος έχει δηλώσει για το έργο του "Θέλησα να ασχοληθώ με την τραγωδία της ελευθερίας σε αντίθεση με την τραγωδία της μοίρας".

Η κοινωνία του Εμπορείου της περιόδου εκείνης «μεταφέρεται» στο Αργος της υπόθεσης.  Ο Ορέστης επιστρέφει στο Άργος, τη γενέθλια πόλη του, που είναι πλέον κυριευμένη από τις μύγες. Παρουσιάζεται σαν ξένος, με το όνομα Φλέβιος, και συνοδεύεται από τον πιστό παιδαγωγό του. Εκεί βλέπει ένα λαό να υποφέρει από τις τύψεις για τα κρίματα του, που υλοποιούνται με τη μορφή των ενοχλητικών μυγών . Η Ηλέκτρα, αδερφή του Ορέστη είναι αναγκασμένη να ζει στο παλάτι ως δούλα, για να υπηρετεί τους άρχοντες. Αποτελεί όμως τη μοναδική φωνή αντίδρασης και προσπαθεί μάλιστα να ξεσηκώσει μία λαϊκή επανάσταση ενάντια σε αυτήν την αιώνια τιμωρία, αλλά ο Δίας, θεός των μυγών και του θανάτου την εμποδίζει. Ο Ορέστης αποκαλύπτει την πραγματική του ταυτότητα στην Ηλέκτρα και παρασύρεται άμεσα από το πάθος της, αποφασίζοντας να εκδικηθεί το φόνο του Αγαμέμνονα και να σκοτώσει τον Αίγισθο και την Κλυταιμνήστρα. Παρά τις αντίθετες προσπάθειες του Δία, ούτε ο Ορέστης παραιτείται από τα σχέδιά του αλλά ούτε και ο Αίγισθος αποφασίζει να προστατεύσει τον εαυτό του . Μετά τη δολοφονία, τα δύο αδέρφια βρίσκουν καταφύγιο στο ναό του Απόλλωνα, για να ξεφύγουν από τις απειλητικές μύγες που τους κυκλώνουν. Τέλος ο θεός του Ήλιου πετυχαίνει τη συγχώρεση της Ηλέκτρας -που έχει πια λυγίσει υπό το βάρος της πράξης τους- αλλά όχι και του Ορέστη. Εκείνος ως ελεύθερος άνθρωπος επιλέγει να αποχωρήσει από το Άργος παίρνοντας μαζί του όλες τις μύγες και απελευθερώνοντας έτσι τους Αργείους από τις τύψεις τους.[i]

Η σημερινή ανάρτηση όμως ξεκίνησε από ένα εκπληκτικό άρθρο του  «Οι μύγες, ο βάτραχος και η διαφθορά»[ii], μέρος του οποίου αναλύει τις «Μύγες» του Εμπορείου και με τη σημερινή ευρύτερα κοινωνική κατάσταση. [iii]

«… Στο χωριό αυτό τα πρόσωπα των ανθρώπων ήταν γεμάτα μύγες. Μάλιστα, η παρουσία των μυγών στα πρόσωπά τους αλλοίωνε, σε κάποιες περιπτώσεις, και τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά τους. Τα φορτωμένα με μύγες πρόσωπα στον ξένο επισκέπτη προκαλούσαν συναίσθημα έντονης απέχθειας, όμως, για τους κατοίκους του χωριού ήταν μέρος της πραγματικότητάς τους, ήταν «φυσιολογικό» ή «κανονικό» στοιχείο της καθημερινής τους ζωής. Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό του πως μια κατάσταση ή συμπεριφορά (ανεξάρτητα από το αν είναι σωστή ή λανθασμένη) «κανονικοποιείται», παίρνοντας διαστάσεις κοινωνικής νόρμας, θεωρείται δηλαδή ως «φυσιολογική» συμπεριφορά στο πλαίσιο μιας κοινωνίας. Όπως οι μύγες στα πρόσωπα των συγκεκριμένων Σαντορινιών θεωρούνταν φαινόμενο «φυσιολογικό», έτσι και εδώ στο νησί μας η διαφθορά «κανονικοποιήθηκε» από κάποιους (δυστυχώς ανάμεσα σ’ αυτούς αξιωματούχοι και συνομοταξία φερέγγυων και ευυπόληπτων πολιτών) και θεωρήθηκε «φυσιολογική» πράξη, κατά τρόπο μάλιστα που την κατέστησαν εγγενές στοιχείο του συλλογικού μας βίου. Έτσι, το «δεν τρέχει τίποτα» και το «σιγά και τι έγινε» έγιναν κυρίαρχα μοντέλα συμπεριφοράς. Υπήρχαν και υπάρχουν, βεβαίως, και αυτοί που σιχαίνονταν τις μύγες. Το αποτέλεσμα όμως δείχνει πως τις ανέχτηκαν. Εξάλλου, η κοινωνική επιρροή όσων αρέσκονταν στις μύγες ήταν τόσο μεγάλη που δύσκολα μπορούσαν όσοι τις αποστρέφονταν να επιφέρουν ρωγμές στην κυρίαρχη «κανονικοποιημένη» διαφθορά.»…

