Όρμοι και λιμένες Σαντορίνης ( 17ο αιώνα)

«Με την άνοδο στο τουρκικό θρόνο του Μουράτ Γ ( 1574), αρχίζει για το Αιγαίο και φυσικά για τη Σαντορίνη μια νέα περίοδος και επιβάλλεται μια νέα τάξη πραγμάτων. Ο Μουράτ Γ θέλοντας να εδραιώσει την ομαλότητα στην πολιτική και κοινωνική ζωή του νησιού, […]εξέδωσε το 1580 έναν αχτναμέ με τον οποίο παραχωρούσε στους κατοίκους των νησιών ειδικά προνόμια και φολογικές ελαφρύνσεις. […] η οικονομική ανάπτυξη του νησιού κατά την περίοδο του 17^ου αιώνα φαίνεται από τα υψηλά χρηματικά ποσά που διακινούν οι κάτοικοι και μεταξύ τους αλλά και με τους άλλους νησιώτες. Φαίνεται ακόμη και από το μεγάλο αριθμό πλοιοκτητών και καραβοκύρηδων, που παίρνουν στα χέρια τους το εμπόριο. Ένας πορτολάνος της εποχής ( βιβλίο – οδηγός πλεύσης) μας περιγράφει με χαρακτηριστική γλώσσα το λιμάνι της Σαντορίνης και δίνει χρήσιμες οδηγίες στους ναυτικούς.

Ἡ Σαντορίνη ἔχει ἕνα βουνί ὑψηλόν τζιμαρόλο καὶ εἰς τὸ μεσημέρι κάμνει κούδαν  εἰς τὸ ἀκρωτήρι τοῦ μεσημερίου. Εἰς τὴν μερέαν τοῦ λεβάντη ἔχει καλόν παραγωγόν διὰ νὰ ὑπᾶς ὅπου θέλεις. Καὶ εἰς τὴν μερέαν τοῦ πουνέντη ἔχει νησί μαῦρο καὶ λέγουν το Καμένη καὶ εἴναι καλός λιμένας, δια καταβολάρην μὲ ἄνεμον. Εἰς τὸν πουνέντη οὐδέν ἠμπόρεῖς νὰ σηκωθεῖς. καὶ ἀπ ἐκεῖ μίλια ἕξι εἰναι ἡ Φυρασία καὶ εἰς τὸ ἀκριότερον τοῦ γαρμπῆ ἔχει  ξέρην ἀλάργα ἀπό τὴν γῆν μίλια δύο. ἄλλην ξέρην ἔχει εἰς το ακρωτήρι τῆς τρεμουντάνας μέσα τὸ κανάλι εἰς το ακρωβτήρι τὸ λιγνόν, καὶ εἴναι πλέον κοσταρισμένη εἰς τὸ ἀκρωτήρι τῆς Φυρασίας παρὰ τῆς Σαντορίνης. Καὶ ἄν ἀπεράσης, κοστάριζε πλέον τὴν Σαντορίνην, ὅτι ἡ ξέρη εἴναι μέσα μέσα καὶ ἔχει ἀπάνω της πιθαμές πέντε και ἔν μακρέα ὡσάν κάτεργον. Εἰς τὴν Φυρασίαν, εἰς το ἀκρωτήρι τῆς τρεμουντανας, εἰς τὴν μερέαν τοῦ λεβάντη θωρώντα τῆς Σαντορίνης, έχει λιμένα διὰ μικρόν καράβιν, ὅτι το  μέγαν καράβιν οὐδέν ἡμπόρεῖ νὰ σταθῆ. "...

Πηγή: Α.Τσελίκας: Μαρτυρίες από τη Σαντορίνη 1573 -1819
Αθήνα 1985 , Πνευματικό Κέντρο Μέγαρο Γκύζη , σ.12

