Εις μνήμην κυρού Νικολάου πρώην Μητροπολίτη Καρπενησίου

Του π. Ευαγγέλου Φεγγούλη

 Συμπληρώθηκαν στις 15 Ιανουαρίου 2021, δυο χρόνια από την κοίμηση του μακαριστού Μητροπολίτου Καρπενησίου κυρού Νικολάου.

Ο σπουδαίος αυτός Ιεράρχης της Ελλαδικής Εκκλησίας μας γεννήθηκε στο Εμπορείο Θήρας το 1929 και ήταν το πρώτο τέκνο πολυμελούς οικογενείας, η οποία έδωκε στην διακονία της Εκκλησίας και άλλα μέλη της εκ των οποίων και τον μακαριστό Ηγούμενο της Ιεράς Μονής Προυσσού κυρό Χρυσόστομο.

Κατεχόμενος από τον πόθο να υπηρετήσει ως κληρικός τον λαό χειροτονήθηκε Διάκονος το 1958 και Πρεσβύτερος το επόμενο έτος 1959. Από το έτος εκείνο και επί μία εικοσαετία υπηρέτησε στα Σέρβια της Κοζάνης ως Αρχιερατικός Επίτροπος πλησίον του Μητροπολίτου Σερβίων και Κοζάνης Διονυσίου (Ψαριανού), εγκρίτου Ιεράρχου, διακρινομένου για την λογιότητα και τα έξοχα διοικητικά του προσόντα.

Την 28η Ιανουαρίου 1979 χειροτονήθηκε πρώτος Μητροπολίτης της νεοσυσταθείσης Ιεράς Μητροπόλεως Καρπενησίου. Η άφιξη και ενθρόνιση του Μητροπολίτου Νικολάου στο Καρπενήσι χαιρετίσθηκε από τους κατοίκους της περιοχής με συγκίνηση και ενθουσιασμό. Οι Ευρυτάνες απέκτησαν ήδη επιχώριο Ποιμενάρχη, διότι έως τότε η διαποίμανσή των από την Ναύπακτο, που ήταν η μόνιμη έδρα της Μητροπόλεως, ήταν δυσχερής.

Η σύμπτωση μάλιστα ότι ο Μητροπολίτης έφερε το όνομα του πολιούχου του Καρπενησίου Νεομάρτυρος Αγίου Νικολάου θεωρήθηκε ως ευλογημένη ένδειξη προοιωνίζουσα γόνιμη ποιμαντορία.

Ο μακαριστός διακρίθηκε για την άρτια θεολογική του κατάρτιση και τη γενικότερη πνευματική του συγκρότηση. Υπήρξε σπουδαία Εκκλησιαστική προσωπικότητα και εκ των λογίων Ιεραρχών της Ελλαδικής Εκκλησίας με συμμετοχή σε σημαντικές Επιτροπές της Ιεράς Συνόδου.

Ο μακαριστός ήταν Πατρικός προς τους Ιερείς της Μητροπόλεως, στοργικός προς τους πιστούς, παραδοσιακός στη θεία Λειτουργία, με ενεργό παρουσία σε πνευματικές εκδηλώσεις και πολιτιστικές δραστηριότητες του τόπου, λαμβάνοντας ακέραιο το σεβασμό και την αγάπη των απανταχού Ευρυτάνων.

Για 37 ολόκληρα χρόνια, διαποίμανε επ΄ αγαθώ την αγιοτόκο Μητρόπολη Καρπενησίου, ξεκινώντας κυριολεκτικά από το μηδέν. Με πολύ κόπο ανήγειρε ένα Μεγαλοπρεπές Μητροπολιτικό Μέγαρο, συνήργησε στην δημιουργία της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής, της Ιεράς Μητροπόλεως, ενώ σημαντικό υπήρξε και το τεράστιο φιλανθρωπικό του έργο.

Υπήρξε ένας αγνός και ταπεινός ιεράρχης ζώντας λιτή εκκλησιαστική του ζωή, ως ένας απλός μοναχός. Του αοιδίμου Μητροπολίτου πρώην Καρπενησίου κυρού Νικολάου είη αιωνία η μνήμη.

https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/41703-eis-mnimin-kurou-nikolaou-proin-mitropoliti-karpenisiou

Εις μνημόσυνον Αιώνιον + αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Μαϊνας (1928 - 2021)

 Συγκλονισμένη η Σαντορίνη από το φευγιό του αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Μαϊνα, του Γέροντα, του γούμενου , του Γαβριήλ, του Πατέρα. όπως γράφει πολύ σωστά η Αρτεμία Αργυρού : «Οπως και αν τον προσφωνουσαν " Άγιος" ήταν και είναι στην συνείδηση των ανθρώπων του τόπου τούτου. Ο γουμενος τους, αυτός που ένοιωθαν δίπλα τους σε κάθε δυσκολία, που ζητούσαν την προσευχή του, την συμβουλή του. Ο γέροντας Γαβριήλ που προσευχόταν ακούραστα και ακατάπαυστα για όλους, για τον τόπο του, το νησί του».

