Μνήμη Ευαγγελίας Μενδρινού

« Και για πες μου νέα για το νησί σου ;» Αυτή ήταν η ερώτηση κάθε φορά όταν μιλούσαμε με την Ευαγγελία. Και τώρα πρέπει να γράψεις δυο λόγια για αυτή για να την χαιρετήσεις. Αυτές οι σκέψεις ήταν πάντοτε οι πιο δύσκολες γιατί δεν αναφέρεσαι σε ιστορικά ή λαογραφικά στοιχεία, αλλά σε Ψυχές που έζησαν.

Σίγουρα όλοι συγκλονίστηκαν με το άκουσμα του τραγικού και άδικου θανάτου και θα ανατρέξουν στη Μνήμη τους τόσες μα τόσες όμορφες στιγμές με την Ευαγγελία. Εγώ προσωπικά δεν θα αναφερθώ ούτε στην πολύκλαδη οικογένεια της, ούτε στην λατρεμένη Μάνα  Τους, ούτε στο ρόλο της στην ανάπτυξη του τουρισμού, ούτε στις επαφές με τα μέσα  ούτε ….ούτε…. ούτε…. Απλά σε μία ανθρώπινη Ευαγγελία σε μία διαφορετική: …

Πριν πολλά χρόνια, έρχεται στο Λαογραφικό Μουσείο για να με ρωτήσει κάτι … Εκείνη την ημέρα όμως ήταν στο πρόγραμμα να έρθουν δύο σχολεία. « Ευαγγελία μου καλωσόρισες αλλά δεν μπορώ τώρα γιατί ήρθε το ένα σχολείο και ακολουθεί το άλλο», « Βρε κάνε τη δουλειά σου και εγώ μην ανησυχείς θα μάθω αυτό που θέλω»… Έκατσε 6 ώρες μαζί μου σαν βοηθός για τα δύο σχολεία χωρίς καν να ρωτήσει ποτέ αυτό που ήθελε… και κάθε λίγο έπαιζε με τα παιδιά σαν να ήταν παιδιά της…. Στο τέλος μου κάνει … «είδες τώρα που εγώ το έμαθα;» 

Έρχεται η στιγμή για τις « Πολιτείες της Θάλασσας». Ο τρόπος της στην οργάνωση μαγικός. Πάντα βράδυ μιλάγαμε με τον Κυριάκο Παπαδόπουλο από το τηλέφωνο ή στο σπίτι του. Οργανώθηκε μέσα σε πολύ λίγο διάστημα μια μυσταγωγία  θηραϊκής γεύσης και αιγαιοπελαγίτικου χαρακτήρα… έτσι απλά όπως πάντα έλεγε… Και όταν ήρθε η βραδιά που θα χορεύαμε έφυγε από τα φώτα και χόρευε μονη της πίσω και χαμογελούσε και ήταν τόσο ικανοποιημένη.

Οι απόψεις της για τα πολιτικά δρώμενα του νησιού και όχι μόνο έντονες…επαναστατικές αλλά ποτέ ακραίες. Με  τρομερή αγάπη τα έλεγε όσα ήθελε. Και τα πίστευε… Δεν της ξέφευγε τίποτα.

Όταν  υπήρχε κάτι στην Αθήνα που μπορούσε να την ενδιαφέρει πάντα την ενημέρωνα και παρατούσε ότι είχε στο πρόγραμμα και πηγαίναμε παρέα. Σε μία από αυτές τις εκθέσεις στο Χριστιανικό Μουσείο βλέποντας δύο εικόνες συγκεκριμένες της Παναγίας ( που δυστυχώς αν και της έχω στη μνήμη μου δεν μπορώ να τις βρώ), φώναξε έναν φύλακα και μένα και του έδειξε δυο φωτογραφίες από τις κόρες της και με υπερηφάνεια γύρισε και είπε « Μα δεν μοιάζουν οι εικόνες με τις κόρες μου» Και το εννοούσε.

Σε μία συναυλία με τον Χρόνη Αηδονίδη , την Μαρίζα, τον Νίκο Οικονομίδη και άλλους έξω από την Επισκοπή πριν καν ξεκινήσει μου κάνει νοήμα να πάω κοντά της. «πόση ώρα θες να μας πεις δυο πράγματα  για τον ναό;» « Εδώ της λέω τώρα ;» « Ναι τώρα»  και σηκώνεται και κάνει νόημα σε δυο τρεις άλλες και πάμε στον προαύλιο του ναού πριν καν ξεκινήσει η συναυλία για να μάθουμε όπως έλεγε τουλάχιστον δύο πράγματα.

Ρουφούσε συνέχεια γνώση. Με ρώτησαν για κάτι μου έλεγε και τους είπα ότι θα ρωτήσω τον ειδικό να σας απαντήσω. Και στείλε μου αυτό και στείλε μου εκείνο και στείλε μου και το άλλο.