Στη Μνήμη του Σπύρου Βασσάλου

Γράφει ο Αντώνης Σιγάλας
""ΤΟ ΣΠΥΡΑΚΙ""
Για το νησιώτικο τραγούδι στο νησί, στα παιδικά μου χρόνια, διέπρεπαν από την εποχή του παππού μου, Αντώνη Φαρισαιου, Μάρκου Πάγκαλου, του Μανωλιτσου οπου αργοτερα τη σκυτάλη πήραν τα παιδιά τους.....
ο Κυριάκος, ο Μηνας.και ο Σταύρος, απ τους Φαρισαιους....ο Δημήτρης ο Μανωλιτσος,
Αλλά και ο Στάθης ο Λιμπουνης απ τον Καρτεραδο, ο περίφημος Σπύρος ο Κύκλωπας,
Αλλά και πολλά άλλα παιδιά της εποχής όπως ο Ακιμης, ο Πάρης, ο Αντώνης απ το βουρβουλο,ο Φανούρης ο Δημητρης και πολλοί άλλοι για να μην αδικήσω!!!!!
Εντελώς απρόσμενα εμφανίστηκε ένας έφηβος που μας γοήτευσε όλους Όχι μόνο με την δεξιοτεχνία του, αλλά και με μια πρωτόγνωρη σεμνότητα, αλλάζοντας όλα τα προηγούμενα δεδομένα.
Το "Σπυράκι"
Μάγευε όλους μας με ένα νέο "στυλ"
φρεσκαδας, ανεσης, και τέχνης που άλλαξε πραγματικά το μουσικό στερέωμα του Νησιού.....
Μαζί με τα μουσικά του ακούσματα...
ΛΑΤΡΈΨΑΜΕ ΚΑΙ ΤΟΝ ΊΔΙΟ!!!!!!!!!
ΜΑΣ ΤΊΜΗΣΕ ΩΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ.
ΆΛΛΑ ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΟ ΩΣ ΜΠΟΡΙΑΝΟΣ
""""Κ Υ Ρ Ι Ο Σ""""

Ο Γουλάς και το Καστέλλι του Εμπορείου

Μέσα από τα μάτια του Μάρκου Αβ.Ρούσσου
Εφημερίδα Κυκλαδικό Φως Ιανούαριος 1968
 […] την παλαιάν εποχήν το Εμπορείον ήτο ο προμαχώνας και το προπύργιον της Σαντορίνης λόγω της μικράς αποστάσεως του από την θάλασσα απ όπου απεβιβάζοντο οι ορδές των βαρβάρων. Προς αντιμετώπισιν δε των επιθέσεων και των επιδρομών, έκτισαν το καστέλλι και εις το μέσο αυτού το μικρό εκκλησάκι της Θεοτόκου γνωστόν ως «Θεοτοκάκι», το οποίο σώζεται μέχρι και σήμερα. Το Καστέλλι είχε μόνο μία είσοδος προς νότον γνωστή με το όνομα «Πόρτα» και η οποία υπάρχει μέχρι σήμερον. Εντός δε της εισόδου αριστεράς υπήρχε θολωτό δωμάτιον γνωστόν κατά την παράδοση ως φυλακή η είσοδος της οποίας εκτίσθη προ τεσσαρακονταετίας. Αργότερα ηνοίχθη και Δευτέρα είσοδος προς δυσμάς και έμπροσθεν του μεγαλοπρεπούς ναού του Ευαγγελισμού ο οποίος εκτίσθη κατά τον 16ο αιώνα και ανακαινίσθη  αργότερα εις τον σημερινό ναό, με το θαυμάσιο και αρίστης αρχιτεκτονικής κωδωνοστάσιον ανεγερθέν από έναν απλό και αγγράμματο Μεσσαρίτη πρωτομάστορα. Το κωδωνοστάσιον εκτίσθη επί Δημαρχίας Μάρκου Δρόσου κατά το τέλος του περασμένου αιώνος.
Εκτός  όμως από το Καστέλλλι το οποίον αποτελούσε κυρίως την Διοιίκηση  υπάρχει και ο Γουλάς έξωθι του Εμπορείου. Το οικοδόμημα είναι ακαλαίσθητον μεν εμφανίσεως αλλά απρόσιτον εις τας ληστοπειρατικάς επιθέσεις. Από τα τείχη του Γουλά οι εγκλεισμένοι βράζοντας νερό και περιέλουζον τους επιδρομείς δια μέσου οπών ή πολεμίστρων οι αοποίαι σώζονται μέχρι σήμερον. Ο Γουλάς έκλεινε δια μίας βαρειάς θύρας με περιστροφικόν άξονα ενισχυμένης εσωτερικώς δια σιδηράς αμπάρας ώστε να είναι δύσκολος η παραβίασις της. Η εν λόγω θύρα υπήρχε ακόμη μόλις προ ολίγων ετών. Εις την κορυφή του Γουλά υπήρχε μικρόν ναύδριον του Αγίου Γεωργίου όπου προσήυχοντο οι εντός του Γουλά εγκλεισμένοι κάτοικοι του χωριού. Ο Γουλάς του Εμπορείου είναι μάλλον Φλωρεντινής αρχιτεκτονικής λόγω του τετραγωνικού του σχήματος και της βαρειάς όσον και ακαλαίσθητου εμφανίσεως του. Είναι ένα κυκλώπειον οικοδόμημα κτισμένο λίγα μέτρα έξωθι του εμπορείου. Οι κάτοικοι του χωριού διώριζαν  φύλακας οι οποίοι παρηκολουθούν τας ακτάς από την Περίσσα μέχρι του ΕΞωμύτου και όταν έβλεπαν κανέναν πειρατικόν πλοίον  άναβαν  φωτιές και άλλοι φύλακες από τα κωδωνοστάσια που τους έβλεπαν έδιναν το σύνθημα του συναγερμού και όλοι οι κάτοικοι εκλείνοντο άλλοι μεν εις τον Γουλά και άλλοι εις το Καστέλλι δια να σωθούν …..[…]

