Τετάρτη 23 Απριλίου 2014

Παρα-ιστορικό της Ίδρυσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Θήρας



 Βρισκόμαστε το έτος 1900, και μέσα από την «Εφημερίς» - 21/03/1900 διαβάζουμε για τον Βουλευτή Θήρας Βασίλειο Μαρκεζίνη (1862-1942) :
«Άρχεται η συζήτησις επί του προϋπολογισμού του υπουργείου της Παιδείας. Μαρκεζίνης. Η επί του προϋπολογισμού επιτροπή εκφράζει την ευχήν όπως αναγραφή πίστωσις δια την ανέγερσιν Αρχαιολογικού Μουσείου εν Θήρα. Παρακαλεί την Βουλήν να πραγματοποιήση την ευχήν ταύτην. Θεοτόκης. Μα δεν δυνάμεθα να κάμνωμεν τόσας δαπάνας; Μαρκεζίνης. Φρονώ κύριε Πρόεδρε ότι επιβάλλεται εις την Κυβέρνησιν να ιδρύση εν Θήρα Μουσείον. Παρακαλώ να ερωτηθή η Βουλή εάν αποδέχεται την πρότασίν μου. Τίθεται αύτη εις ψηφοφορίαν και η Βουλή την απορρίπτει δι’ ανατάσεως.»
Και σήμερα τι γίνεται; Μήπως πάλι δι ανατάσεως απορρίπτεται η χρηματοδότηση της επιβίωσης του Αρχαιολογικού Μουσείου;

Τετάρτη 2 Απριλίου 2014

Παροιμίες Θήρας- Ν. Πετάλας

Εντοπίστηκαν (Περιοδικό Πλειας τ.6 αρ.5 (1882),και αλιεύθηκαν οι παροιμίες που κατέγραψε ο Ν. Πετάλας  στη Σαντορίνη.                                                                                 


·        Μήτε πικρύς και ρίξης με, μηδέ γλυκύς και φας με.
·        Α(ν) δε(ν) σφάη το πρόβατο, τ’ αλειμάν του δε (ν) φαίνεται.
·        Ή με τρέλλα ή με γνώσι, ο καιρός θα τελειώση.
·        Σαν το μπόι μου είνε πολλοί, μα σαν τη γνώμη μου κανείς.
·        Καλλίτερα διανεύτρα παρά δουλεύτρα.
·        Πέντε βούδια, δυο ζευγάρια.
·        Κι’ οι άγιοι φοβέρα θέλουν.
·        Του Γεννάρη το φεγγάρι, παρά λίου είνε μέρα.
·        Στάλα με στάλα το νερό, το μάρμαρο τρυπά το, το πράγμα π’ αγαπά κανείς γυρίζει και μισά το.
·        Τα λόγια κόβγουν άντερα.
·        Κατά μιας πήγε ο Βρηός στο παζάρι κ’ ήλλαχα και Σάββατο.
·        Σελλάτο βούδι αγόραζε και γάδαρο καμπούρη, γυναίκα στενοκάπουνη και χοίρο μακρομούρη.
·        Για να κλάψη μια γυναίκα είνε τόση δυσκολιά, Σαν να βρέξη το χειμώνα όταν είνε συνεφφιά.
·        Ηπηαμε να πιάσωμε και μας ετσακώσανε.
·        Καλλιά μοναχός παρά κακά συντροφιασμένος.
·        Εληά του παππού σου, συκιά του κυρού σου κι’ αμπέλι του χεριού σου.
·        Λιμό γαδούρι, σάκκον άχερα.
·        Η γυναίκα κάνει τον άντρα.
·        Ο λόγος σου με χόρτασε και το ψώμι σου φά’ το.
·        Ο λωλός με τη λωλάδα του γεμίζει την κοιλάρα του.
·        Ώστε που ηλωνίζαμε, Βασίλη κυρ Βασίλη, Κι’ όντας ηπολωνίσαμε όξω παληκοκασίδη.
·        Παιδιού κι’ αγίου μη τάξης, Κι’ αν τάξης, μη γελάσης.
·        Ο κλέφτης το γυβέντισμα, για πανηγύρι το ΄χει.
·        Ζημιά στον κάμπο γίνεται, στο σπίτι αποσώνει.
·        Το μυριστικό κωδώνι από εκείνο που ΄χει δόνει.
·        Στων τρελλώ τη χώρα Αδραβανής ‘πίσκοπος.
·        Αν ήκουε ο Θεός των κουρουνώ, δεν ήφινε λύθι στη συκιά.
·        Από τα χείλη πηγαδιού, δε(ν) λείπει πρασινάδα, Αγάπη χωρίς πείσματα δεν έχει νοστιμάδα.
·        Όπου λυπάται του κάτη το ψωμή, τρώει ο μπετικός τα ρούχα του.
·        Ας βγάλουνε τα μάτια των με τση χρουσαίς βελόνας.
·        Τα πίσω φίδια έχουν τς΄ορυκις.
·        Εις εσέ τον γενεράλε το κατατραμ΄είνε χαζίρι, στείλε τασπρα να το πάρης.