Τα τελευταία χρόνια είχε πολύ μεγάλη ανάγκη να γνωρίσει τη Σαντορίνη όπως την ήθελε. Υπήρχαν δυστυχώς σημεία που δεν τα ήξερε και κάναμε ατέλειωτα περπατήματα και βόλτες ιστορικές για να γνωρίσουμε πότε ένα μονοπάτι…πότε να διαβάσουμε παρέα στις Μπαλάδες την αφήγηση των λεπρών, πότε να μάθει για τον Άγιο Νικόλα τον Κίσσηρα ή για το εκκλησάκι της γεννήσεως κλπ. Το είχε ανάγκη το έβλεπες. Ακόμα και μόνη της τα έκανε και μου έστελνε μετά φωτογραφίες.  Ή κάθε φορά που θα έβγαινε ένα καινούργιο βιβλίο «Αξίζει; Να το πάρω;». όταν την πίεσα να κάνουμε ένα αφιέρωμα στην μάνα της δεν μου το αρνήθηκε και καθόταν δίπλα μου με ένα αίσθημα υπερηφάνειας για να μάθει και εκείνη μέσα από φωτογραφίες.  Και να σου ιστορίες για τα Φηρά, για τη Σαντορίνη για τους νονούς της … και να σου και τα γέλια και όλα …

Γνωρίζοντας την ξεχωριστή της αγάπη για το χώμα,  τη γη, την μαγειρική … κάποια στιγμή έκανα κρεμμυδερά σπίτι και της τηλεφωνώ να της πω ότι έχω ένα ταπεράκι να έρθει να πάρει τη « τζούρα» της όπως έλεγε. Παράτησε τα πάντα,  και έτρεξε για να τα γευτεί όσο ήταν ζεστά… και όταν με αγκάλιασε είχε ένα υπέροχο χαμόγελο …

Μια άλλη φορά της πρότεινα να κάναμε μια διαδρομή αυθημερόν εν πλω Ίο , Σίκινο Φολέγανδρο και επιστροφή…. Έφερε μαζί και την ξαδέρφη της… Βγήκαν σε ένα νησί να το σεργιανίσουν και θα ερχόντουσαν σύμφωνα με το πρόγραμμα στην επιστροφή. Έλα όμως που το πλοίο έπιασε το λιμάνι αλλά αυτές δεν εμφανίστηκαν; Και να κάνω νοήμα στον καπετάνιο περίμενε λίγο δεν απαντάνε στα τηλέφωνα… Ξαφνικά τις βλέπω να τρέχουν από την παραλία προς το λιμάνι … Φύγετε φύγετε θα μείνουμε τελικά ένα βράδυ το κανονίσαμε ήδη … που το ένα βράδυ ήταν 3 χωρίς να έχουν τίποτα μαζί τους .

Υπερήφανη Ελληνίδα... Θηραία... Κόρη...Γυναίκα...Μάνα...Γιαγιά...Θεία...Φίλη ...Άνθρωπος...

Για την Ευαγγελία μπορείς να μιλάς για ώρες. Δεν θα αναφερθώ ούτε στις απίστευτες πολύωρες συζητήσεις που είχαμε… δεν θα αναφερθώ ούτε στις προσωπικές μας αλληεξομολογήσεις …ούτε στην ανάγκη « κάθαρσης» από διάφορα που ήθελε να έχει για αυτό ξεφευγε και ξεβαριόνταν… Αυτά ήταν τα καθαρά προσωπικά μας που σίγουρα όλοι έχουν να διηγηθούν άπειρες στιγμές. Εγώ ειδικά τα τελευταία χρόνια είχα την μεγάλη ευτυχία να τη γνωρίσω αλλιώς… Και ούτε θα αναφερθώ στις τόσες πόρτες που μου άνοιξε ή που ήθελε να μου ανοίξει αλλά δεν πρόλαβε…Θα την ευχαριστώ και θα την μνημονεύω πάντα. Είχε μια «καθάρια» ψυχή, γεμάτη αγάπη. Ήταν πιο Σαντορινιά από πολλούς. Άσχετα αν δεν ήθελε να το υποστηρίξει.  Δεν θα αναφερθώ στις ποιοτικές αναρτήσεις που πάντα έκανε…Δεν ξέρω αν το κλάμα που θα βγει σε κάποιους είναι για την ίδια, για την Μάνα της, τα παιδιά της, ή για το Απίστευτο Κενό που αφήνει . Η Σαντορίνη πενθεί πάλι…και ζηλεύω γαμώτο το νησί που βρίσκεται στα ψηλά… Κάνουν πολύ καλή βεγγέρα. Τώρα ειδικά  με την Ευαγγελία κοντά τους. Μου έρχονται συνέχεια εικόνες στο νου που μόνο στα παιδιά της τώρα πρέπει να τις θυμήσω … ήταν τόσο διαφορετικός Άνθρωπος…τόσο αγνός… δυναμική γεμάτη ηρεμία γεμάτη Αγάπη…γεμάτη Ζωή… απίστευτα Δημιουργική . Σίγουρα η μνήμη της θα είναι αιώνια.

Λατρεμένη μας Μόσχα, όλο το νησί σκύβει μπροστά σου και προσεύχεται για εσένα και για την Ευαγγελία μας. Αγαπημένοι μου Στέλλα, Τάσο, Μόσχα Νίκο… Αγαπημένα μου αδέρφια της και ανίψια της…Δεν υπάρχουν λόγια. Ίσως απλά τώρα να την γνωρίσετε και να σας στηρίξει αλλιώς. Ίσως απλά τώρα να έχετε ένα μεγαλύτερο βάρος ηρεμίας και καθοδήγησης. Μπορεί να έφυγε σωματικά. Αλλά όχι ψυχικά είμαι Σίγουρος.

Και τώρα Ευαγγελία; « Με κατάλαβες» … Ξέρεις εσύ… Φύγε και ταξίδεψε από εκεί ψηλά και να προσέχεις την οικογένεια σου και όλους εμάς. Και όταν θα δεις κάτι που να μην σ αρέσει… Να μιλάς όπως έκανες πάντα... Να μην δαγκώνεσαι …Ούτε να πηγαίνεις εκεί που ήθελες αν τυχόν δεν ήθελες να  σε δει κάπως … Ναι ξέρεις ξέρω….