Σαντορίνη, το μαύρο διαμάντι του Αιγαίου

Σαντορίνη, το μαύρο διαμάντι του Αιγαίου .

Κυκλαδικό Φως

Ιανουάριος 1969

Πιπίτσα Λ. Πίντου

Μόλις χαράζει, όταν το πλοίο μπαίνει στον όρμο της Σαντορίνης. Γύρω όλα είναι μουντά και σκοτάδια από τη θάλασσα έως τους ακαθόριστους σκοτεινούς όγκους που διαγράφονται στον ορίζοντα και που μονάχα οι κορφές των αρχίζουν να φωτίζονται απαλά. Άθελά σου έρχονται στο νου τα λόγια του Σαίξπηρ  «της νύχτας τα κεριά έχουν σωθεί και η μέρα η χαρωπή στέκεται στις θολές κορφές, στις μύτες των ποδιών».

Η σαντορίνη αποτελείται από τρία ηφαιστειογενή νησιά, το μικρό Ασπρονήσι, την Θηρασιά και την κυρίως Σαντορίνη που όλα μαζί σχηματίζουν ένα κύκλο στη μέση του οποίου βρίσκεται το κατάμαυρο ηφαίστειο με λεκανοειδή κρατήρα και χωρίς βλάστηση.

Με το φως της αυγής εμφανίζονται οι παράξενοι βράχινοι όγκοι που ξεπηδούνε από την θάλασσα κάθετα και παίρνουν φοβερές μορφές και χρώματα καθώς ανοίγει η μέρα από το ασπρουδερό της πορσελάνης, το ανοικτό καφέ ως το βαθύ κοκκινοπώ, ανάλογα με τη σύσταση των γεωλογικών στρωμάτων, ως το μαύρο της πυρακτωμένης λάβας. Αλλόκοτα και ξεσκισμένα τα κάθετα βράχια κατοικίες απόσμονων τιτάνων μέσα σε μία μαβιά και απύθμενη θάλασσα σχηματίζουν μία εικόνα βαθειά…εντυπωσιακή.   […]

Τα Φηρά είναι χτισμένα σε μεγάλο μήκος πάνω στις κορφές των γκρεμνών και σε πολύ μικρό σχετικό βάθος ώστε από εκεί είναι εύκολο να απολαμβάνει κανείς το πανόραμα της νοτιοδυτικής πλευράς του νησιού με το ηφαίστειο και τους γκρεμνούς, όσο και το πανόραμα της ανατολικής, η οποία είναι ένας μεγάλος σεισμός κάμπος γεμάτος αμπέλια και γευστικές ντοματιές.