·        Κάλλλια κόκκινο πρόσωπο παρά κίτρινη καρδιά.
·        Το καλό δεν πέφτει χάμαι.
·        Αργός δουλειά δεν έχει, τον κάτη λει και δένει.
·        Αι Γιώργη βούθα με- Σει και συ τον πόδα σου.
·        Αι μου Γιώργη ‘ φαίνε μου το πανάκι μου – Φαίνε το να ΄φαίνεται.
·        Από πήττα, που δεν τρώω, δεν με μέλλει κι αν καή.
·        Για το γείτονα μου λέω και για λόου μου γυρεύγω.
·        Θωρώντας τη γειτόνισσα το καν΄η μια την άλλη.
·        Τα αγαπά καρδιά τα’ ανθρώπου, το καλλίτερο του κόσμου.
·        Χίλια λόγια έναν άσπρο και πάλι κρίμα στ άσπρο.
·        Εκατό συλλοαίς, ένα χρέος δεν πλερώνουν.
·        Άβουλος ο νους, διπλός ο κόπος.
·        Όταν θέλης να παρηγορηθής, βλέπε το χειρότερό σου κι ‘ όχι τον καλλίτερο σου.
·        Όταν έχεις δέκα κράτει, κι όταν έχης δύο ξεπόλα.
·        Τα δε (ν) δείχν΄η τέχνη, τα φανερών η τύχη.
·        Όπου κοπελομάνη, δε(ν) γεροντοξεχνά.
·        Κοιμάται και μερώνει, ξυπνά και μεγαλώνει.
·        Τα κακά σκυλιά δεν έχουν ψόφο.
·        Το κακό σκυλί ψωριάζει, μα δεν ψοφά.
·        Πουλολόου και ψαρά, έρημο το σπίτιν του.
·        Θα σηκωθούν η πέτραις ή μικραίς να δείρουν της μεγάλαις.
·        Η δύο πέτραις κάνουν τ αλεύρι.
·        Σαν ψηλώσ’ ο νους τα ανθρώπου, άμε κάθου γύρευγε.
·        Πότ΄έγινε η κολοκύθα, πότ’ ημάκρυν΄η ουράν τση.
·        Όπου ΄χ΄αμπέλλα, βάλλ΄αργάταις και καράβια καλαφάταις.
·        Όπου λυπάται από τη σφήνα, χάνει από την καρκούνα.
·        Όσο θέλεις φούσκωνέ τα, με το ζύι θα τα πάρης.
·        Άσπρος γεννητ΄ο κόρακας και κόκκινος μαλλιάζει, Και μαύρος καταστήνεται και του κυρού του μοιράζει..
·        Άσπρος ήλιος μαύρη ‘ μέρα.
·        Που ‘ χει παιδιά και τσάτσαλα, στο γαμ ας μη πη(γ)αίνη.
·        Τον ακάλεστο στο γάμο στην άκρια τονε καθίζουν.
·         Η γούλα κάστρι πολεμά και με το ‘ δει(ν) διαβαίνει.
·        Ο άντρας με το τζουβάλι κι η γυναίκα με το κουτάλι, σπίτι ποτές δε(ν) γίνεται.
·        Τα στραβά μας παραθύρια τα τορνέτα μας τα ‘ σάζουν.
·        Φτωχός άγιος, μνήμη δεν έχει.
·        Τα δαχτυλίδια ηφύανε, τα δάχτυλα ημείνανε.
·        Ο φτωχός ηκάθουντα κι ο Θεός ηγνοιάζουντα.
·        Η αυγή θέλει το δείξει τίνος μάνας θενα λείψη.
·        Ο καιρός πουλεί τα ξύλα κι’ ο χειμώνας τ αγοράζει.
·        Σε τούτο το λωλό χωριό παπάς δεν ήταν κι ήρθα ‘ γω.
·        Όπου κρυφά παντρεύγεται, φανερά πομπεύγεται.
·        Η κοιλιά παραθύρια δεν έχει.
·        Τ’ ανηπόρπιδο καράβι σ’ αγαθό λιμάνι αράσσει.
·        Κάθε θάμμα τρίμερο και το παράθαμμα πέντε.
·        Ο Χοντρός απ’ τη σκάσιν του ηξεροκακνάκιαζε.
·        Ο φρόνιμος την πίκρα του παρηοριά την έχει.
·        Ο φρόνιμος την πίκρα του παρηγοριά την έχει.
·        Θέλεις θέριζε και δένε, θέλεις δένε και κουβάλα.
·        Ας μπαίνει ο κόμπος κι ας λέ ο κόσμος.
·        Όντες θέλης σπείρε με, το Μαί θέρισε με.
·        Πέντε μήνες πέντε κόμποι κι ένας μήνας πέντε κόμποι.
·        Το κρίμα ναγγαστρόνεται, μετά καιρό γεννιέται.
·        Η ανάγκη της ευγενικής αδιάντροπαις τση κάνει.
·        Τον αδιάκριτό σου φίλο μηδέ, συ’ ντραπής εκείνο.