Αγία Παράδεισο θα έχεις !!!

Στο καλό …

Mάρκος Π. Νομικός:Προσωπικότητα συνώνυμη με τη ναυτιλία της Σαντορίνης

Ναυτικά Χρονικά :10 Ιουλίου 2021

https://www.naftikachronika.gr/2021/07/10/markos-p-nomikos-prosopikotita-synonymi-me-ti-naftilia-tis-santorinis/

Με αφορμή τα 90 χρόνια των Ναυτικών  Χρονικών σας παρουσιάζουμε προσωπικότητες της ναυτιλίας που αρθρογραφούσαν τακτικά στα Ναυτικά Χρονικά.

Ο Μάρκος Π. Νομικός ( 1898 -1984) ήταν γόνος μιας οικογένειας με καταγωγή από τη Σαντορίνη της οποίας η ενασχόληση με τη ναυτιλία ανιχεύεται στις αρχές του 19^ου αιώνα. Ο πατέρας του ήταν ο Πέτρος  Νομικός ( 1865-1947)  ο οποίος είχε ιδρύσει τη Θηραϊκή Ατμοπλοΐα που κατατασσόταν ανάμεσα στις σημαντικότερες ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες πριν από το ξέσπασμα του Β Παγκοσμίου Πολέμου, διαχειριζόμενη έναν αξιοσημείωτο στόλο 14 ατμόπλοιων.

Την πλούσια αυτή ναυτιλιακή παράδοση συνέχισε ο Μάρκος Π. Νομικός. Μετά την ολοκλήρωση των νομικών σπουδών εισήλθε δυναμικά στον ναυτιλιακό χώρο, ιδρύοντας δύο εταιρείες την P.M. Nomikos στον Πειραιά και τη Nomikos Bros στο Λονδίνο. Ο όμιλος των εταιρειων του θα αποτελούσε μία από τις πιο φημισμένες οντότητες στο περιβάλλον της ελληνικής πλοιοκτησίας.

Μετά το πέρας του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, ο Μάρκος Π. Νομικός εκμεταλλεύτηκε με τον καλύτερο τρόπο την παραχώρηση των 100 Λίμπερτυ της κυβέρνησης των ΗΠΑ με την εγγύηση της ελληνικής κυβέρνησης, εξασφαλίζοντας το «Πέτρος Νομικός». Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ο όμιλος θα εγκαινίαζε ένα δεκαετές πρόγραμμα ναυπηγικών επενδύσεων, παραλαμβάνοντας δέκα νεότευκτα μεταξύ 1953-1964. Χαρακτηριστικό των νέων πλοίων –φορτηγών και δεξαμενόπλοιων –είναι ότι έλαβαν ονόματα μυθικών βασιλιάδων  όπως «King Minos», «Κing Theseus» και «King Agamemnon».

Οι εταιρείες του Μάρκου Π. Νομικού, από τα γραφεία τους στο Λονδίνο, στον Πειραιά, στην Νέα Υόρκη, διαχειρίζονταν έναν στόλο  16 πλοίων το 1965 με συνολική χωρητικότητας  300.000 τόνους, ενώ το 1970 η χωρητικότητα του στόλου θα έφτανε τους 330.000 τόνους με τη διαχείριση 12 πλοίων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 τα ηνία της εταιρείας θα αναλάβει ο υιός του Μάρκου Πήτερ Μ. Νομικός, ξεκινώντας ένα νέο κεφάλαιο για την οικογενειακή επιχείρηση.

Σημαντική παράμετρος της ζωής του Μάρκου Π. Νομικού ήταν η ενασχόλησή του με την πολιτική και το κοινό του τόπου καταγωγής του. Καταφέρνοντας να συνδυάσει την επιτυχημένη επιχειρηματική καριέρα με την αγάπη του για τα κοινά, είχε εκλεγεί βουλευτής Κυκλάδων για πολλές θητείες τις δεκαετίες του 1950 και του 1960.

Τα κείμενα του στις σελίδες των Ναυτικών Χρονικών συνιστούσαν πάντοτε μια ψύχραιμη ματιά σε περιόδους κρίσεων για την ελληνική ναυτιλία. Οι επισημάνσεις, οι παραινέσεις και οι συμβουλές του κατείχαν πάντοτε μια ιδιαίτερη θέση στην αρθρογραφία του περιοδικού, καθώς αποκάλυπταν πτυχές της σκέψης ενός από τα πιο άξια μέλη της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας.

Ενδεικτικά άρθρα του Μάρκου Π. Νομικού

https://archive.naftikachronika.gr/issue1956-i689/page-7/

https://archive.naftikachronika.gr/issue1954-i642/page-2/

https://archive.naftikachronika.gr/issue1978-i146/page-30/

Πηγή ; https://www.naftikachronika.gr/2021/07/10/markos-p-nomikos-prosopikotita-synonymi-me-ti-naftilia-tis-santorinis/

H Παναγία του Μεγάλου Χωρίου και η εικόνα της "Κυρίας των Αγγέλων"

 του Ευάγγελου Π. Βάλβη, αρχαιολόγου 

   Για το ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου Μεγαλοχωρίου, γνωρίζουμε από τον Αρχιμαδρίτη Δανιήλ Δεναξά, πως ανοικοδομήθηκε μετά το 1600. Μαλιστα, αφορμή υπήρξε η εύρεση της εικόνας της Παναγίας σε παραλία του χωριού, με το όνομα “Αλμυρά”.