Ο φοβερός σεισμός του 1956 κατέστρεψε και τα Φηρά, ιδίως τον Φραγκομαχαλά και το Κοντοχώρι, ενώ η περιοχή των Κάτω Φηρών, μικρές ζημιές μόνο έπαθε. Σήμερα, τα περισσότερα σπίτια έχουν ξαναχτίσθει και τα μεν δημόσια κτήρια και σχολεία έχουν κτιστεί πολύ ωραία καθώς και τα σπίτια των κάπων ευπόρων νησιωτών γιατί ο δεσμός με τη πατρικη γη δεν καταστρέφεται εύκολα όσοι κίνδυνοι κι αν παρουσιασθούν. …[…]παίρνουμε τον ανηφορικό από τα Φηρά ασφαλτοστρωμένο δρόμο για να φτάσω στην Επάνω Μεριά, που ήταν άλλοτε το πιο πυκνοκατοικημένο χωριό του νησιού. Εκεί βρισκόμαστε μπροστά σε μία σπαρακτική εικόνα καταστροφής. Δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα όρθιο. Ξετιναγμένα σπίτια που κρέμονται διαλελυμένα στις πυρακτωμένες πέτρες του γκρεμνου είναι ότι απέμεινε από την Επάνω Μεριά. Πλήρης περίπου είναι η εγκατάλειψη του χωριού. Δύο από τις μεγάλες εκκλησίες του χωριού που είναι γεμάτες από παμπάλαιες εικόνες και καντήλια έχουν ανοικοδομηθεί από την μεγάλη ευλάβεια των νησιωτών. […] αλλά δεν είναι μονάχα το πέρασμα των γεωλογικών φαινομενων που κάνουν τη Σαντορίνη μοναδικό νησί. Είναι και ο πολιτισμός της. Όλοι οι πολιτισμοί έχουν περάσει από το παθιασμένο αυτό νησάκι .[…]

Η Σαντορίνη είναι ο τόπος των αντιθέσεων : η άγρια κακιά φύση από τη μια μεριά και οι καλοσυνάτοι και ευλαβείς κάτοικοι της από την άλλη. Όταν βραδιάζει και μαζεύονται οι σκιές στο σούρουπο κοιτάζω, κάτω στην άβυσσο του Γιαλού, όπου τα φωτισμένα καράβια μοιάζουν με παιδικά παιχνιδάκια. Η σιγαλιά τότε γίνεται απόλυτη και σου φέρνει δέος. Προσπαθείς να συλλάβεις την ώρα εκείνη της φρίκης που βράζουνε τα σωθικά της γης, πως γεννιόντουσαν νησιά και βουλιάζανε πάλι, στην άπατη φλογισμένη θάλασσα, με στοιχεία έξω από τον ανθρώπινο έλεγχο ….. […]

Η Στέλλα Γκρέκα της Σαντορίνης

Ίσως σε πολλούς να μην τους λέει τίποτα το όνομα... Η Στέλλα Γκρέκα αγαπημένη τραγουδίστρια των αστικών κέντρων και η απόλυτη ερμηνεύτρια πασίγνωστων τραγουδιών όπως " Πάμε στο Άγνωστο με βάρκα την Ελπίδα "  "Χθες το βράδυ", "Γύρισε", "Τί κι αν χαθείς", "Το τραγούδι της Μαρίνας" ήταν το καλλιτεχνικό όνομα της Θηραίας Στέλλας Λαγκαδά από τον Πύργο. Πριν λίγες ημέρες βρέθηκε στο νησί σε ηλικία 96 ετών προσκεκλημένη των Δημήτρη Τσίτουρα και Μανώλη Λιγνού. Εμφανίστηκε νεαρή στη μουσική σκηνή της πρωτεύουσας και από την ηλικία ήδη των 8 ετών ο αθηναϊκός τύπος είχε αναφερθεί σε αυτήν. Το 1942 παντρεύτηκε τον ποιητή και σκηνοθέτη Ορέστη Λάσκο, ο οποίος τη βάφτισε καλλιτεχνικά Στέλλα Γκρέκα 
Ξεχωριστό και άγνωστο σημείο  ,της Στέλλας Γκρέκα, είναι οτι αδερφός της είναι ένας πολυγραφότατος συγγραφέας, που έχει καταγράψει και την ιστορία  του νησιού. ο Αλέξανδρος Λαγκαδας

Όταν τα κτήρια της Σαντορίνης μιλούνε...