·        Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τζακίζει.
·        Τα ξερά κουκιά χτυπούνε στον τοίχο;
·        Άκουε σακκί δεμένο στον τοίχο ακουμπισμένο.
·        Μένει ποτές κρέας στο μακελλειό.
·        Τα μου’ καμες γειτόνισσα στον εδικό μου γάμο, να μ αξιώση ο Θεός διπλά να σου τα κάμω.
·        Το παιδί σου πάντρεψες, γείτονά σου το ‘ καμες, όχι καλό παρά κακό γείτονα.
·        Δεν είνε τ αξαζούμενο μόνο το χρειαζούμενο.
·        Σύδεκνε κι΄ανη μιλούμε , συχνογύριζε την πήττα.
·        Με το νου πλουταιν η κόρη, με τον ύπνο η ακαμάτρα.
·        Πήττα μπρος και πήττα πίσω, θα βγω θέλω να μιλήσω στης γειτόνισσας το δίκιο.
·        Ότι μέλλει , να ρθη θέλει.
·        Τα λία λόγια είνε χρυσά και τα μηδέ καθόλου μαλαματένια.
·        Δανείζου, καλοπλήρωνε και πάλι στρέφε κι έπαιρνε.
·        Τράβα πόνο για μορφιά.
·        Πισω  είνε τα κοφτερά.
·        Μεγάλη μπουκια να τρως και μεγάλο λόγο να μη λες.
·        Σα μάθη ο σκύλος την κάπαρη....
·        Μήτε συ, παπά βλογιά, μήτε εγώ τη λειτουργιά.
·        Τα γρόσια το Χριστό επαραδώσαν.
·        Η αρρώστια έρχεται με το τσουβάλι και φεύγει με την τρίχα.
·        Όντα ζυμώνης, χόρταινε κι ότα χοιροσφαίζης, κι ότα γεμώζεις το βουτσί, κι ότα τα’ αποστραγγίζης.
·        Τα δώσης έχεις τα φάς κερδέξης.Το ‘χεις εκεί και κοίτεται, δε ξέρεις τι σου γίνεται.

Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014

Σαντορίνη και Επανάσταση του 1821



 Μέσα από διάφορες ιστορικές πηγές θα προσπαθήσω να σταχυολογήσω πληροφορίες σχετικές με την περίοδο της κήρυξης της Ελληνικής Επανάστασης. Παράλληλα, ακολουθεί και ένας κατάλογος με τους Θηραίους αγωνιστές. Πολλά ονοματεπώνυμα ίσως είναι 2 και 3 φορές, είναι η καθαρή συνωνυμία που υπάρχει ακόμα στο νησί. Εκτός των άλλων αναφέρονται Αγωνιστές που κατάγονται από άλλα μέρη (Κρήτη, Σμύρνη) γιατί έδρασαν όμως και κατοίκησαν στο νησί της Σαντορίνης.
Στις 29 Δεκεμβρίου 1820, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης , ως αρχηγός των Φιλικών, στέλνει επιστολή στο λαό της Σαντορίνης, για να ενθουσιάσει το λαό. Στην επιστολή αναφέρει και τα εξής: …. «… Στέλλω προς υμάς τον παρουσιαζόμενον καπετάν Ευάγγελον Ματζαράκη, άνδρα φιλογενέστατο και δια τον μεγάλον ζήλον τον οποίον έδειξεν εις πολλάς περιπτώσεις αξιοσέβαστον, όστις είναι προσταγμένος να σας ειπή τους σκοπούς μας και να οδηγήση έκαστον εις όσα παρ αυτού ζητεί σήμερον ….».
Ο Ευάγγελος Ματζαράκης ήταν πλοίαρχος και αγωνιστής της επανάστασης του 1821. Στις 5 Μαΐου του 1821 ήταν αυτός που σήκωσε την σημαία της επανάστασης στην Σαντορίνη. ( Wikipedia).
Ο Πληθυσμός της Σαντορίνης το 1821 ήταν 13.235 κάτοικοι, ενώ ένα χρόνο αργότερα  15.428. Το1823 με την Εθνοσυνέλευση του Άστρους, στη Σαντορίνη επεβλήθη η πληρωμή 90.000 γρόσια, το μεγαλύτερο όλων των νησιών, όταν στο υποχρεωτικό δάνειο του 1826, οι Κυκλάδες κατέβαλαν 190.000 γρόσια συνολικά. Ο δε στόλος της Σαντορίνης ανερχόταν σε 32 πλοία, 480 ναυτών, με 126 κανόνια.
Στην επιστολή των προκρίτων και λοιπών κατοίκων της Σαντορίνης εις τους προκρίτους των Σπετσών, 30 Απριλίου 1821, γίνεται αναφορά στο έμψυχικο δυναμικό το οποίο στέλνουν οι Σαντορινιοί, για την υποστήριξη του απελευθερωτικού αγώνα: « Όθεν εξαποστέλλομεν κατά το παρόν, προς υμάς, άνδρας 70 ομού μ έναν ιερέα συνοδευόμενους με ένα των προυχόντων ημών Νικόλαον Δεναξάν, τους οποίους θέλει να μεταχειρισθείτε εις τα απολεμικά υμών πλοία υπέρ της κοινής ελευθερίας».