Οι "Μύγες" δεν είναι παρά ένα σύμβολο. Έχουν χυθεί στην πόλη και συμβολίζουν τις Ερινύες, τις τύψεις. Σύμφωνα με τη φιλοσοφική θεωρία του Ζ-Π Σαρτρ , κατά την κακή πίστη, ο άνθρωπος προσπαθεί να ξεφύγει από την ελευθερία  και την ευθύνη του. Οι "Μύγες", ακόμα συμβολίζουν αυτήν την κακή πίστη. Οι άνθρωποι για να λυτρωθούν από τις τύψεις του αποποιούνται την ελευθερία και την ευθύνη τους.[iv]

Δεν σας κρύβω ότι ο τρόπος διαχείρισης της συγκεκριμένης αναρτησης με προβλημάτισε πολύ. Ένας φιλόσοφος, ο οποίος κάνει τις διακοπές τους σε μια άλλη Σαντορίνη – τονίζω το προπολεμική,  μετουσιώνει τους ήρωές του μέσα από τις μύγες που συνάντησε στο Εμπορείο, οι οποίες θεωρούνταν φυσιολογικές για τους κατοίκους, σ’ ένα έργο καθαρά συμβολικό. Αν και το «Αργος» του Σάρτρ[v], έχει συσχετιστεί και με τη στάση της Γαλλίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και μέσα από τις μυγες, έγινε αναφορά στην πολιτική κατάσταση της Κύπρου, μήπως τελικά και εδώ, η Σαντορίνη του σήμερα, καλύπτεται από ένα απολύτως φυσιολογικό- για την Ιστορία της- …στρώμα «μυγών». Μήπως τελικά, θα πρέπει συνέχεια να φανταζόμαστε την εικόνα που αντίκρισε ο Σαρτρ των κατοίκων του νησιού που θεωρούσαν απόλυτα φυσιολογικό να έχουν μύγες, όχι ως μέσο σύγκρισης με τα σημερινά δεδομένα αλλά ως τελικο στόχο ανθρώπινης προσέγγισης στο και για το νησί;

---

[i] http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%B9_%CE%9C%CF%8D%CE%B3%CE%B5%CF%82

[ii] http://www.sigmalive.com/simerini/analiseis/176221/oi-myges-o-vatraxos-kai-i-diafthora

[iii] Δεν θα εμπλακώ στο πολιτικό περιεχόμενο του άρθρου αλλά στο καθαρά ιστορικό- κοινωνικό, γι αυτό το απόσπασμα που επέλεξα άνετα μπορεί να εξειδικευτεί και για τα τοπικά δεδομένα.

[iv] http://travelling-through-books.blogspot.gr/2011/10/o.html

[v] http://lesmouchesdesartre.fr/resume-detaille-des-mouches/

Έκθεση Θηραίων Πολεμιστών - Μητρώο Παλαιών Πολεμιστών Κυκλάδων

Έκθεση Θηραίων Πολεμιστών- Μία πρώτη προσέγγιση

Μία από τις πιο σημαντικές εκδηλώσεις ανάδειξης και διατήρησης της τοπικής ιστορίας του νησιού, είναι και η έκθεση Θηραίων Πολεμιστών , που οργάνωσε και επιμελήθηκε ο Αρχαιολόγος και Φίλος Λευτέρης Ζώρζος στην Εστία του Πύργου.