Ο πολιός γέροντας είχε πέσει σε κώμα. Την ημέρα της εορτής των Θεοφανείων επανήλθε σε επικοινωνία με το περιβάλλον και ζήτησε να μεταλάβει των αχράντων μυστηρίων. Μετά από λίγη ώρα βυθίστηκε σε κώμα και σήμερα το πρωί κατέληξε. Ο μακαριστός γέροντας γεννήθηκε στις 10-2-1928. Μόνασε στη Μονή του Προφήτη Ηλία Θήρας. Ήλθε στο Άγιον Όρος και μόνασε μέχρι το 1992 στη Μονή Εσφιγμένου (ζηλωτές). Μετά απόχρόνια αποχώρησε και εντάχθηκε στη Μονή Βατοπαιδίου όπου παρέμεινε για μια δεκαετία ως απλός μοναχός. Τα τελευταία χρόνια ζουσε στο ιερό κελι του Αγίου Νικολάου στο Μπουραζέρι Καρυες.[1].

Ήδη από το πρωί στο διαδίκτυο εχουν εμφανιστεί πάρα πολλές αναφορές στο πρόσωπο του γέροντα. Θα σταθώ σε δύο από αυτές:η μία του Παναγιώτη Μυτιληναίου και η άλλη της Μαρίας Αρβανίτης Σωτηροπούλου .

Γράφει ο Παναγιώτης : Σήμερα είναι μια άσκημη μέρα. Μια μέρα που η ψυχή μου ξανοίει προς τα πάνω…Εκείδα, στο ριμίδι με τσοι πέτρινες τσοι σκάλες που ήβγαζε από το Πύργο στο Προφήτη. Στο δρόμο ηδιαλέαμε από τσοι ξερολιθιές τα άπρα τα κοχύλια, να τα πάμε του Γούμενου, να τα περάσομε σε κλωστή να τα κρεμάσομε στο εικόνισμα.Σε γαλήνευε η φωνή ντου, ηπέτα το μυαλό σου μόλις σου μίλιε, τουνοιες τη ψυχούλα σου και ταλες όλα. Σε ξομολοούσε και σούδωνε συγχώρεση για ότι τουλες…βαρύ ή ελαφρύ.

Και μετά λιάκι ψωμί με ελιές , το Πολύκαρπο να σου λέει τα αστεία ντου και εσύ να ξανείς από του δα πάνω τη Περίσσα, το Νημπορειό, το Ακρωτήρι, και τα νησά αμα δεν είχε αναδοσά. Μεγάλη βδομάδα με παράτησε το κερα Ρηνιώ να τηνε περάσω στο Προφήτη, μαζί με το Τάσο το Μελιχούρτη. Μόλις είδα που θα γύρω τη νύχτα ηξεσπάστηκα. Μια τάβλα ξύλινη, ένας λύχνος κι ένα τραπεζάκι αμοναχά.  Κι απ όξω, ο αέρας να σφυρίζει δυνατά.

Στην αρχή ηδουλιούσα καλά τη νύχτα, ήμοιαζε απόκοσμη,ξενόλοη, μαγικιά…Αξημέρωτα όμως ο Πολύκαρπος ηχτύπα το ξύλο ρυθμικά για να ξυπνήσομε, να πάμε στη λειτουργιά, με τα κεριά και τα καντήλια, χωρίς ηλεχτρικό, με το κρύο να σε περονιάζει. Η γλυκειά ντου η φωνή όμως , σε καντούνιαζε, σέκανε να προσευχηθείς , να ξανείς στο κουμπέ τσοι αγιοργραφίες τσοι παλιές και να κάνεις το σταυρό σου. Κι ύστερα να κοινωνήσεις , να πάρεις το αντίδερο , νάβγεις όξω στην αυλή , να πάρεις αγκαλιά τη Σαντορίνη ολόκληρη.

Μια αγκαλιά είναι από το Προφήτη το ξερόνησο, μια αγκαλιά και δυο μαθιές Η Απάνω Μεριά , το Μερεβγούλι, τα Φηρά κι ο Καρτεράδος η μια του Βοριά η μαθιά και το Νημπορείο , το Ακρωτήρι , το Μεγαλοχώρι του Νοθιά. Μου τόλεε κι ηγέλα. Μες στην αγκαλιά σου χωρεί το νησάκι μας Παναγιωτάκη..

να το αγαπάς κι ας είναι μικρό…. Κι άμα ηρχούντανε η ώρα να κάμεις κάτω το ριμίδι με τσοι σκάλες, όλο πίσω ηξάνοιες….

Σε ξάνοιε κι αυτός…σα να σούλεε …να ξανάρθεις γρήγορα…

Κι εσύ ημέτρας τσοι μέρες για τονε ξαναδείς.

Νάβλεπες τη γλυκειά μορφή ντου… νάκουες τη φωνή ντου , να τούλες τα μυστικά σου χωρίς να δουλειάς πως θα τα μάθει άλλος.

Καλό ταξίδι Γούμενε… χαιρετίσματα στο κερα Ρηνιώ…

Γιορτάζει ο παράδεισος σήμερα … φτάνει κάποιος μεγάλος ατού.

 

Ενώ η Μαρία Αρβανίτη σημειώνει:

 

Εικονίζεται στη φωτογραφία από το αρχείο των γονιών μου (ο ιερωμένος με τα σκούρα ρούχα) από την εκδρομή του Γυμνασίου στην Αρχαία Θήρα το 1956, τότε που ήταν ήταν μαθητής και από τότε ξεχώριζε με το ήθος του απ’ όσα μου ιστορούσαν οι γονείς μου.

Απ’ ότι μου είχαν πει, προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια, ο ίδιος ήταν εξαιρετικός μάγειρας και μόνο αφού υπηρέτησε το στρατό και αποκατέστησε τις αδελφές του, κλείνοντας το κοινωνικό του καθήκον,  προσχώρησε στην ιεροσύνη.