  Σύμφωνα με προφορικές αλλά και γραπτές μαρτυρίες, για πολλά βράδια, κάτοικοι του χωριού παρατηρούσαν κάποιο φως στο θαλάσσιο χώρο, νότια του νησιού. Μη μπορώντας να εξηγήσουν το φαινόμενο αυτό, μια ομάδα ατόμων απέπλευσε στο σημείο, ώστε να δει από κοντά τι πραγματικά συμβαίνει. Προτού  πλησιάσουν, έκθαμβοι παρατήρησαν να πλέει μια εικόνα της Παναγίας, αλλά όσο εκείνοι την προσέγγιζαν, αυτή απομακρυνόταν. Εντούτοις δεν εγκατέλειψαν την προσπάθειά τους. Αφού ανήγγειλαν το χαρμόσυνο νέο στο χωριό, απέπλευσαν ξανά στο σημείο έχοντας μαζί τους όμως και έναν φωτισμένο από το Θεό άνθρωπο, τον Ιερομόναχο Παΐσιο . Το σεπτό εικόνισμα της Θεοτόκου πλέον δεν απομακρυνόταν αλλά αντίθετα ερχόταν προς το μέρος τους, επιτρέποντας έτσι στον Παΐσιο να την πλησιάσει και να την ανασύρει από την επιφάνεια της θάλασσας. Λέγεται δε, πως στο μήνα Φεβρουάριο συνέπεσε η ημέρα εκείνη, κατά την οποία μάλιστα επικρατούσε και τσουκτερό κρύο.

  Φθάνοντας στο Μεγαλοχώρι εναπόθεσαν την εικόνα της Παναγίας, στο μέχρι σήμερα σωζόμενο κυπαρίσσι στον Ποταμό (σημερινή πλατεία), για προσκύνημα, ενώ στη συνέχεια την μετάφεραν  στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, ώστε να φυλάσσεται εκεί. Το επόμενο πρωί, έκπληκτοι οι κάτοικοι, είδαν το εικόνισμα να λείπει από τη θέση του και να βρίσκεται στον κοιμητηριακό τότε ναό του Αγίου Χαραλάμπους, στον Ποταμό. Το ανεξήγητο αυτό φαινόμενο, συνεχιζόταν επί τρεις ημέρες, ερμηνεύοντάς το έτσι ως θεία υπόδειξη. Εν τέλει ανοικοδομήθηκε νέος ναός αφιερωμένος πλέον στα Εισόδια της Θεοτόκου, με πρώτο κτήτορά του τον Ιερομόναχο Παΐσιο.

   Εύλογο θεωρείται το ερώτημα, γιατί ενώ η εικόνα που βρέθηκε παρουσιάζει την Παναγία στη μορφή της Οδηγήτριας, ο ναός αφιερώθηκε στα Εισόδια της Θεοτόκου; Κατά προφορική και πάλι παράδοση, η απάντηση εξηγείται από το γεγονός ότι, όπως η Παναγία εισήλθε σε ηλικία τριών ετών στον οίκο του Θεού, κατά παρόμοιο τρόπο και εδώ η εικόνα εισήλθε από βούληση της ίδιας της Θεομήτορος στο νησί και στο χωριό.

  Η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου σώζεται και φυλάσσεται εδώ και αιώνες στο θρόνο όπου εκείνη επέλεξε, που δεν είναι άλλος από την Εκκλησία  της Παναγίας στον Ποταμό του Μεγάλου Χωριού. Όπως σημειώθηκε προηγουμένως, παρουσιάζει τη μορφή της Παναγίας στον κλασικό τύπο της Οδηγήτριας, φέρει ασημένιο πουκάμισο του 1864 κατασκευασμένο πιθανόν στην Οδησσό της Ρωσσίας, ενώ ξεχωρίζει ευδιάκριτα και η επιγραφή,

Η ΚΥΡΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ.

  Η εκκλησία της Παναγίας, ακόμη και σήμερα είναι γνωστή με πολλά ονόματα: η Τρανή Παναγιά, η Παναγιά του Μεγάλου Χωριού, η Παναγιά του Ποταμού, η Παναγιά η Κρητικιά (γιατί πιθανών η εικόνα προήλθε από την Κρήτη), η Κυρία των Αγγέλων....

   Βάσει της αρχιτεκτονικής, η Εκκλησίας της  Παναγίας στο Μεγαλοχώρι, ανήκει στον τύπο των σταυροειδών εγγεγραμμένων μετά τρούλλου ναών. Τη σημερινή του μορφή, έλαβε κατα το έτος 1931, όπως άλλωστε μαρτυρεί και η εξωτερική επιγραφή. Ωστόσο, φαίνεται πως στο πάρελθον γνώρισε διάφορες οικοδομικές φάσεις και επισκευές, με σημαντικότερη αυτή του 1881, σύμφωνα ξανά με την επιγραφή στην κεντρική πύλη. Εξωτερικά φέρει χαρακτηριστικό πυργοειδές κωδωνοστάσιο κατασκευής  του 1937-1938, έργο του Τζώρτζη Σαλιβέρου Μπατζάνη. Προηγουμένως, το ίδιο σημείο κοσμούσε ένα εξάλοβο   κωδωνοστάσιο όμοιο με αυτό της Ζωοδόχου Πηγής στο Μεγαλοχώρι, κατασκευής πιθανόν του 18ου αι.