Σύμφωνα με τον Βασίλειο Σφυρόερα: « Οικονομικά της Σαντορίνης κατά τον τελευταίον αιώνα της Τουρκοκρατίας» προκύπτει ότι:  
1.      Ο πληθυσμός της ανερχόμενος το 1770 εις 9000 κατοίκους επεδίδετο όχι μόνο εις την γεωργία αλλά και εις την ναυτιλία.. Το 1780 η Μονή Προφήτη Ηλία διαθέτει ιδιόκτητο πλοίο
2.      Κατά την πραγματοποίηθείσα το 1807 υποχρεωτική ναυτολογία νησιωτών για την κάλυψη έμψυχου υλικού αναγκών του τουρκικού στόλου, η Σαντορίνη έστειλε 50 ναύτες, ο Πόρος 40, η Ύδρα 110.
3.       Από το φορολογικό κατάστιχο των ετών 1812- 1814 το νησί κατέβαλλε ετησίως 55.676 γρόσια ενώ η θεωρούμενη εύφορη Νάξος 29.750, και η Ύδρα 5.320.
Ο  Φίλιππας Κατσίπης αναφέρει παράλληλα στα : « Συμβάντα κατά την Επανάσταση στη Σαντορίνη» (τόμος Δανέζη 1970): «Προσφορές για τον Εθνικό Αγώνα του 1821: Από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας (Πύργου;) 700 γρόσια, Από Αντωνάκη Καραμολέγκο 40 γρόσια, Από εκκλησίαν Χρυσοστόμου (;) 60 γρόσια, από τον Ηγούμενο του Αγίου Χαραλάμπους ( παλιό μοναστήρι στη Σαντορίνη στην έξω Γωνιά) 300 γρόσια, από το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία 1640 γρόσια, Από Επίτροπο Παναγιάς Ιμπορίου ( Εμπορείου) 1305, από Επίτροπο Αγίου Δημητρίου ( Μεσσαριάς μάλλον), 150 γρόσια, από εκκλησία Μπελώνια ( Σημερινή ορθόδοξη Μητρόπολη), 75 γρόσια, από καπετάνιο Τζαννετάκη Ντειμέζη 39 γρόσια, από εκκλησία Παναγιάς 200 (Επισκοπής;), από την εκκλησία Θεολόγου ( Άγιος Ιωάννης Θεολόγος) 112, από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου Πύργου 78, από την Αγία Θεοδοσία ( Πύργου;) 25 γρόσια, Από εκκλησία Αγίων Αναργύρων ( Μεγαλοχωρίου:;) 70 γρόσια, Από την Παναγιά Μαλτέζα 1811, από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας Πύργου 70, από την Εκκλησία της Αγίας Τριάδος Επάνω Μεριάς 20, από την εκκλησία της Παναγιάς του Καλού 200 γρόσια, από την Παναγιά του Μεγάλου Χωριού 315,από τον Άγιο Νικόλαο Επάνω Μεριάς 200, Από τον Άγιο Σπυρίδωνα 180, από την εκκλησία Ταξιαρχών 150, από την Αγία αικατερίνη Οίας, 45, από τον κ. Αντώνιο Δράλο δι έν καντήλι 87,30, Από τον Γεώργιο Χατζή 69, 30, Από τον Γιαννάκη Γαβρίλη 72. Σύνολο γρόσια 8.164,20
« Οι Σαντορινιοί όταν  άκουσαν ότι κηρύχθηκε η Επανάσταση αμέσως στείλανε στους Σπετσιώτες βοηθήματα, τρόφιμα και καράβια για να βοηθήσουν τον αγώνα.  Οι κάτοικοι του Σκάρου εγκατεστημένοι πλέον στα Φηρά, σαν άνθρωποι μορφωμένοι και ταξιδεμένοι, παρακολουθούσαν τις εξελίξεις και διαισθάνονταν ότι κάτι ετοιμάζεται και όταν μια ωραία πρωία άκουσαν  την πρώτη κανονιά, το σύνθημα του αγώνα,  δεν έμειναν αδρανείς. Μπορεί να μην ήταν  πολεμιστές και δεν μπορούσαν και πεντακόσιες πενήντα ψυχές  Καθολικές να κάμουν περισσότερο απ όλο το νησί, αλλά δεν αρνήθηκαν ποτέ να βοηθήσουν τον αγώνα με χρήμα ή είδος.». Γιάννης Κοκκαλάκης  - Η Σαντορίνη και η Οικογένεια Κοκκαλάκη.

Κατάλογος Θηραίων Αγωνιστών
Συντομογραφίες:
Μ.Α.: Μητρώο των Κατά των Ιερό Αγώνα Αξιωματικών
Μ.Π.: Μητρώο του Γ’ επι των Πολιτικών Τμήματος
Μ.Ν.: Μητρώο του Βασιλικού Ναυτικού Τμήματος
Μ.Υ.: Μητρώο των κατά τον Ιερό Αγώνα Υπαξιωματικών.