Αν και πανέξυπνος, παρέμενε ταπεινός, δεν έδωσε ένα τελευταίο μάθημα στη Θεολογία για να μην πάρει πτυχίο και γίνει κάποτε Αρχιερέας. Μεγαλώνοντας τον εκτίμησα ιδιαίτερα κι εγώ. Μας εξομολογούσε στο χωριό την περίοδο που ήταν ηγούμενος στον Προφήτη κι έζησα από κοντά τον αγώνα του να διασώσει τα αρχεία του Μοναστηριού του Προφήτης Ηλία και να δημιουργήσει το πρώτο λαογραφικό μουσείο στο νησί.

 

Την εποχή, που αγωνιούσα για το ποιο πρέπει να είναι το πρότυπο στη ζωή των ανθρώπων και κατά πόσο οι ακραίες απόψεις μπορούν να συμβιβαστούν και να οδηγήσουν την ανθρωπότητα σε καλύτερο μέλλον, χρησιμοποίησα (πολύ παραμορφωμένη για λόγους αφήγησης) την φασματική εικόνα του, στο μυθιστόρημα μου «Το Φως του Κόσμου» επειδή αποτελούσε πάντα για μένα την ενσάρκωση του ανθρώπου που παλεύει με τον ίδιο τους τον εαυτό για να καταλάβει τι ο Θεός ζητά από αυτόν, πώς θα μπορούσε να θυσιαστεί για τον συνάνθρωπο, για να σμίξει τελικά με την αιωνιότητα του Θείου.

 

https://mariasot.blogspot.com/2015/01/blog-post_13.html

 

Η αντιπαλότητα που δημιουργήθηκε στο νησί, με επίκεντρο τον ίδιο και το έργο του, τον ανάγκασε να αποσυρθεί και να μονάσει στο Άγιο όρος χωρίς ποτέ ξανά ν’ αποζητήσει δικαίωση ή την επιστροφή στα εγκόσμια. Όσο και αν από κάποιους θεωρήθηκε ακραίος, δε μπορούμε παρά να υποκλινόμαστε στο μεγαλείο της μέχρι τέλους αφιέρωσης σε αυτό που πίστευε, ένα ιδανικό πάνω από τις συνήθεις ανθρώπινες συμβάσεις, μια προσωπική σχέση με το Θεό. Άλλωστε ουδείς αλάθητος και ουδείς αναμάρτητος. Όλοι κρινόμεθα στο τέρμα αυτής της όλο εμπόδια διαδρομής και σίγουρα εκείνος τώρα προσεύχεται για όλους μας από τον Παράδεισο, στον οποίο πάντα ανήκε.

 

Όσοι έχουν δει την ταινία ή έχουν διαβάσει το βιβλίο «Άνθρωπος για όλες τις εποχές» (A man for all seasons του Robert Bolt -φιλμ 1966), που αναφέρεται στην περίπτωση του Thomas More, που εκτελέστηκε από τον Ερρίκο τον 8ο, γιατί εναντιώθηκε στο διαζύγιό που κατέληξε στην ίδρυση της Αγγλικανικής εκκλησίας, καταλαβαίνουν ότι οι άνθρωποι με απόλυτες αρχές συχνά συνθλίβονται από τις αλλαγές στην κοινωνία ή την Ιστορία.

 

Η ζωή με δίδαξε ότι απόλυτες Αλήθειες δεν υπάρχουν, και έγινα δύσπιστη διαπιστώνοντας ότι ο φανατισμός είναι ακραίος ιδεαλισμός. Κάθε στιγμή όλοι ξαναζυγίζουμε τι είναι καλό και τι κακό σε κάθε περίσταση και η ιστορική συγκυρία συχνά μας τοποθετεί σε ρόλο θύτη ή θύματος, οπότε και χρειάζεται μεγάλο ηθικό σθένος για να μην προδώσουμε το χρέος μας προς τον συνάνθρωπο. Η δυσπιστία μου στην ηθική ακεραιότητα κάθε ανθρώπου, η αμφιβολία μου για τις μαζικές συνομολογήσεις, και η πίστη μου στην πολυχρωμία της ανθρώπινης Αλήθειας, και την αναγκαστική πολυφωνία της ιστορικής αρμονίας, δε με σταμάτησε από το να σέβομαι και να εκτιμώ εκείνους, που έμπρακτα αφιερώνονται σε ένα σκοπό ανώτερο από τον εαυτό τους και θυσιάζονται μέχρι το τέλος.

 

Και τώρα που το τέλος ήλθε μπορώ να πω ότι ο Ηγούμενος ήταν πραγματικά ένας «ΑΓΙΟΣ για κάθε εποχή».

 

 

 

Γέροντα … Αγιά Παράδεισο από εκεί πάνω …. Και να προσέχεις το νησί σου !!!

---

[1] www.orthodoxia.info

 

Μάριος Πλωρίτης: αυτός ο άγνωστος Θηραίος!

Ο Μάριος Πλωρίτης γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου του 1919 στον Πειραιά. Το πραγματικό του όνομα ήταν Μάριος Βασιλείου Παπαδόπουλος και οι γονείς του είχαν καταγωγή από τη Σαντορίνη. Η οικογένεια του είχε συγγενικούς δεσμούς με τον αξιόλογο πολιτικό αρχηγό της μεταπολεμικής περιόδου και σπουδαίο ιστορικό, Β. Μαρκεζίνη. Ο Πλωρίτης θα περάσει την παιδική του ηλικία στην Σύρο, όπου θα μείνει οχτώ χρόνια με τους γονείς του. Αργότερα, θα σπουδάσει Nομική και Πολιτικές Eπιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα, θα θα συνεχίσει τις σπουδές του στον τομέα του θεάτρου στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και την Γαλλία. Ζούσε μόνιμα στην Αθήνα, ενώ γνώριζε γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και αγγλικά. [1] έφυγε το 2006.