Το Μητρώο Παλαιών Πολεμιστών Κυκλάδων δημιουργήθηκε το 1936-38 και ανευρέθηκε σε αποθήκη του Στρατοπέδου Πεζικού Ερμούπολης Σύρου. Σήμερα βρίσκεται στην μόνιμη «Έκθεση Ιστορικής Μνήμης» του στρατοπέδου που δημιουργήθηκε την άνοιξη 2014 με την συμβολή και υπό την καθοδήγηση του Διοικητή ΤΕΘ Ερμούπολης Αντισυνταγματάρχη κ. Δημήτρη Μπούνταλη.

Το Μητρώο περιλαμβάνει πολεμιστές από όλα τα νησιά των Κυκλάδων και παρουσιάζει φωτογραφίες και σημαντικά ιστορικά, δημογραφικά και κοινωνικά στοιχεία χρήσιμα όχι μόνο για τους απογόνους των πολεμιστών αλλά και για επιστημονική μελέτη. Περιλαμβάνει συνολικά 500 πολεμιστές από τα νησιά Τήνο, Μύκονο, Σύρο, Σίφνο, Κέα, Πάρο και Νάξο και 123 πολεμιστές από Θήρα και Θηρασία.

Οι πολεμιστές έλαβαν μέρος στους κάτωθι πολέμους:

• Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος 30/9/1912-30/5/1913
Ελλάδα, Μαυροβούνιο, Σερβία, Βουλγαρία (Βαλκανικός Συνασπισμός)
εναντίον Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και Αλβανικών Τμημάτων

• Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος 16/6/1913-18/7/1913
Ελλάδα, Μαυροβούνιο, Σερβία εναντίον Βουλγαρίας, 
Ρουμανίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εναντίον Βουλγαρίας

• Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 8/1914-11/11/1918
Βρετανική Αυτοκρατορία, Γαλλία, Ρωσία, Σερβία, Ρουμανία, Μαυροβούνιο, Βέλγιο, Ιταλία, Πορτογαλία, Ελλάδα, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Κίνα (ΑΝΤΑΝΤ) εναντίον
Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας, Βουλγαρίας, Οθωμανικής Αυτοκρατορίας 
(Κεντρικές Δυνάμεις)

• Ελληνο -Τουρκικός Πόλεμος (Μικρασιατική Εκστρατεία)
Μάιος 1919 – Οκτώβριος 1922 .

Η έκθεση αποτελεί ένα «φόρο τιμής» στους πολεμιστές αυτούς που πέρασαν μέχρι και εννέα χρόνια της ζωής τους στο μέτωπο, τραυματίσθηκαν ή έχασαν τη ζωή τους. Η πλειοψηφία αυτών ήταν έγγαμοι με πολυμελείς οικογένειες που υπέστησαν επίσης τις επιπτώσεις του πολέμου.
Με την καταγραφή και αποτύπωση των προσώπων και γεγονότων θέλουμε όχι μόνο να αφυπνίσουμε την ιστορική μνήμη αλλά και να καταδείξουμε ότι τα ιστορικά γεγονότα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την ζωή μας και επηρεάζουν τις οικογενειακές καταβολές όλων μας. 
Παράλληλα με το Μητρώο, παρουσιάζονται εδώ για πρώτη φορά, σημαντικά έγγραφα από το διασωθέν Αρχείο του παλαιού Δήμου Καλλίστης τα οποία σχετίζονται με την περίοδο. Από τα έγγραφα αυτά προκύπτει ότι εκτός των πολεμιστών που εκτίθενται υπήρχαν αρκετοί περισσότεροι οι οποίοι έχασαν την ζωή τους η τραυματίστηκαν και δεν κατεγράφησαν στο Μητρώο Παλαιών Πολεμιστών. Οι δύο ανεκτίμητες ομαδικές φωτογραφίες των πολεμιστών (παρέλαση 25ης Μαρτίου 1938), ευγενική προσφορά του κ. Μανώλη Λυγνού, είναι του εξαιρετικού φωτογράφου Γ. Ιωακειμίδη.