Είμαι 73 ετών, δεν κρύβω τα χρόνια μου αν και πολλοί  λένε πως μοιάζω νεότερο.Κόλακες!!!Τέλος πάντων,  τα χώματα που επιλέχτηκαν για να φιλοξενήσουν τους τεράστιους  όγκους μου, δυσανασχέτησαν αρχικά, αλλά όπως γίνεται σε κάθε μακρόχρονη  σχέση, καταφέραμε να ανεχόμαστε ο ένας τον άλλομέχρι σήμερα. Απέχω μια ανάσα από τη θάλασσα κι όταν χτίστηκα, δέσποζα περήφανο στην περιοχή.Για ναπάψω όμως  να είμαι αγενές, θα σας συστηθώ: είμαι το εργοστάσιο ντομάτας στη Βλυχάδα της Σαντορίνης. Παρόλο που εξοπλίστηκα με τα πιο σύγχρονα μηχανήματα της εποχής, τον πρώτο χρόνο  λειτουργίας μου δούλεψα ξεσκέπαστο. Ναι, σωστά καταλάβατε, χωρίς οροφή.

Ο καταστροφικός σεισμός του 1956 ταρακούνησε, τρόμαξε, πόνεσε και μάτωσε ολόκληρο το νησί αλλά  εγώ κατάφερα να σταθώ στα πόδια μου, αν και μεταξύ μας, έτρεμαν για πολύ καιρό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν , ζούσα όμορφες και αντιφατικές στιγμές , μήνες ολόκληρους σε  απόλυτη ησυχία κι έπειτα σε ξέφρενους ρυθμούς  για μερικές εβδομάδες. Κόσμος, φωνές, γέλια, καυγάδες,  οι μηχανές στο φουλ μέρα νύχτα, η καμινάδα μου να καπνίζει ασταμάτητα. Μετά  πάλι νεκρική σιγή. Χρόνο με το χρόνο όμως  λιγόστευαν οι ζωηρές μέρες μέχρι που σταμάτησαν ολότελα.

Βασική αιτία το Ακρωτήριστο οποίο το 1967 ο Σπύρος Μαρινάτος  ανακάλυψε λέει θαμμένη μέσα στη λάβα μια ολόκληρη πολιτεία τόσο παλιά που ξεπερνούσε τα 3500 χρόνια πριν από την ανέγερσή μου. Άνθρωποι απ’ όλο τον κόσμο  άρχισαν να συρρέουν  στο νησί για να την επισκεφτούν. Παράλληλα με την αρχαία πόλη,  οι άνθρωποι μαγεύτηκαν κι απ’ τις ομορφιές της Σαντορίνης που έγινε ένας από τους αγαπημένους τους προορισμούς.  Έτσι οι ντόπιοι   άρχισαν να ασχολούνται περισσότερο  με τον τουρισμό και λιγότερο με τα χωράφια και τις ντομάτες τους. Κάθε χρόνος που περνούσε  έβλεπα όλο και λιγότερα οικεία πρόσωπα. Παρότι  η γη αφέθηκε ακαλλιέργητη,τα τουριστικά καταλύματα ξεφύτρωναν σαν μανιτάρια λες και τα ‘σπερνε κάποιο αόρατο χέρι. Όπως ήταν επόμενο, μαζί με τη γη μαράζωσα κι εγώ ώσπου τα μηχανήματά μου σίγησαν για πάντα.

 Έμεινα στη σιωπή αρκετά χρόνια. Κι ενώ  γερνούσα παραμελημένο,  μια μέρα ήρθαν  οι βάρβαροι. Με ζούληξαν, με έσκαψαν, με παραγέμισαν, με έβαψαν και τέλος  σαν να με ομόρφυναν ξανά. Κι εκεί που περίμενα να πάρουν πάλι μπρος οι μηχανές  μου, να δω γνώριμες φάτσες, μου έρχονται κάτι μοσχομυριστές  κυράδες  με τακούνια και  κάτι περισπούδαστοι κύριοι που  περιφέρονταν στους χώρους μου. Βιομηχανικό Μουσείο Ντομάτας έγινα !!! Όχι ότι δε μου αρέσουν οι συζητήσεις, οι συναυλίες κι όλες οι εκθέσεις που γίνονται εδώ , αλλά να, όσο να ‘ναι νοσταλγώ τις παλιές καλές μέρες με τους εργάτες, τους αγρότες, τη φασαρία  και τη «ντοματίλα» που μπορούσες να τη μυρίσεις από μίλια μακριά . . .!!!