Λογοτέχνης, κριτικός, σκηνοθέτης, δημοσιογράφος. Πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. Συνεργάτης πολλών λογοτεχνικών περιοδικών, Μεταφραστής θεατρικών έργων. Κριτικός θεάτρου και κινηματογράφου εφημερίδας «Ελευθερία». Διευθυντής του θεατρικού τμήματος Ε.Ι.Ρ. Θεατρικές και κινηματογραφικές σπουδές σε Αγγλία, ΗΠΑ και Γαλλία. Σκηνοθέτης ΑΘηναικών θιάσων. Καθηγητής Δραματολογίας και Ιστορίας του Θεάτρου εις την Δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Διευθυντής σύνταξης της μεγάλης ετήσιας επιθεώρησης Θέατρο κ.α. [2]

Στις επιφυλλίδες, που δημοσίευσε στην εφημερίδα «Το Βήμα» από το 1989 ως το 2004, η εμπνευσμένη δοκιμιακή γραφή του ισορροπεί ανάμεσα στη διαχρονία και την επικαιρότητα, ανατέμνοντας με ευθύβολο κριτικό λόγο την κοινωνικοπολιτική, πνευματική, καλλιτεχνική, εθνική αλλά και διεθνή πραγματικότητα.  Μια εκτενής επιλογή από τις επιφυλλίδες αυτές εκδόθηκε σε δύο τόμους από το Ίδρυμα της Βουλής, με την επιμέλεια του Θανάση Θ. Νιάρχου και του Αντώνη Φωστιέρη, και είναι διαθέσιμη σε ψηφιακή μορφή. Ο πρώτος τόμος καλύπτει την περίοδο 1989 – 1992 ενώ ο δεύτερος την περίοδο 1993 – 2004. [3]

Κατεβάστε ελεύθερα τους δύο τόμους της πολύτιμης αυτής έκδοσης από την ιστοσελίδα μας πατώντας στους συνδέσμους:

https://tinyurl.com/yxerukre

https://tinyurl.com/y5o8ljl2

 

ενώ ακολουθεί το προλογικό του σημείωμα στον τόμο του Δανέζη ( 2001)

 «ΚΑΛΛΙΣΤΗ»

 

Νομιμοποιείται άραγε να προλογίσει το βιβλίο τούτο για τη Σαντορίνη, ένας «αποστάτη» - ένας που έχει τριάντα τόσα χρόνια να πατήσει τα χώματά της ;

Όμως ,  «αποστασία»  δεν σημαίνει απάρνηση – κάθε άλλο. Η απουσία από τη Σαντορίνη, όχι μόνο δεν έχει ατροφήσει την αγάπη μου για αυτή, αλλά αντίθετα, την έχει πληθύνει και βαθύνει, καθώς την ποτίζει με νοσταλγία ακοίμητη. Κι ακριβώς, η νοσταλγία αυτή είναι που με κρατάει μακριά της. Επειδή θέλω, πεισματικά να κρατήσω στη μνήμη την εικόνα και τη γεύση της Σαντορίνης, όπως τη γνώρισα στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, πριν οι καιροί και οι εισβολείς αλλάζουν την όψη και την ουσία της. Η αποστάση διαφυλάει τα ωραία και γνήσια, και σβήνει τις σκιές από τα άσχημα και πλαστά….

Χάρες αρίφνητες έχουν όλα τα χιλιοτραγουδισμένα νησιά μας. Αλλά  - ποιος μπορεί να το αρνηθεί; - της Σαντορίνης οι χάρες είναι απαρομοιάστες: αυτό το μοναδικό ζευγάρωμα κάλλους και δέους φωτός και ζόφου, ήλιου και λάβας – φωτιάς απ’ τον ουρανό, φωτιάς απ’ τα έγκατα – πολύχρωμης πέτρας και ασημογάλανης θάλασσας…

Αντικρύζοντας τον αμφίβιο γίγαντα του ηφαισείου της, αγναντεύοντας την πελώρια στέφη της καλδέρας της , ψηλαφώντας την μαύρη άμμο και τις υπόλευκες άσπες, έχεις την αίσθηση πως ζεις την γένεση του κόσμου, πως ο χρόνος σταμάτησε στη γιγαντομαχία Εγκέλαδου και Αθηνάς, για το έπαθλο της «Καλλίστης». Αυτό το πέτρινο μισοφέγγαρο  στις εσχατιές των Κυκλάδων, λες και συνοψίζει  την ιστορία του ανθρώπου, απ’ τα αρχέγονα βήματά του ως τη δημιουργία των πρώτων οργανισμένων οικισμών, απ’ τη διασταύρωση αρχαίων και νεότερων  πολιτισμών ως την άλωσή του απ’ τους σημερινούς «-ισμούς».

Και, μεμιάς, η αντίθεση, δραματική όσο και μαγνητική: οι απαλές αμμουδιές και τα ήμερα αμπελοχώραφα…. Η αργόσυρτη  ( τότε!) καθημερινότητα, κάτω απ’ την ασάλευτη μολυβένια ζέστη που την ακύρωναν κάθε τόσο τα σαρωτικά μελτέμια… οι καλοσυνάτοι άνθρωποι που σου κέρναγαν απλόχερα την «καλημέρα» τους και τη φιλοξενία τους.