  Όσον αφορά τα κειμήλια του ναού της Παναγιάς του Μεγάλου Χωριού, τα περισσότερα αποτελούν αφιερώματα πιστών προερχόμενα κυρίως από την Οδησσό της Ρωσσίας και  ανάγονται στον 18ο – 19ο αιώνα. Εξέχουσα θέση μεταξύ αυτών κατέχουν ο χρυσοκέντητος Επιτάφιος Θρήνος, το Κουβούκλιο του Επιταφίου καθώς και το Καλενδάριον. Το τελευταίο, αποτελείται από μια σειρά δώδεκα εικόνων όπου κάθε μια εικόνα αντιστοιχεί σε ένα μήνα του χρόνου και ιστορεί τους εορτάζοντες αγίους κάθε ημέρας.

  Από το 1914 βάσει βασιλικού διατάγματος η Εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου έχει οριστεί ως ενοριακός ναός του Μεγαλοχωρίου ο οποίος έχει παραμείνει έως και σήμερα.

 

 

Μία άγνωστη ιστορία του Β Παγκοσμίου Πολέμου στην Περίσσα Σαντορίνης

Πηγή: Γιάννης Κοκκαλάκης: « Η Σαντορίνη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», Εκδ. Α.Σταμούλης

«Βρισκόμαστε στο χειμώνα του 1943 μας λέγει ο Μάρκος Αβ.Ρούσσος. ο πόλεμος κατά θάλασσα έχει φθάσει στο κατακόρυφο. Το πέλαγος γύρω από τη Σαντορίνη και τα γύρω νησιά ήταν σε συνεχή συναγερμό. Οι κρότοι των τηλεβόλων ο βόμβος των αεροπλάνων και οι λάμψεις των βομβαρδισμών ήταν κάτι πολύ συνηθισμένο για τους κατοίκους του νησιού, αλλά περισσότερο σε μας τους τρατάρηδες που περνούσαμε τις νύχτες στη θάλασσα. Μια τέτοια νύχτα, ξεκίνησαμε και τα πέντε αδέρφια άμμο άμμο από την Περίσσα μέχρι τον Αναβρητόν. Ήταν περασμένα μεσάνυχτα. […] προχωρούσαμε ψάχνοντας για συντρίμμια ναυαγίων ή για κανένα βαρέλι πετρέλαιο ή λάδι. Ενώ προχωρούσαμε ο  μικρότερος αδελφός μου σκόνταψε πάνω σε ένα μαύρο πράγμα και έπεσε κάτω με μια φωνή τρόμου. Τρέξαμε κοντά του. Αλλά στην φρίκη μας είδαμε ένα πτώμα. Είναι ιταλός τους είπα, πάμε να φύγουμε.

Προχωρήσαμε φοβισμένοι στην ιδέα πως αντί για κανένα βαρέλι βρούμε και άλλους πνιγμένους. Πράγματι λίγα μέτρα μακρύτερα συναντήσαμε άλλα δύο πτώματα κι άλλο ένα να πλέει στους αφρούς των μανιασμένων κυμάτων. [..] Δεν πρέπει να προχωρήσουμε τους είπα, η ρίβα είναι γεμάτη πτώματα. Κάποιο ιταλικό πλοίο βύθισαν πάλι τα Αγγλικά πολεμικά και γέμισε η θάλασσα πνιγμένους, πάμε στο σπίτι μέχρι να ξημερώσει ….[…] Μετρήσαμε 22 πτώματα από την Περίσσα μέχρι τον Περίβολο.

Εν τω μεταξύ ξημέρωσε και στην ρίβα κατέβηκαν και άλλοι ψαράδες. Κάποιος ειδοποίησε την Γκαζέρμα και σε δύο ώρες Ιταλοί αξιωματικοί και στρατιώτες με τον καθολικό ιερέα Δον Ζαχαρία Δουράτσο, ενήργησαν για την περισσυλογή των πνιγμένων στρατιωτών και τον ενταφιασμό τους. Ο ενταφιασμός έγινε επι τόπου κοντά στο χώμα και πάνω από κάθε τάφο στερέωσαν ένα πρόχειρο χωρίς όνομα.

Όταν πια όλα είχαν τελειώσει και η αμμουδιά της Περίσσας είχε σκεπάσει τα 22 κορμιά, ούτε μία λέξη δεν είπε κανείς από τους Ιταλούς αξιωματικούς που παρευρέθηκαν στον τόπο της ταφής. Αλλά ούτε ένα δάκρυ δεν ράντισε την άμμο από τα μάτια κανενός για τους συμπολεμιστές και πατριώτες αυτών που χάθηκαν στον πόλεμο.

Ο πόλεμος κάνει τους ανθρώπους σκληρούς. Μονάχα το βουητό της θάλασσας έγινε θρήνος και τα κύματα ράντιζαν τους νιόσκαφους τάφους με τους πρόχειρους σταυρούς καμωμένους από σανίδια και κλαδιά κάποιας συκιάς της Περίσσας. Ήτανε το κλάμα των μανάδων που μάταια περίμεναν να γυρίσουν από τον πόλεμο. Μα δεν γύρισαν ποτέ., όπως εκατομμύρια άλλα παιδιά. Οι μανάδες των 22 Ιταλών ποτέ δεν έμαθαν ότι τα παιδιά τους είναι θαμμένα κάτω από την ρίβα της Περίσσας…»

Ο Ερωτόκριτος σε μια στέρνα της Θηρασιάς

Σε ένα από τα πιο αξιόλογα "scroll-αρισματα" στο Facebook, μου έβγαλε έναν θησαυρό. Ο Γιώργης Μακρυδακης, ή για τους φίλους Alladin,  δουλεύει στη Θηρασιά και ανέβασε την παρακάτω ανάρτηση για την οποία ζήτησα άδεια για αναδημοσίευση. 