Μ.Σ. : Μητρώο των κατά των Ιερό Αγώνα Στρατιωτικών
Μ.ν.Υ.: Μητρώο των κατά τον Ιερό Αγώνα Υπαξιωματικών.
Μ.ν.Ν.: Μητρώο Ναυτικού
  1. Αμπατιέλος Νικόλαος ( Μ.Π.399) Στ΄τάξης.
  2. Αμπατιελος Νικόλαος (Μ.Υ. 14515) Στρατιώτης.
  3. Αμπατιέλου Νικόλαος (Μ.Σ. 9453) Στρατιώτης.
  4. Άρπης Ιωάννης  (Μ.ν.Υ. 4237) Υπαξ. Β΄Τάξης
  5. Άρπης Ιωάννης ( Μ.Υ. 18851) Υπαξ. Β΄.
  6. Άρπης Ιωάννης (Μ.ν.Υ.   6172) Υπαξ. Β΄τάξης.
  7. Βαρβαρήγος Αναγνώστης Κ. (Μ.Π. 173) Γ΄τάξης: Από τους επισημότερους του νησιού. Γενικός Διοικητής Θήρας και σε άλλες υπηρεσίες.
  8. Βαρβαρήγος Γουλιελμος (Μ.Π. 402) Στ΄τάξης.
  9. Βαρβαρήγος Μαρίνος (Μ.Π. 466 ) Ζ΄τάξης.
  10. Βαρούχας ή Δελφός Γεώργιος  (Μ.A.1415) Aξιωματικός Στ΄Τάξης. : Σημαιοφόρος του Ιερού Λόχου
  11. Βασάλος Γεώργιος ( Μ.ν.Ν. 1024) Πηδαλιούχος.
  12. Βασάλος Γεώργιος (Μ.Ν.2264) Υπαξ. Πηδαλιούχος.
  13. Βαφιόπουλος Παναγιώτης ( Μ.Α. 1533) Αξιωμ Στ΄Τάξης.: Μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Υπηρέτησε σε όλο τον Αγώνα.
  14. Γαβαλάς  Αντώνιος (Μ.ν.Ν. 223  ) Υποπλοίαρχος Α΄τάξης.
  15. Γαβαλάς Τζώρτζης (Μ.ν.Α.   21 04) Υπαξ. Β΄Τάξης
  16. Γαβαλάς Τζώρτζης (Μ.Π. 310) Ε΄ τάξης.
  17. Γαβαλλάς Αντώνιος Δημ (Μ.Ν. 1659). Υποπλοίαρχος Α΄τάξης. Στην αρχή της Επανάστασης βρέθηκε στο Δούναβη με το πλοίο του. Έπεσε στη μάχι του Δραγατσανίου.
  18. Γαβρίλης Αντώνιος (Μ.Ν. 1673) Ναύτης.
  19. Γαυρίλης Αντώνιος (Μ.ν.Ν. 426) Ναύτης.
  20. Γιάννακας Ιερεμίας αρχιμανδρίτης (Μ.Ν. 1660). Υπαξ. Πηδαλιούχος. Επί 5 χρόνια σε εκστρατείες και αποστολές με πλοίαρχο τον Ιωάννη Ποταμιάνο.
  21. Δενδρινός Γεώργιος (Μ.Ν. 1690) Υπαξ. Πηδαλιούχος.
  22. Δενδρινός Γεώργιος (Μ.ν.Ν. 647) Πηδαλιούχος.
  23. Διβάρης Δημήτριος ( Μ.ν.Ν. 431) Ναύτης.
  24. Διβάρης Δημήτριος (Μ.Ν. 1923) Υπαξ. Πυροβολητής.
  25. Δρόσος Χατζή Ιωάννης  (Μ.ν.Υ.  5781) Υπαξ. Β΄τάξης.
  26. Δρόσος Χατζηιωάννου (Μ.Υ. 18166) Υπαξ. Β΄.
  27. Ζάννος Γουλιέλμος (Μ.ν.Υ.   6204) Υπαξ. Β΄τάξης.
  28. Ζάννος Νικόλαος ( Μ.ν.Ν. 293) Υποπλοίαρχος Α΄τάξης.
  29. Ζάνος Αντώνιος (Μ.Α. 935) Αξιωματικός Ε΄τάξης.
  30. Ζάνος Γουλιέλμος ( Μ.Υ. 18903) Υπαξ. Β΄.
  31. Ζάνος Ιωάννης  (Μ.Υ. 17899) Στρατιώτης.
32.   Ζάνος Ιωάννης (Μ.Σ. 11750) Στρατιώτης.
  1. Ζαρής Δεμενεής ( Μ.Π. 398) Στ΄τάξης.
  2. Καλαγκάνης Γεώργιος ( Μ.Υ. 17732) Υπαξ. Β΄.
  3. Καλαγκάνης Γεώργιος (Μ.ν.Υ.  5608)  Υπαξ. Β΄τάξης.
  4. Καούστος Χριστόδουλος ( Μ.Σ.8561) Στρατιώτης.