Δίμορφη και πανέμορφη, άγρια και οικεία, η Σαντορίνη είναι και μένει μαγική – νεραϊδα, που σε θαμπώνει και σε τρυφερεύει, και σε κρατάει αιχμάλωτο για πάντα με τα γητέματά της.

Χρωστάμε, λοιπόν, χάρες πολλές στον φίλο καθηγητή Γιάννη Δανέζη, που, συνεχίζοντας την μεσοπολεμική πρωτοβουλία του πατέρα του Μιχάλη Δανέζη, αποφάσισε να εκδώσει αυτόν τον τόμο, όπου επιστήμονες, λογοτέχνες, καλλιτέχνες, καταγράφφουν τηνιστορία, την κοινωνική ζωή, την πρωτεϊκή όψη αυτού του νησιού που, από κοντά κι από μακριά φυλάει στην πυρόξανθη αγκαλιά του τις μνήμες μα και τις καρδιές μας.          

                                                       Μάριος Πλωρίτης

 

Πρόλογος στο Ι.Μ. Δανέζης ( συλλογικός τόμος) : Σαντορίνη, Θήρα Θηρασιά, Ασπρονήσι, Ηφαίστεια, Αθήνα 2001

---

[1] https://www.maxmag.gr/afieromata/marios-ploritis-enas-apo-toys-megalyteroys-dianooymenoys-tis-metapolemikis-periodoy/

 

[2] Τόμος Δανέζη 1971

 

[3] https://www.facebook.com/idrimavoulis

 

 

Αφιέρωμα στον Πάρι Πρέκα

του Γιάννη Παπακωνσταντίνου 

Συλλέκτη - τ. Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Μεγάρου Γκύζη 

Ήταν 1η Νοεμβρίου, πριν 21 χρόνια, όταν έφυγε από τη ζωή ο σημαντικός εικαστικός δημιουργός, ο μάστερ της ακουαρέλας ΠΑΡΙΣ ΠΡΕΚΑΣ (1926-1999), ο καλλιτέχνης «της φυγής και της αναζήτησης»! Το έργο του Πάρι Πρέκα κινείται στον αφαιρετικό εξπρεσιονισμό, χωρίς να απομακρύνεται από το παραστατικό και γεωμετρικό ιδίωμά του.

 

Ας τον γνωρίσουμε καλύτερα μέσα από τα λόγια της συντρόφου της ζωής του -επίσης ζωγράφου- Μερόπης Πρέκα, που πορεύτηκε μαζί του για περισσότερα από σαράντα χρόνια: «Ο Πάρις ήταν πολυσχιδής καλλιτέχνης, ζωγράφος, γλύπτης, χαράκτης, αρχιτέκτονας, κατασκευαστής «εργομηχανών» αλλά και κοσμημάτων και νομισμάτων. Η περιπέτεια της νιότης του με την εξορία στο στρατόπεδο Ελ Ντάμπα της Αιγύπτου σημάδεψε την ψυχοσύνθεσή του, υποσυνείδητα ή μη. Είχε έντονα συναισθηματικό κόσμο, έντονο εσωτερικό πάθος, καταπιάστηκε εξαντλητικά με θέματα που ήταν όλα μέσα φυγής: άλογα, πλοία, τάνκερ, θάλασσα, Ίκαροι, σύμβολα με δυνατότητες πολλαπλών αναγνώσεων…. Τα Άλογα πράγματι ήταν ένα ακόμα σύμβολο της ζωγραφικής του. Κι αυτά συνδέονται με την ελευθερία και τη φυγή ή το ταξίδι. Εμπνευσμένα από την αρχαία ελληνική τέχνη, αναδεικνύονται σε διαχρονικά σύμβολα ηρωισμού. Μαζί με τους Ίκαρους, τις Μάσκες, τις Ζώνες αγνότητας και τη Διαπόμπευση φιλοτεχνήθηκαν από τον Πάρι την περίοδο της Χούντας ως προσπάθεια διεξόδου και καταγραφής της ζοφερής πραγματικότητας… Ο Πάρις ζωγράφισε μια μεγάλη σειρά από τάνκερ, γιατί αγάπησε πολύ τη θάλασσα και τα καράβια. Για τα τάνκερ, σκουριασμένα σύμβολα της πετρελαϊκής κρίσης, παροπλισμένα στο λιμάνι της Ιτέας, χρησιμοποίησε έντονα χρώματα (μαύρο, κόκκινο, ώχρα, γαλάζιο). Γεννήθηκε στη Σαντορίνη και αυτό σίγουρα έπαιξε τον ρόλο του. Μάλιστα απέδωσε το τοπίο της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, σε μια σειρά ακουαρέλες. Άλλωστε και τα καράβια είναι μέσα φυγής, απόδρασης, ταξιδιού…».

 

Στις φωτό, από το αρχείο της συλλογής μου, η έγχρωμη λιθογραφία «Σαντορίνη - το φως της αμφιλύκης», που φιλοτέχνησε ο Πάρις Πρέκας το 1994, καθώς και η σπάνια λιθογραφία «Νικητής και Ηττημένος», που φιλοτέχνησε ο Πάρις Πρέκας μετά το 1974.