"Λαογραφία Σαντορίνης" 

Η Σαντορίνη και το Θέατρο

Εφημερίδα Κυκλαδικό Φως

Ιανουάριος 1969, του Φάνη Τριπολίτη

Το ελληνικό θέατρο πρωτοείδε το φως μετά τον αγώνα της ανεξαρτησίας του 1821 εις τη Σαντορίνη. Εις το Ηράκλειο της Κρήτης ήταν εγκατεστημένος ο εκ Μεσσήνης της Σικελίας πολιτικός φυγάς ιατρός Δομένικος Σανταντώνιος ο οποίος είχε και την ιδιότητα του Προξένου της Αγγλίας. Λίγο μετά την επανάσταση του 1821, ο Πρόξενος, διωκόμενος από τους Τούρκους, εγκατέλειψε με την οικογένειά του το Ηράκλειο και ετράπη προς την Ευρώπη, αλλά λόγω κακοκαιρίας το σκάφος με το οποίον εταξίδευε προσέγγισε εις τη Σαντορίνη. Αποβιβασθείς εκεί συνήντησε και άλλους πρόσφυγας εκ Κρήτης, που είχαν προηγηθεί αυτού, επιπλέον δε και πολλούς Καθολικούς και γενικά κόσμο ανεπτυγμένον, πράγματα που τον έκαμαν να εγκαταλείψει το σχέδιον του όπως μεταβεί εις την Ευρώπη δια να εγκατασταθεί εις τη Σαντορίνη όπου και ήσκησε την ιατρική.

Ο εν λόγω ιατρός ήταν ευγενής ενάρετος και φιλάνθρωπος και εκτός της επαγγελματικής του δραστηριότητας την οποίαν πολλάκις προσέφερε και αφιλοκερδώς, ηθέλησε να ψυχαγωγήσει και τους κατοίκους. Προς τον σκοπόν αυτόν, κατά τις αποκριές του 1827, οργάνωσε θεατρική παράσταση κατά την οποία επαίχθησαν δύο κωμωδίες, η μία στα Ελληνικά και εν δράμα εις την Ιταλική. Δεν είναι γνωστόν ποια ήσαν τα πρόσωπα που έλαβαν μέρος εις τας παραστάσεις αυτάς πλην του ότι έλαβαν μέρος μόνο άνδρες μεταξύ αυτών πρώτος και καλύτερος ο ίδιος ο Δομένικος Σανταντώνιος. […] είναι γνωστόν ότι η θεατρική αυτή παράσταση, η τόσο αναγκαία δια την ψυχαγωγία των κατοίκων της νήσου κατόπιν μάλιστα των δεινών που υπέστησαν, παρ ολίγον να ματαιωθεί εξ αιτίας του τότε Προεστού της μονής των Ιησουιτών και τοποτηρητού του χηρευόντος επισκοπικού θρόνου των Καθολικών Pegues, […] ο οποίος ούτε λίγο ούτε πολύ χαρακτήρισε την αγαθήν αυτήν πρόθεσιν ως ανήθικον και γενικά ως απαυδούσαν εις τα χρηστά ήθη. Και όχι μόνον προσεπάθησε να τον αποτρέψει, αλλά και απείλησε ότι θα αφορήσει παντα εκ του ποιμνίου του ο οποίος θα ελάμβανε μέρος καθ οιονδήποτε τρόπον εις την θεατρική αυτή παράσταση.

Παρ όλον όμως, όπου κατά την εποχήν εκείνη η επιρροή του καθολικού ιεράρχου εις τη Σαντορίνη, ήταν σημαντική, προς μεγάλην του απογοήτευση η παράσταση εστέφθη υπο εξαιρετικής επιτυχίας […] Γνωστόν μόνον είναι ότι η εντύπωση όλου του κόσμου της Σαντορίνης υπήρξε άριστη και ότι το γεγονός αυτό, διότι περί γεγονότος αναμφισβητήτως επρόκειτο , εξήλθε των ορίων της μικράς μας νήσου, η οποία τοιουτοτρόπως προηγήθη της πρωτευούσης του νεοσύστατου τότε Ελληνικού Βασιλείου εις την οποίαν μόλις κατά το έτος 1839 συνεστήθη θέατρον