  5. Καούστος Χριστόδουλος ( Μ.Υ. 13329) Στρατιώτης.
  6. Καραβίας Παναγιώτης (Μ.ν.Υ.  5731) Υπαξ. Α΄τάξης.
  7. Καραβίας ΠαναγιώτΗς (Μ.Υ. 18067) Υπαξ. Α΄.
  8. Καραντινακης Κρητικός (Μ.Σ. 8653) Στρατιώτης.
  9. Καραντινάκης Φίλιππος, Κρητικός ( Μ.Υ. 13453) Στρατιώτης.
  10. Κασιμάτης Παναγιώτης , Ημεροβίγλι ( Μ.Υ. 13498 ) Στρατιώτης.
  11. Κόντογλου Δημήτριος (Μ.ν.Υ. 4954) Υπαξ. Β΄τάξης.
  12. Κόντογλου Δημήτριος , Σμυρνιός, (Μ.Υ. 15754) Υπαξ. Β΄.
  13. Κουρμού  (Μ.ν.Υ. 4354) Υπαξ. Α΄Τάξης
46.   Κουρμούλης Γιαννιός, Κρητικός (Μ.Σ. 9408) Στρατιώτης.
  1. Κουρμούλης Γιαννιός, Κρητικός (Μ.Υ. 14460) Στρατιώτης.
  2. Κουρμούλης Κρητικός ( Μ.Υ. 13308) Υπαξ. Α΄
  3. Λαγκαδας Ζώρζης ( Μ.Σ. 8720) Στρατιώτης.
  4. Λαγκαδάς ή Λογοθέτης Μιχάλης (Μ.Π.272) Δ΄τάξης: Υπηρέτησε σε τοπικές υπηρεσίες και πληρεξούσιος.
  5. Λαγκαδάς Τζώρτζης (Μ.Υ. 14538) Στρατιώτης.
  6. Λαγκαδάς Χατζη Αγγελέτος (Μ.Π.391) Ε΄τάξης.
  7. Λέκας Χατζη Αναγνώστης (Μ.Π. 491) Ζ τάξης.
  8. Μαζαράκης Ευάγγελος (Μ.Π.102) Α τάξης: Μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Πολέμησε και στην Πολιορκία της Τριπολιτσάς.
  9. Μαρινάκης Θεόδωρος ( Μ.Υ. 13610) Στρατιώτης.
  10. Μαυρομάτης Ζαχαρίας  (Μ.Υ. 13678) Στρατιώτης.
  11. Μαυρομματης Ζαχαρίας ( Μ.Σ. 8823) Στρατιώτης.
  12. Μπαρμπαρήγος Αναγνώστης (Μ.ν.Υ.5576) Υπαξ. Α΄τάξης.
  13. Μπαρμπαρήγος Αναγνώστης (Μ.Υ. 17631) Υπαξ. Α΄.
  14. Μπαρμπαρήγος Αντώνιος ( Μ.Π. 274)Γ΄τάξης: Ένας από τους προύχοντες της σαντορίνης. Υπηρέτησε ως πληρεξούσιος και Βουλευτής.
  15. Μπαρμπαρήγος Ζανάκης ( Μ.Π. 496) Ζ΄τάξης.
  16. Μπαρμπαρήγος Ματθαίος (Μ.Ν. 1924)Ναύτης.
  17. Μπαρμπαρήγος Ματθαίος (Μ.ν.Ν. 467 ) Ναύτης.
  18. Νομικός Δημήτριος (Μ.Ν.2434).
  19. Νομικός Δημήτριος Χριστοδούλου (Μ.Ν.1131). Υποπλοίαρχος Β΄τάξης. Σε πολλές εκστρατείες και αποστολές με το πλοίο του.
  20. Νομικός Χριστόδουλος ( Μ.ν. Ν. 179) Υποπλοίαρχος Β΄τάξης.
  21. Νομικός Χριστόδουλος (Μ.Π. 499) Ε΄τάξης.
  22. Περιδάκης Γεώργιος (Μ.ν.Υ.  5636) Υπαξ. Β΄τάξης.
  23. Πρωτομααστοράκης Γιαννίκος, Κρητικός, (Μ.Υ. 16683) Στρατιώτης.
  24. Ρούσσος Αλέξανδρος (Μ. Ν. ) Υπαξ. Πηδαλιούχος. : Από 1821- 1826 σε πολλες ναυμαχίες πηδαλιούχος και ως ναύτης Πυρπολικών.
  25. Σαγρέδος Μάρκος (Μ.ν.Υ.  6113). Υπαξ. Α΄τάξης.
  26. Σαγρεδος Μάρκος (Μ.Υ. 18771) Υπαξ. Β΄.
  27. Σανταντώνιος Δομένικος (Μ.Π. 226) Δ΄τάξης: Υπηρέτησε σε όλο το διάστημα του Αγώνα άμισθος για τις ιατρικές υπηρεσίες του.
  28. Σανταντωνίου Δομένικος (Μ.Υ. 14214) Υπαξ. Α΄.