 

Ήταν –θυμάμαι– Αύγουστος του 2009, όταν επιμελήθηκα και οργάνωσα στο Μέγαρο Γκύζη στα Φηρά της Σαντορίνης μια ξεχωριστή έκθεση, αφιέρωμα στη μνήμη του «καλλιτέχνη της φυγής και της αναζήτησης» Πάρι Πρέκα, δέκα χρόνια -τότε- από τον θάνατό του, με τίτλο “Οι Λιθογραφίες στο Ταξίδι του Πάρι Πρέκα”. Εκτέθηκαν 30 μεγάλες λιθογραφίες του καλλιτέχνη, πολλές από αυτές δοκίμια από το προσωπικό του αρχείο, με θέμα τα άλογα, τα τάνκερς και τοπία της Ελλάδας (μεταξύ των οποίων κυρίαρχη θέση κατείχε η Σαντορίνη). Στις φωτό, από τον 26σέλιδο κατάλογο της έκθεσης, σας παραθέτω το προλογικό μου σημείωμα, ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη, καθώς και το εξώφυλλο του καταλόγου της έκθεσης.

Αφιέρωμα στην Όπυ Ζούνη

 από τον Γιάννη Παπακωνσταντίνου 

Συλλέκτης  - Πρώην Καλλιτεχνικός Διευθυντής Μεγάρου Γκύζη 

Σαν σήμερα, 5 Δεκεμβρίου, έφυγε από τη ζωή πριν 12 χρόνια η εικαστικός Όπυ Ζούνη (1941-2008), μια από τις σπουδαιότερες εκπροσώπους της μεταπολεμικής γεωμετρικής αφαιρετικής τέχνης του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Έχοντας διπλή πολιτιστική κληρονομιά (Ελληνική-Αιγυπτιακή) με έντονη κλασική παιδεία, υιοθέτησε ταυτόχρονα τη γεωμετρική δομή, την αφηρημένη μαθηματική σκέψη αλλά και τις μοντέρνες αντιλήψεις για την τέχνη που γνώρισε στα πολυάριθμα ταξίδια της στο εξωτερικό.

Στα 50 χρόνια δημιουργίας της η Όπυ Ζούνη χρησιμοποίησε τη γεωμετρία σαν τη πόρτα από τον υλικό κόσμο στον πνευματικό και δημιούργησε μια εικονική πραγματικότητα χρησιμοποιώντας την αναγεννησιακή προοπτική ελεύθερα, με ένα ή περισσότερα σημεία φυγής. Ακροβατούσε ανάμεσα στο όνειρο, τη φαντασία και την πραγματικότητα, τη λογική και την ευαισθησία, την επιστημονική μαθηματική προσέγγιση και τον αυθορμητισμό.

Η Όπυ Ζούνη σημείωνε για το σκεπτικό της έκθεσης «Διαδρομές στο Φως και το Χρώμα»: «Με την εμπειρία της κατασκευής και το προχώρημα του ασπρόμαυρου μού ανοίχτηκε ο ορίζοντας της ατέλειωτης μελέτης του χρώματος. Η γεωμετρία όχι μόνο δεν στάθηκε εμπόδιο, αλλά ήταν μια συνεχής πρόκληση για την παράλληλη ανάπτυξη της ύλης, γέννημα προοδευτικά μιας χειρονομιακής γραφής».

Η Όπυ Ζούνη, που γεννήθηκε ως Καλλιόπη Σαρπάκη στο Κάιρο, είχε οικογενειακή καταγωγή από Κρήτη και Σαντορίνη. Πήρε το όνομα της γιαγιάς της Καλλιόπης, αλλά ο αγαπημένος της θείος Πέτρος τη βάφτισε ανεπίσημα Όπυ και αυτό το όνομα κράτησε στη ζωή της όλη. Ήταν μαθήτρια του Γιάννη Μόραλη στην ΑΣΚΤ Αθήνας, με εμφανή την επιρροή του σε θέματα σύνθεσης, χρώματος και φωτός στο έργο της. Δεν αναγνωρίζεται αμέσως η προχωρημένη φύση του έργου της στην Ελλάδα, κυρίως επειδή είναι γυναίκα. Κάνει όμως μεγάλη αίσθηση με την πρώτη επίσημη ατομική της έκθεση στην γκαλερί Vallombreuse στη Γαλλία το 1970. Οι κριτικοί την εντάσσουν ανάμεσα στους πρωτοπόρους της σύγχρονης τέχνης.

Η Όπυ Ζούνη δεν σταματάει ποτέ να πειραματίζεται, ανακαλύπτοντας εκ νέου κάθε φορά διαφορετικά μέσα έκφρασης και η καριέρα της εκτοξεύεται στα ύψη με συνεχείς βραβεύσεις. Οι πίνακες και οι κατασκευές της ανήκουν στο είδος της γεωμετρικής τέχνης. Το ύφος τους είναι αυστηρό και συνάμα αφαιρετικά λυρικό, αποκαλύπτοντας ένα καθαρά προσωπικό χαρακτήρα που βγαίνει μέσα από ζωηρές, φαντασιακές συνθέσεις γεωμετρικών σχημάτων με έντονη την παρουσία του φωτός. «Αποδίδω μια εικόνα, ένα όραμα τρισδιάστατο, μέχρι χαοτικό, που ξεπερνά, κάποιες φορές τα όρια της λογικής», λέει η ίδια. Τα τελευταία 12 χρόνια της ζωής της, αφού διαγνώσθηκε ότι πάσχει από καρκίνο, όχι μόνο έδωσε την μάχη της αλλά και επιδόθηκε στην εικαστική δημιουργία κάνοντας τόσο πολλά έργα όσα δεν είχε κάνει μέχρι τότε. Σε πείσμα της ασθένειας πραγματοποιεί το 2007 μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και πλήθος κόσμου σπεύδει να δει τα έργα της.