"Το δικό μου κυριολεκτικό underground session. Ο Ερωτόκριτος από τα έγκατα της γης της Θηρασιάς. 

Σε μία από τις δύο στέρνες για τη συλλογή νερού που οι καλοί φίλοι το #boulouki αποκατέστησαν χρησιμοποιώντας μόνο τοπικά φυσικά  υλικά και παραδοσιακές τεχνικές στα πλαίσια του εργαστηρίου τους #UnderTheLandscape που έλαβε χώρα στον εγκατειλημένο οικισμό της Αγριλιάς τον περασμένο μήνα, ανακάλυψα την πιο εντυπωσιακή ακουστική που έχω βιώσει. 

Οι σχεδόν απόλυτα λείες επιφάνειες, δουλεμένες με το λεγόμενο 'κοχλίδι', την ειδική πέτρα, έτσι ώστε να κλείσουν οι πόροι και να στεγανοποιηθεί ο θάλαμος, σε συνδυασμό με το αψιδωτό σχήμα  μετατρέπουν το δωμάτιο σε τέλειο ηχείο με αποτέλεσμα ο ήχος να διατηρείται για ασυνήθιστα μεγάλη διάρκεια και με έντονο το χαρακτηριστικό της 'ηχούς'.

Η ηχογράφηση είναι με χάλια ηχογραφητήρι κινητού αλλά και πάλι γίνεται αισθητή η διαφορά. 

Πολλά ευχαριστώ στα παιδιά του #boulouki βέβαια με την απίστευτη δουλειά που έχουν κάνει. Χωρίς αυτούς ούτε στέρνα θα υπήρχε ούτε τραγούδι.

Για όσους θέλουν να υποστηρίξουν και να μάθουν περισσότερα ιδού :

https://www.underthelandscape.net/crowdfunding

Καλή ακρόαση!!"

Σημείωση Καλλιστορώντας: Απλά ακούστε κυριολεκτικά την τονικότητα της στέρνας.....Ευχαριστούμε θερμά τα παιδιά από το " Μπουλούκι" στη Θηρασιά...

To έργο σας ήταν ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ! 

Περισσότερες πληροφορίες στα social media από το _boulouki_

Oι στίχοι από τον Ερωτόκριτο έχουν ως εξής: 

"  Kι όντεν η νύκτα η δροσερή κάθ' άνθρωπο αναπεύγει,          375

          και κάθε ζο να κοιμηθεί τόπο να βρει γυρεύγει,

     ήπαιρνεν το λαγούτο του, κ' εσιγανοπορπάτει,

          κ' εκτύπα-ν το γλυκιά-γλυκιά ανάδια στο Παλάτι.

14     Ήτον η χέρα ζάχαρη, φωνή είχε σαν τ' αηδόνι·

          κάθε καρδιά, να του γρικά, κλαίγει κι αναδακρυώνει.          380

     Ήλεγεν κι ανεθίβανεν της Eρωτιάς τα Πάθη,

          και πως σ' Aγάπη εμπέρδεσεν, κ' εψύγη κ' εμαράθη.

     Kάθε καρδιά ανελάμπανεν, αν ήτο σαν το χιόνι,

          σ' έτοια γλυκότατη φωνή κοντά να τση σιμώνει·

     εμέρωνε όλα τ' άγρια, τα δυνατά απαλαίναν,          385

          στο νουν τ' ανθρώπου ό,τι ήλεγε, με λύπηση επομέναν·

     εμίλειε παραπόνεσες που τσι καρδιές εσφάζα',

          το μάρμαρον εσπούσανε, το κρούσταλλον εβράζα'."

Γιώργη μου .. να σε εχει ο Θεός καλά !! και η Σαντορίνη να σου προσφέρει όσα χαμόγελας προσέφερες εσυ με τη συγκεκριμένη ανάρτηση !! 

Όταν ένα ψηφοδέλτιο θέλει και τη μετάφραση του !

Όταν ένα ψηφοδέλτιο θέλει και τη μετάφραση του !

Βρισκόμαστε στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1986 ή του 1990 στην Οία. Το ψηφοδέλτιο που ακολουθεί, όπως είναι φυσιολογικό χρειάζεται επεξήγηση γιατί αν δεν πεις στη Σαντορίνη τίνος είσαι ή ποιο είναι το οικογενειακό σου παρατσούκλι, θα έχεις πρόβλημα ακόμα και στη σταυροδοσία για το κοινό καλό.  