  29. Σαριδάκης Δημήτριος  (Μ.ν.Υ.  5646)  Υπαξ. Β΄τάξης.
  30. Σιγάλας Αντώνιος ( Μ.Υ. 14212) Στρατιώτης.
77.   Σιγάλας Αντώνιος (Μ.Σ. 9233) Στρατιώτης.
  1. Σιγάλας Γεώργιος (Μ.Υ. 14246) Υπαξ. Β΄.
  2. Σιγάλας Μιχάλης ( Μ.Σ. 9144) Στρατιώτης.
  3. Σιγάλας Μιχάλης ( Μ.Υ. 14105) Στρατιώτης.
81.   Σίμος Νικόλαος (Μ.Σ. 12152) Στρατιώτης.
  1. Σίμος Νικόλαος (Μ.Υ. 18854) Στρατιώτης.
  2. Σορότος Βασίλειος (Μ.ν.Υ. 5597) Υπαξ. Β΄τάξης.
  3. Σοροτος Βασίλειος (Μ.Υ. 17714) Υπαξ. Β΄.
  4. Σορότος Μαρίνος ( Μ.Υ. 18037) Στρατιώτης.
86.   Σορότος Μαρίνος (Μ.Σ. 11830) Στρατιώτης.
  1. Σορώτος Βασίλειος ( Μ.Π. 429 ) Στ΄τάξης.
  2. Σορώτος Γεώργιος του Ιακώβου  (Μ.Α. 2442) Αξιωμ. Ζ΄τάξης.
  3. Σορώτος Γεώργιος του Ιακώβου (Μ.Α. 3041). Αξιωμ. Ζ΄τάξης; Πολέμησε στο Ιάσιο και Μολδαβία. Έπεσε στον Προύθο.
  4. Σπηλιώτης Γεώργιος ( Μ.Υ. 14247) Υπαξ. Β΄.
  5. Συρίγος Τζώρτζης (Μ.ν.Υ. 4532) Έπεσε. Υπαξ. Α΄τάξης.
  6. Συρίγος Τζώρτζης (Μ.Υ. 14103) Υπαξ. Α΄.
  7. Τζαγκαράκης Γεώργιος (Μ.Υ. 14214) Υπαξ. Α΄.
  8. Τζάνες Νικόλαος (Μ.Υ. 17632) Υπαξ. Α΄.
  9. Τζώρτζος Γεώργιος (Μ.Υ. 14368) Υπαξ. Α΄.
96.   Τσαγκαρακης Γεώργιος (Μ.Σ. 9324) Στρατιώτης.
  1. Τσώρτζος Γεώργιος (Μ.ν.Υ. 4531). Υπαξ. Α΄τάξης.
  2. Φίτρος Ιωάννης ( Μ.Σ. 1368) Στρατιώτης.
  3. Φίτρος Ιωάννης ( Μ.Υ. 2875) Στρατιώτης.
100.                    Φουφουδερος Μιχ., Κρητικός (Μ.Σ. 8823) Στρατιώτης.
101.                    Φουφουδερος Μιχαήλ , Κρητικός, (Μ.Υ. 14342) Στρατιώτης.
102.                    Φωτάκης Αντώνιος, Κρητικός (Μ.Σ. 9364) Στρατιώτης.
103.                    Φωτάκης Αντώνιος, Κρητικός (Μ.Υ. 14396) Στρατιώτης.
104.                    Φωτάκης Παναγιώτης, Κρητικός ((Μ.Υ.  14395) Στρατιώτης.
105.                    Φωτάκης Παναγιώτης, Κρητικός (Μ.Σ.  9363) Στρατιώτης.
106.                    Χωραφάς Κ.Π. ( Μ.ν.Ν. 275) Υποπλοίαρχος Β΄τάξης.
107.                    Χωραφάς Κ.Π. (Μ.Ν. 2419). Υποπλοίαρχος Β΄τάξης. Με τη γαλέττα του παραβρέθηκε σε όλο τον Αγώνα.
108.                    Χωραφάς Παναγής (Μ.Ν. 2067) Υπαξ. Ναύκληρος. Είχε πλοίο με το οποί πήρε μέρος σε μία εκστρατεία αλλά τον έπιασαν αιχμάλωτο.
109.                    Χωραφάς Παναγιώτης ( Μ.ν.Ν. 347) Ναύκληρος.
Επιπλέον δε, από άλλες πηγές εντάσσονται στον κατάλογο αυτό και οι :
110.                    Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ζαχαρίας Κυριακός (1814-1842), εκλέχτηκε Μητροπολίτης Θήρας το 1814 από το Πατριαρχείο και εγκαταστάθηκε άμεσα στην παλαιά έδρα της Μητρόπολης στον Πύργο. Χρονικά συμπίπτει η επισκοπία του με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και με την εύρεση της Τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου στο νησί της Σαντορίνης.[1]
111.                    Μεταξύ των Θηραίων Αγωνιστών του 21, υπήρχε ο πρεσβύτερος Ιάκωβος Βαθόγλους, πρωτόπαπας Καρτεράδου, διακρίθηκε για τη φιλοξενεία και την αγωνιστικότητά του[2].