Μοναδική και αξέχαστη!!

Η Εθνική Τράπεζα έφυγε ...το κτήριο όμως ;

 Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθώ τη διαδικτυακή συζήτηση για το τι πρέπει να γίνει το κτήριο της Εθνικής στο κέντρο των Φηρών. Δεν θα ανααφερθώ καν στο  βασικό πρόβλημα που δημοιυργείται με την αναγκαιότητα μετακίνησης στο χώρο των νέων τραπεζων, και ούτε στο ιστορικό του χώρου. Επιτρέψατε μου όμως και εμένα να εκφράσω τις σκέψεις μου για αυτό το κτήριο . 

Με την ταυτόχρονη αξιοποίηση, παρουσίαση  και ανάδειξη των άλλων ιδιαίτερων κτηρίων των Φηρών, Μπελλώνειο, Προϊστορικό, Λαογραφικό, Μέγαρο Γκύζη ) ,το πρώην πια κτήριο της Εθνικής, οφείλει να υπερτονίσει το ρόλο του Πολιτισμού και της Ιστορίας της περιοχής και του νησιού. 

Συγκεκριμένα θα μπορούσε να: 

α) αρχικά   περιέλθει στην περιουσία του Δήμου, 

β)"υιοθετηθεί" μέρος του Λαογραφικού Μουσείου Σαντορίνης και ταυτόχρονα να ιδρυθεί ενα αναγκαίο Δημοτικό Ιστορικό Μουσείο Σαντορίνης, ξεκινώντας από τις αρχές του 18ου ή και του 19ου αιώνα.  Παράλληλα, τιμώντας την ιστορία του Μανώλη Λιγνού, θα μπορούσε να ονομαστεί σαν Δημοτικό Ιστορικό Μουσείο Σαντορίνης Εμμ.Α.Λιγνός". 

γ) Σαν δημοτικός χώρος πια θα μπορούσε να ενταχθεί σε έναν  ευρύτερο  φορέα  μαζί με το  υπο σύσταση Αρχείο της Σαντορίνης και μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα αλλά και άλλες δράσεις  να οριοθετηθούν ως κτήρια Πολιτιστικής Ανάπτυξης. 

δ) να ζητηθεί η μεταφορά του Αρχαιολογικού Μουσείου στο χώρο αυτό , ώστε επιτέλους να  διαμορφωθούν σε κοντινά σημεία δυο βασικοί πυλώνες της Αρχαιολογίας για τους επισκέπτες. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια το αρχαιολογικό μουσείο στηρίζει μόνο όσους  θα βρουν σκια περιμένοντας το τελεφερικ για να επιστρέψουν στο παλιό λιμάνι. Από την άλλη μια από τις συγκλονιστικές εκθέσεις που παρουσιάστηκε και στο Χριστιανικό Μουσείο στην Αθήνα, οι αρχαιολογικές ανασκαφές του Νικόλαου Ζαφειρόπουλου στην Αρχαία Θήρα, απλά πέρασαν χωρίς καν να υπάρχει καν  η επικοινωνιακή διαχειρίση ενός τόσο ευληματικού πολιτισμικού θησαυρού. Είμαι βέβαιως οτι ελάχιστοι έχουν επισκεφτεί την έκθεση αυτή . Επίσης, θα μπορεί να γίνει καλύτερη προβολή και των εξαίσιων αρχαιολογικών ευρημάτων της εποχής της Αρχαίας Θήρας. Με αυτό τον τρόπο στην περιπτωση που θα μεταφερθεί το αρχαιολογικό μουσείο, άλλο ένα κτήριο μπορεί να αξιοποιηθεί ποικιλοτρόπως. 

ε) Ίδρυση Δημοτικής Πινακοθήκης με την παρουσίαση μόνιμης συλλογής έργων με θέμα το νησί της Σαντορίνης.

Από τις προτάσεις αυτές αλλά και από όσες έχουν ήδη ακουστεί  γίνεται κατανοητό,  οτι οφείλουμε  και μπορούμε να αναδείξουμε σαν πολιτιστικό στοιχείο την κτηριακή υποδομή της πασίγνωστης πρωτεούσας της Σαντορίνης. 

Ιωσήφ Πέρρος 

Ιερέων …Διακόνημα Βιογραφικό Τιμής στον πρωτοπρεσβύτερο π. Ευάγγελο Πράσινο.

Στις δύσκολες μέρες που ζούμε, τα λόγια τιμής προς σεβάσμιες μορφές είναι αναγκαίες προσλαλιές ευχαριστήριες. Ο πατέρας Ευάγγελος Πράσινος , ο παπα – Βαγγέλης της Μεσσαριάς είναι μία από αυτές.

Εκτός από ιερωμένος που απολαμβάνει γενικού σεβασμού είναι   και  πρότυπο  θέλησης  στην επιδίωξη  του για μόρφωση  αλλά  και  ταπεινοφροσύνης  και  προσφοράς  στον  ιερατικό  του βίο.  Γεννημένος  στις  11/01/1942 στην  υπό  γερμανική  και  ιταλική  κατοχή  Θήρα και  συγκεκριμένα στην  Οία, από φτωχούς  γονείς, δεν  κατάφερε  λόγω  των  σκληρών  συνθηκών  της  ζωής, να φοιτήσει  στο Γυμνάσιο. Αν και  η ζωή του  περιβαλλόταν  γύρω  από  την Εκκλησία,  έφυγε  μετά  τον σεισμό του 1956   για  τον  Πειραιά  μέχρι  την ηλικία  των 27 ετών. 

