Πύργος Σαντορίνης-Υπόσκαφα και φερεντίνια

Σκάβει τη θηραϊκή γη και φτιάχνει υπόσκαφο για να διατηρεί τα κρασιά του.

Από την «παραθύρα» φεύγει η υγρασία.Τα παρασκάλια καταλαμβάνουν το μισό χώρο από τα συνηθισμένα σκαλοπάτια.Φτιάχνει φερεντίνια για τους αμπελουργούς.

«Σκάβω με πελέκι την άσπα (θηραϊκή γη) και φτιάχνω υπόσκαφο για να διατηρώ τα κρασιά μου. Η θηραϊκή γη είναι συμπυκνωμένο χώμα που περιέχει και ελαφρόπετρα. Το πελέκι μοιάζει με κασμά αλλά και διαφέρει, μου το έφτιαξε ένας γύφτος (σιδηρουργός). Με το σεισμό του 1956 δεν έπεσε κανένα υπόσκαφο, είναι ασφαλή και δροσερά. Στο γκαράζ του σπιτιού μου που είναι από μπετόν είχε προχθές 29 βαθμούς, ενώ στο υπόσκαφο 19».

ΔΕΚΑ ΒΑΘΜΟΥΣ ΚΑΤΩ

Ο Αντώνης Καραμολέγκος, από τον Πύργο Σαντορίνης, ανοίγει κι έναν αεραγωγό στο υπόσκαφο, γιατί χωρίς «παραθύρα» και κυκλοφορία αέρα δεν γίνεται ζωή σ’ αυτό, λόγω της μεγάλης υγρασίας. Στο τέλος θα το περάσει εσωτερικά τρία χέρια ασβέστη και θα έχει έτοιμη τη δροσερή κάναβα (κάβα), στην οποία θα παίρνει κι έναν υπνάκο τα ζεστά μεσημέρια του καλοκαιριού. Όλοι οι επισκέπτες της Σαντορίνης θα άξιζε να έχουν την εμπειρία ενός ύπνου σε υπόσκαφο. Για να κατέβει στο υπόσκαφό του ο Αντώνης έχει φτιάξει έξυπνα «παρασκάλια», που καταλαμβάνουν το μισό χώρο από τα συνηθισμένα σκαλοπάτια. Υπόσκαφα σπίτια έφτιαχναν παλιά οι φτωχοί Σαντορινιοί και υπέργεια αρχοντικά οι εύποροι καπετάνιοι, τα λεγόμενα καπετανόσπιτα. Σήμερα τα υπόσκαφα της Οίας έχουν αντικειμενική αξία μεγαλύτερη από τα σπίτια της οδού Ηρώδου Αττικού στην Αθήνα.

ΚΟΠΙΔΙΑ ΓΙΑ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΟΥΣ

Ο Αντώνης φτιάχνει και φερεντίνια, κοπίδια που χρησιμοποιούν στον τρύγο οι αμπελουργοί. Είναι ο μοναδικός σε ολόκληρο το νησί, μετά την αναχώρηση από τη ζωή ενός παππού από την Οία. «Αν είχα 500 θα τα είχα πουλήσει, μ’ έχουν φάει οι παραγωγοί, έρχονται πριν τον τρύγο και ψάχνουν. Τα φτιάχνω με λαμαρίνα από ημιατσάλι, που την κόβω με σβουράκι και την τελειώνω με τον τροχό. Η λάμα είναι όλη περαστή μέσα σε ξύλο συκιάς και γυριστή από κάτω για να μην βγαίνει». Το ξύλο συκιάς είναι στρογγυλό με ψίχα από μέσα, στην οποία περνάει εύκολα το μαχαίρι. Τα πρώτης ποιότητας φερεντίνια γίνονται με ξύλο πικροδάφνης, που όμως είναι αρκετά σπάνιο στη Σαντορίνη. Ο Αντώνης χρησιμοποιεί δροσερά (φρεσκοκομμένα) ξύλα, τα οποία κόβει σε μεγαλύτερη κατά ένα εκατοστό διάμετρο, επειδή μετά την αποξήρανση συρρικνώνονται. «Κόβω τα ξύλα στο λίος του φεγγαριού μετά την πανσέληνο, μόλις αρχίζει να μικραίνει, λίγο πριν τη νέα Σελήνη, αν είναι δυνατόν την τελευταία μέρα. Τότε ανεβάζει χυμούς το δέντρο που το βοηθούν να μην πιάνει σκουλήκι». Την ίδια μέρα κόβει και τα μπαστούνια, αλλά και τα κρεμμύδια. Μια φορά πριν 30 χρόνια που έκοψε κρεμμύδια σε ακατάλληλη αποχή, ο πατέρας του τον παρατήρησε: «Τι έκανες βρε; Δεν τα έκοψες στο λείος του φεγγαριού και θα σαπίσουν». Και σάπισαν.