Πάμε λοιπόν να τους γνωρίσουμε :

Δακορώνιας Αντώνιος (Καπετάνιος - Ναυτιλιακός πράκτορας - Δημιουργός του Ναυτικού Μουσείου Οίας),

Υποψήφιοι σύμβουλοι:

Γαβαλάς Μάρκος  (ο Μάρκος ο ταχυδρόμος), Καρβούνης Θεοδόσιος  (ο Θεοδόσης ο Καρβούνης, το επίθετο χρησιμοποιείτο και ως παρατσούκλι) Καρράς Γεώργιος (ο Γιώργης του καρμαντέλη) Καρράς Ιωάννης (ο Γιάννης του ψαρελακιού) Μαρκοζάννες Γεώργιος (ο Γιώργης ο βεζύρης) Παραβάλου Αικατερίνη (η Κατίνα του ζαχαράτου) Πιτσικάλης Τριαντάφυλλος (ο Τριαντάφυλλος του Φραντζέσκου) Ποταμιάνος Ματθαίος (ο Ματθαίος ο Ποταμιάνος, το επίθετο χρησιμοποιείτο και ως παρατσούκλι) Σιγάλας Μιχαήλ (ο  Μιχελής του αράπη). 

Υπήρχαν κάποιες οικογένειες που ήταν "μοναδικές", δηλαδή το επώνυμό τους ήταν το μοναδικό. Δεν υπήρχε άλλη οικογένεια με αυτό το επίθετο, δεν υπήρχε συνωνυμία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το επίθετο ήταν και το παρατσούκλι τους π.χ. οι Καρβουνέοι (οικογένεια Καρβούνη), οι Ποταμιανέοι (Οικογένεια Ποταμιάνου), οι Κριζίνηδες (οικογένεια Κριζίνη) κ.α.

Παρατσούκλι δεν είχαν όμως οι τρεις μεγάλες εφοπλιστικές οικογένειες (Νομικού, Σιγάλα, Αλαφούζου). Έλεγες απλά πχ " η Σιγάλενα" και  όλοι καταλάβαιναν ότι επρόκειτο για τη γιαγιά Καδιώ Σιγάλα, ή έλεγες π.χ. ο Νομικός και όλοι ήξεραν ότι επρόκειτο για το γέρο Λουκά Νομικό.  Σε αντίθεση με άλλες οικογένειες της Οίας που λέγονταν Σιγάλα ή Νομικού κι έπρεπε να πεις το παρατσούκλι για να τις καταλάβεις. 

H καταγραφή στα παρωνύμια της Σαντορίνης όπως βλέπεται συνεχίζεται!!! 

«Τω καιρώ εκείνω - Ο Παπαντελής της Ίου και της Σαντορίνης»

 «Τω καιρώ εκείνω - Ο Παπαντελής της Ίου και της Σαντορίνης»

Του Iωάννη Π. Αργυρού

Πολλές φορές η ιστορία ενός χώρου δημιουργείται και από τις ίδιες τις προσωπικότητες. Πόσο δε μάλλον όταν ο πρωταγωνιστής είναι ένας θρυλικός ιερωμένος. Ενώ ο αφηγητής δεν είναι μόνο γιος του πρωταγωνιστή αλλά μέρος και της ίδιας της ιστορίας. Η ιστορία του βιβλίου αφορά τον ξακουστό παπα-Παντελή Αργυρό ή αλλιώς τον Παπαντελή της Ίου και της Σαντορίνης. Αφηγητής ο γιατρός Γιάννης Αργυρός, γιος του μα και συνάμα συμμέτοχος των γεγονότων.

Το βιβλίο αυτό έχοντας ως βάση τα έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία, αναδεικνύει όχι μόνο την παρουσία του πατέρα του,  Παπαντελή ( είχε κοπεί το τρίτο πα-) αλλά κυρίως μία τόσο δυσνόητη για τις μέρες μας πορεία μεταξύ Ίου –Σαντορίνης και φυσικά Αθήνας. Ο Παπαντελής και η πρεσβυτέρα Ευγενία δημιούργησαν μία πολύτεκνη οικογένεια τηρώντας τα ήθη και τις αξίες μιας άλλης εποχής. Η φήμη του δεν έμεινε μόνο στο νησί της Ίου όπου και ιερουργούσε για πλέον των τριάντα χρόνων. Διαδόθηκε και στην γειτονική Σαντορίνη τόπο καταγωγής και των δύο.

        Η διαδρομή της ιστορίας ξεκινάει το 1951, όταν ο Γιάννης Αργυρός, γεννιέται  στη Μέσα Γωνιά. Ήταν το τρίτο παιδί της οικογένειας που στην πορεία των χρόνων αποδείχθηκε και βοηθός ιδιαίτερος του παπά Πατέρα. Το 1953 χειροτονείται διάκος ο Παπαντελής και λίγο μετά διορίζεται Ιερέας στην Ίο. Μιας και τότε δεν υπήρχε το διαδίκτυο, η ανάγκη της πρεσβυτέρας να γνωρίσει στα παιδιά της τον τόπο καταγωγής τους, τη Μεσά Γωνιά Σαντορίνης ήταν άσβεστη. Εκεί στην Νιο, ο παπάς δημιουργεί μια διαφορετική ατμόσφαιρα γύρω από την εκκλησία. Τον σέβονται απόλυτα. Τον υποδέχονται σαν γνήσιο ποιμένα τους, Όπου και αν χρειάζονταν ο παπάς προσπαθούσε να τιμήσει τα ιερατικά του καθήκοντα. Οι δε πιστοί από πίσω του, σαν μια άρρηκτη ομάδα ανθρώπων που τον προσφωνούσαν με το «αφέντη παπά μου», δείχνονταν  σαν ένα κατάλοιπο της Τουρκοκρατίας,  μια διαφορετική προσέγγιση στην έννοια της υποδοχής. Όπως συμβαίνει πάντοτε στις μικρές κοινωνίες, ο παπάς συμμετείχε ενεργά στα πανηγύρια, στα γλέντια, στα ήθη και έθιμα της Ίου.