  1.  Ο πλοίαρχος Ιωάννης Ποταμιάνος από την Κεφαλονιά αλλά κάτοικος Πύργου, ανυψώνει την Ελληνική Σημαία στο πλοίο « Κίμων» οπλισμένο με δέκα κανονία. Οφιλικός και αγωνιστής του 1821.
  2. Ο  Αναγνώστης Θηραίος από τη Σαντορίνη συμβάλλει στην προετοιμασία της Επανάστασης; στην Πελοπόννησο και παίρνει μέρος σε πολλές μάχες. 
  3.  Ο Σπύρος Ποταμιάνος, κάτοικος Πύργου διορίζεται φροντιστής της Θάλασσας, 1830.
  4.  Ο Πέτρος Θηραίος, γιος του Αναγνώστη Θηραίου και αγωνιστής του 1821, παίρνει μέρος σε πολλές καταδρομές των Υδραίων.
  5.  Μπαρμπαρήγος Αντώνιος: Ένας από τους προύχοντες του νησιού υπηρέτησε ως πληρεξούσιος και Βουλευτής. Συμμετείχε και στη Β Εθνοσυνέλευση του Άργους.
  6. Βαρβαρήγος Αναγνώστης Γενικός Διοικητής Θήρας.
  7. Μαθάς, Θεοδόσιος (; – 1850). Αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από τη Σαντορίνη (Θήρα). Πρόκριτος της Θήρας, πήρε μέρος στην οργάνωση ναυτικών σωμάτων του νησιού του και αγωνίστηκε να εξουδετερώσει αντεθνικές ενέργειες ορισμένων συμπατριωτών του. Το 1825 κατηγορήθηκε ότι συμμετείχε σε πειρατικές επιδρομές που έκαναν ψαριανά και κρητικά πλοία και αιχμαλωτίστηκε από τους Αυστριακούς, αλλά απελευθερώθηκε με την επέμβαση του αρχηγού της αγγλικής μοίρας στη Μεσόγειο. (http://www.ygeiaonline.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=4881:albhs_ivannhs)
  8. Άλβης, Ιωάννης. Αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από τη Σαντορίνη και ήταν καθολικός στο θρήσκευμα. Προσέφερε πολλές υπηρεσίες στον Αγώνα, ιδιαίτερα στην επίλυση των προστριβών ανάμεσα στους ορθόδοξους και στους καθολικούς κατοίκους της Σαντορίνης που οφείλονταν σε Αυστριακούς πράκτορες και κυβερνήτες πολεμικών καραβιών. Ο Ά. διακρίθηκε για τη συνετή και διαλλακτική πολιτική του στα προβλήματα αυτά, όπως επίσης και στη διευθέτηση του θέματος της αιγαιοπελαγίτικης προσφοράς στο εσωτερικό δάνειο, πρόβλημα που είχε προκαλέσει μεγάλη αναταραχή ανάμεσα στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα.
  9. Αθανάσιος Γαβαλάς:δημογέροντας της Σαντορίνης, διορίστηκε το 1822 αρμοστής του νησιού και συμμετείχε αργότερα ως οπλαρχηγός στο Νεόκαστρο και στην εκστρατεία της Χίου υπό την αρχηγία του Φαβιέρου. (http://themataistorias.pblogs.gr/tags/epanastasi-1821-gr.html ).
  10. Αντώνιος και Μανώλης Γεωργίου. Χρήστος Σπηλιώτης, Γουλιέλμος…;;;

Πηγές για τα ανωτέρω:
 Ιωάννου Συρίγου: « Η Σαντορίνη και η συμβολή της Εις τον Υπερ της Ελλην.Ανεξαρτησίας Ιερόν Αγώνα» στο Μιχάλης Δανέζης « Σαντορίνη 1939».
Μιχ. Δανέζη(επιμ), Σαντορίνη, συλλογικός τόμος 1970.
Οι αγωνιστές του 1821 από τη Θήρα
 Ηλ. Κωνσταντινίδου, Οι Κυκλαδίτες Αγωνιστές του 1821, Νάουσα Πάρου 1985
Μιχ. Αντ. Δανέζης: Σαντορίνη 1939-1940. Γενική έκθεσις της γεωλογικής, ιστορικής, κοινωνικής, οικονομικής, τουριστικής και πολιτιστικής εν γένει εξελίξεως της νήσού... [ΑΘήνα 1940] 



[1] Μ. Μηνδρινός: Τρεις ανδριώτες κληρικοί στη Σαντορίνη τον 19ο αιώνα,  Ανάτυπο Καϊρειος Βιβλιοθήκη, Άνδρος 2011
[2] Άρθρο του Σίμου Συμεωνίδη στο Δανέζης  «Σαντορίνη 2001»,

Της Θεοσκέπαστης στη Σαντορίνη (2025)

Κείμενο που γράφτηκε ανήμερα της εορτής της 26-12-2025 26 Δεκεμβρίου. Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου∙ ημέρα σιωπηλής συγκέντρωσης...