Εκεί,  εργάστηκε  στα  ναυπηγεία του  Ψαρρού  για 4 χρόνια. Έπειτα , ως λοστρόμος ,  έμεινε  για  10 ολόκληρα  χρόνια  στη  θάλασσα.  Ξεμπαρκάρισε  μόνο  για  3 μήνες  στο  Λονδίνο  για  να  πάρει  το  δίπλωμα  του  Υποπλοιάρχου.  10 χρόνια  στη  θάλασσα λοιπόν  και  όντας  πλέον  Υποπλοίαρχος ,  η φλόγα  της  επιθυμίας  για να αξιωθεί  της  ιεροσύνης παρέμενε  άσβεστη.  Το  1969 επιστρέφει  στη  γενέτειρα  του όπου και  παντρεύεται  την Ευαγγελία  Βαρβαρήγου  και  αποκτά  αρχικά τη  κόρη  του  Νεκταρία  η  οποία απεβίωσε  σε  ηλικία μόλις  3,5 ετών. 

Η  ιερατική  του κλίση  και η  κλήση από  το  Θεό  όμως  ήταν  τέτοια  που στην ηλικία των 28 χρόνων,  επέστρεψε στα  θρανία, για να  ολοκληρώσει  τις  εγκύκλιες  σπουδές  στο Γυμνάσιο, ενώ  είχε προηγηθεί  η εις  διάκονον  χειροτονία  του  στις  24/09/1970. Δυο μήνες  αργότερα την  1/ 11 του  ιδίου έτους  χειροτονείται  πρεσβύτερος  από  τον  μακαριστό  κ. Γαβριήλ  Καλοκαιρινό  στoυς Αγίους Αναργύρους Μεγαλοχωρίου και  τοποθετείται  εφημέριος  Ακρωτηρίου  Θήρας.

  Η  έφεση  του  για  γνώση  όμως  τον  ώθησε  ξανά  στα  θρανία. Αυτή  τη  φορά  στην  Ιερατική  σχολή  της  Πάτμου, νησί  όπου  διέμεινε  με  τη  συζυγό  του για  4 χρόνια.  Αφού  ολοκλήρωσε   τις  σπουδές  του  στην  Ιερατική  σχολή , μετακομίζει  στην  Αμοργό με   την  οικογένεια  του  και αποκτά παράλληλα 3 παιδιά , Την Μαρία,τον Μανώλη και τον πατέρα Νικόλαο ιερέα της Οίας.

  Στην  Αμοργό  τίθεται  εφημέριος  στον  Ι.Ν.  Αναλήψεως   του  Σωτήρος  στο  Ποταμό  Αιγίαλης  μέχρι  το  1982 όπου  μετατίθεται  εφημέριος  στον  Ι.Ν.  Αγίου  Ιωάννου  του  Χρυσοστόμου  Νικαίας.  Κατά  τη  διαμονή  του  στην  Αθήνα  δίνει  πανελλήνιες  εξετάσεις  και  περνάει  στη  Θεολογική  Σχολή  του  Πανεπιστημίου.  Μετά  την  αποφοίτηση  του  αντί  να  παραμείνει  στην  ενορία  με  το  ποίμνιο των  25.000 πιστών, προτίμησε  να  επιστρέψει  και  να αφιερωθεί  στην  φτωχή ακόμα τότε , Σαντορίνη. Εφημέριος  πλέον  στον  Ι.Ν. Αγίου  Δημητρίου Μεσαριάς  Θήρας  του  απονέμεται  από  τον  μακαριστό  κ. Παντελεήμονα  Ρίζο  το  οφφίκιο  του  Πρωτοπρεσβυτέρου.

Υπό  την  επίβλεψη  του  έγινε ριζική  ανακαίνιση  στους  Ιερούς  Ενοριακούς  Ναούς  Αγίου  Δημητρίου  και  Αγίας  Ειρήνης  καθώς  και  στα  27 παρεκκλήσια  της  Μεσαριάς.  Οργάνωσε  κατηχητικά  σχολεία , και  κύριο  μέλημα  του  ήταν  να  προσελκύσει  τα  νέα  παιδιά  στο  αναλόγιο, προκειμένου  να  συμμετέχουν  και  αυτά  ενεργά  στα  τεκταινόμενα  της  Εκκλησιαστικής  Κοινότητας.

Η  δράση  του δεν  διαπνέεται  μόνο  από  σπάνια  ιεροπρέπεια αλλά  και  από αφοσίωση  στην κοινωνία,  τη  νεολαία,  την  παράδοση  και  τον  πολιτισμό.

Σήμερα, τυγχάνει της ευρύτερης αναγνώρισης από την τοπική κοινωνία και έχοντας περισσότερο χρόνο μιας και πλέον συνταξιοδοτήθηκε συνομιλεί με τα πνευματικά του παιδιά από όλο το νησί καθώς και με όποιον του ζητήσει βοήθεια.

Υ.Γ. Ευχαριστώ θερμά τον εγγονό του Βαγγέλη Λοξόπουλο ο οποίος αναζήτησε  το υλικό , κατέγραψε και δόμησε την έρευνα για τον παππού του …   Συγκρατήστε το όνομα του … ίσως κάθε γενιά από αυτή την υπέροχη οικογένεια να βγάζει πολλά άνθη….