Όταν φτάσανε στην Ίο σαν οικογένεια είχαν τρία παιδιά. «Κάθε λίγο και λιγάκι…έκανε και την εμφάνισή του ένα νέο μέλος, για να σταματήσουν τελικά στα έντεκα». Το ένα παιδί μεγάλωνε το άλλο και ακόμα και τώρα θεωρούνται μία από τις πιο ιδιαίτερες και αγαπητές οικογένειες. Όμως ο αφηγητής μεγάλωνε και έπρεπε να πάει στο Γυμνάσιο. Γυμνάσιο στην Ίο δεν υπήρχε παρά μόνο στη γειτονική Σαντορίνη. Εκεί λίγο πριν το ταξίδι, ο παπάς με τρόπο συγκλονιστικό διώχνει τις αμφιβολίες του τότε μικρού Γιάννη, ο οποίος για λίγο σκεφτόταν στο να μην πάει και να συνεχίσει να βοηθάει τον παπά στην εκκλησία 

Μέσα από τα λόγια του  συγγραφέα, φτάνοντας στη Σαντορίνη «βλέπουμε» με ιδιαίτερο ηθογραφικό τρόπο να αναδεικνύονται στοιχεία της ιστορίας του νησιού:Η καβαλαρία από το Γυαλό, αλλά και οι ανασκαφές στο Ακρωτήρι, η ιστορία της Μητρόπολης,  ή του ναού της Παναγίας της Επισκοπής και τόσα άλλα. Δεν θα μπορούσε να φύγει από τη ματιά του οι Άνθρωποι του νησιού. Αυτές οι γνήσιες φιγούρες μιας άλλης εποχής :ο δάσκαλος ο Καραμολέγκος, ο Σπύρος ο Ρούσσος ο οινοποιός , η λαλά του η Μαριώκα ….Ταυτόχρονα, γνωρίζει τη τόσο ιδιαίτερη μορφή του νησιού τον πρώην Ηγούμενο και πρόσφατα αποβιώσαντα Γαβριήλ Μαϊνα τον «φιλήσυχο μα και πάντα δουλευταρα γέροντα». Οι ανθρώπινες ψυχές δεν ήταν μόνο αυτές της Σαντορίνης που διαδραμάτισαν τον ρόλο τους. Ξεκάθαρα,  προσωπικότητες  όπως ο Παναγιώτης ο Στίνης, ή ο Θανάσης Πλακιώτης, άγνωστες μορφές για εμάς, τόσο σημαντικές στην ιστορία του βιβλίου όμως,  σίγουρα έπαιξαν ένα καθοριστικό σημείο στη ροή του βιβλίου.

Από τις τόσες ιστορίες του Παπαντελή , εγώ θα σταθώ σε δύο χωρίς καν να τις αναφέρω:Αλήθεια πως θα σας φαινόταν αν δεχόσασταν σήμερα τσεκ του Προέδρου της Αμερικής, πόσο δε μάλλον όταν αυτός ήταν ο Πρόεδρος Κέννεντι, ή πόσο γρήγορα θα μπορούσατε να πείσετε έναν ανώτερό σας στη διοίκηση , εν πλω ;

Ο Παπαντελής,  όπως πολύ σωστά αναφέρεται «ζούσε μέσα στο λαό, συναναστρεφόταν με τον κόσμο,  ήξερε τους πάντες και τα πάντα,  δεν είχε εχθρούς, ήταν με όλους φίλος. Διευθετούσε τα προβλήματα και προσπαθούσε πάντα να επεμβαίνει σαν μεσολαβητής. Από την άλλη όμως είχε ταυτόχρονα ένα αθόρυβο στήριγμα:την πρεσβυτέρα του και την αεικίνητη οικογένεια του.

Ύστερα όμως από πολλά προβλήματα υγείας, διορίζεται ιερέας στον ναό της Αγίας Τριάδας στη Μέσα Γωνια. Μέχρι και το τελευταίο του φευγιό.

Το βιβλίο αυτό δεν πρέπει απλά και μόνο να το δείτε σαν ένα βιβλίο αναμνήσεων του συγγραφέα. Αλλά σαν ένα γνήσιο «κατευόδιο» μίας τόσο διαφορετικής εποχής: Μιας εποχής που ο παπάς, και ιδιαίτερα ο Παπαντελής ήταν ο Αφέντης παπάς, ο γλυκός , πράος, μα και συνάμα εύρωστος ψυχικά μα και σωματικά ιερέας. Ένας παπάς που τιμούσε το ράσο του σε μία τόσο άγονη και τότε ξεχασμένη περιοχή της χώρας

Ας έχει Αγιά Παράδεισο μαζί με την πρεσβυτέρα του  και δυστυχώς δύο  από τα παιδιά του .

Αγαπητέ Γιατρέ: Πραγματικά ήταν αναγκαίο αυτό το μνημόσυνο!!

Καλοτάξιδο!!

Το βιβλίο διατίθεται στο Βιβλιοπωλείο Νομικού στα Φηρά, στο Βιβλιοπωλείο Φύτρου στο Καμάρι, μέσα από τον ίδιο συγγραφέα στο email του : argyros.i@gmail.com. αλλά και στο 6974441375 ενώ τα έσοδα θα διατεθούν για φιλανθρωπικούς σκοπούς της Θήρας.