Στο βίντεο που ακολουθεί,  παρουσιάζονται όλες οι μορφές των Θηραίων αγωνιστών, που εντόπισε ο Λευτέρης στο Μητρώο, τον οποίο ευχαριστώ θερμά για την άδεια  αναδημοσίευσης του υλικού και επεξεργασίας του.

Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα τα αποτελέσματα από την έρευνα αυτή είναι τα ακόλουθα:

Α) Χωροταξική Καταγραφή : στην καταγραφή αυτή αναφέρονται όσοι έχουν τόπο καταγωγής το νησί της Σαντορίνης:

Καρτεράδος                9

Οία:                             6

Ακρωτήρι                    7

Μεσσαριά                   3

Φηροστεφάνι              1

Μεγαλοχώρι               5

Φηρά                           12

Εμπορείο                     6

Κοντοχώρι                  21

Πύργος                        15

 Ημεροβίγλι                 9

             Βόθωνας                    9

            Θηρασιά                      6

             Γωνιά                         2

             Βουρβούλος               6

            Β)Καταγραφή Επαγγελμάτων:

            Παντοπώλης:              4

            Έμπορος                     4

            Εργάτης                      41

            Τελωνειοφύλακας       1

            Τραπεζ.Υπάλληλος     1

            Υποδηματοποιός         1

            Ασφαλιστής                1

            Αγωγιάτης                   4

            Εισπράκτωρ                1

            Άνεργος                      1

            Στρατιώτης                 1

            Ναύτης                        1

            Κρεοπώλης                 1

            Περιπτερούχος            1

            Ναυτικός                     1

            Αγροφύλακας             4

            Ορυχοεργάτης             5

            Αγρ.Διανομέας           2

            Ανάπηρος (!!)             1

            Λεμβούχος                  4

            Πλανόδιος                   1

            Καπνοπώλης               1

            Φανοποιός                  1

            Γεωργός                      15

            Καφεπόλης                 1

            Κτίστης                       1

            Λογιστής                     1

            Πλοίαρχος                   1

            Αρβιλοποιός                1

            Μυλωνάς                    1

            Κτηματίας                   5

            Χωροφύλακας                        1

            Βαρελοποιός               1

            Διαχειριστής Κυλινδρόμυλου    1

            Κουρέας                      1

            Ελαιοχρωματιστής      1

            Οπωροπώλης              1         

            Γ) Γραμματικές γνώσεις ( για όσους εντοπίστηκαν στοιχεία)

            Δημοτικό                     43

            Αγράμματοι:               19

            Ελληνικό Σχολείο       7

            Γυμνάσιο                    2

            Σχολαρχείο                 2

            Εμπορική Σχολή         1

Παράλληλα δε ένα από τα πιο συγκλονιστικά στοιχεία της μελέτης αυτής είναι και η αναφορά στην πολύτεκνη οικογένεια – εν γένει της Σαντορίνης που συνεχίζει μέσα στο πέρασμα των χρόνων. Από τα υπάρχοντα δεδομένα οι παρακάτω οικογένειες είχαν από 3 και πάνω παιδιά:

3 παιδιά (3 οικογ.), 4 παιδιά ( 8 οικογ.), 5 παιδιά ( 10 οικογ.), 6 παιδιά ( 12 οικογ.), 7 παιδιά ( 10 οικογ.), 8 παιδιά ( 13 οικογ.), 9 παιδιά ( 2 οικογ.), 10 παιδιά ( 4 οικογ.), 11 παιδιά ( 3 οικογ.).

            Η προβολή των προσώπων αλλά και των ευρύτερων χαρακτηριστικών μπορεί να συμβάλλει στην ανάδειξη τόσο  της κοινωνίας της Σαντορίνης μέχρι και τη Μικρασιατική Καταστροφή όσο και στην πιθανή καταγραφή προσωπικών ιστοριών των συγκεκριμένων ηρώων.