Η ΦΑΒΑ ΘΕΛΕΙ ΛΑΔΙ

Ο Αντώνης παράγει και φάβα άλφα ποιότητας. Η φάβα της Σαντορίνης έχει την ωραιότερη γεύση, επειδή καλλιεργείται σε άνυδρα και ηφαιστειακά εδάφη. Τη μια χρονιά τη σοδεύουν και την επόμενη βγάζουν τον φλοιό. Άμα βγάλουν τον φλοιό την ίδια χρονιά δεν ξεκολλάει καλά και γίνεται τρίμα η φάβα. Αυτοί που παράγουν τόνους φάβα ρίχνουν φάρμακο για να σκοτώσουν τα έντομα που εισχωρούν σ’ αυτή, αλλά οι μερακλήδες που αρκούνται στα 100-200 κιλά τη βάζουν σ’ ένα μεταλλικό βαρέλι σκεπασμένο με πλαστικό, δεμένο σαν κολάρο με μια σαμπρέλα ποδηλάτου, για να μην μπορεί να περάσει τίποτα μέσα. Μέσα στο βαρέλι βάζουν και φύλλα πικροδάφνης που δρουν ως συντηρητικά. «Το μαγείρεμα της φάβας δεν είναι καθόλου δύσκολο. Την καθαρίζουμε και πλένουμε καλά και τη βάζουμε στην κατσαρόλα με 3πλάσια ποσότητα νερού. Όταν αρχίζει να βράζει την ξαφρίζουμε και προσθέτουμε λίγο ψιλοκομμένο κρεμμύδι, ενώ την ανακατεύουμε συνέχεια για να μην κολλήσει. Προς το τέλος ρίχνουμε αλάτι, πιπέρι και λίγο λάδι. Μόλις πήξει τη σερβίρουμε, ρίχνοντας επάνω ωμό κρεμμύδι, ρίγανη, κάπαρη και λάδι. Καλό είναι να μη ξεχνάμε την παροιμία που λέει: Η τέχνη θέλει μάστορα κι η φάβα λάδι».      

ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΕΙ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Ο Αντώνης σπούδασε για λίγα χρόνια σε μια σχολή στην Αθήνα, στην οποία δεν αισθανόταν καθόλου καλά. Όταν πήγαινε με το λεωφορείο από την Ηλιούπολη στους Αμπελόκηπους σκεφτόταν μόνο αμπέλια και μελίσσια. Δεν έβλεπε πότε να γυρίσει στο νησί. Κάποτε γύρισε αλλά κάθε τόσο στην Αθήνα είναι για γιατρούς και δουλειές. Δεν μπορεί με τίποτα να τη συνηθίσει. Ήταν μικρό παιδί όταν του χάρισαν ένα βιβλίο μελισσοκομίας άνευ διδασκάλου. Έβαλε αμέσως μέλισσες σ’ ένα χάρτινο κουτάκι με ζάχαρη για να φτιάξει το δικό του μελίσσι αλλά ψόφησαν. Πήρε τόση στενοχώρια που ποτέ δεν την ξέχασε.

http://www.travelpaths.gr/content/%CF%80%CF%8D%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CF%85%CF%80%CF%8C%CF%83%CE%BA%CE%B1%CF%86%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%86%CE%B5%CF%81%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B9%CE%B1

Η πόρτα και το παράθυρο άνοιξαν μόνο για τις ανάγκες της φωτογράφησης, επειδή το φως βλάπτει τα κρασιά.

Δοκιμάζει το κρασί κάτω από το …βλέμμα του πατέρα του.Αμπελιά στρογγυλή σαν στεφάνι..Αμπελώνας πάνω στην ηφαιστειακή πέτρα.

«Ο πατέρας μου μέχρι το 1974 έκανε 80-100 τόνους κρασί το χρόνο και το έπαιρναν όλο οι Γάλλοι μέχρι σταγόνας. Εμείς το λέγαμε μουρούκα κι εκείνοι μπορντό. Κουβαλούσαμε το κρασί για τους Γάλλους με 100-200 ζώα φορτωμένα με 4 τουλούμια (ασκούς κατσίκας) το καθένα. Τα πηγαίναμε στο γιαλό των Φηρών όπου τα αδειάζαμε σε βαρέλια. Μετά πλέναμε τα τουλούμια με θαλασσινό νερό, επειδή ήταν από δέρμα για να συντηρηθούν για την επόμενη φορά».

 

ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟ ΖΥΓΙ   

Ο οινοποιός Γιάννης Ρούσσος, από τη Μέσα Γωνιά της Σαντορίνης, θεωρεί ότι η οινολογία, η ιστορία και η λαογραφία ανήκουν στην ίδια αδιάσπαστη ενότητα. Αν και ως μαθηματικός δούλεψε αρκετά χρόνια στην Αθήνα σε μεγάλες εταιρείες, δεν τον σήκωσε το περιβάλλον. Εγκαταλείποντας το σύστημα των απρόσωπων εταιρειών, επέστρεψε στο ανθρωποκεντρικό σύστημα της Σαντορίνης, όπου βασίλευε η εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων. «Υπήρχε απόλυτη εμπιστοσύνη στο ζύγι. Ο πατέρας μου έλεγε στον Γάλλο έμπορο: Αν ξεπεράσουμε τις 4-5 οκάδες διαφορά θα στο χαρίσω όλο το κρασί. Γεμίζαμε με χωνί το τουλούμι από τα σέκια (ξύλινα δοχεία μέτρησης), που χωρούσανε 8 οκάδες το καθένα. Τα στραγγίζαμε μέχρι σταγόνας για να μην πέσουμε έξω ούτε ένα δράμι. Στα χιλιάδες σέκια η διαφορά θα έβγαινε μεγάλη. Με τα σέκια εμείς, με τις πλάστιγγες οι Γάλλοι, ποτέ δεν πέφταμε έξω. Ήταν και οι γαϊδουρολάτες (ιδιοκτήτες ζώων) που εκτιμούσαν εμπειρικά τα βάρη. Σήκωναν το κοφίνι με τα σταφύλια και έλεγαν 92 οκάδες, δεν υπήρχε λόγος να τα ζυγίσεις».  

 

ΞΥΠΝΟΥΣΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ

Η πρωινή σύναξη των γαϊδουρολατών που μετέφεραν τα σταφύλια, το κρασί και τις ντομάτες, λεγόταν τραβέντζο. Φόρτωναν τα ζώα κι αυτά πήγαιναν μόνα τους στις κάναβες, στο γιαλό και στα ντοματάδικα. Γνώριζαν τα ζώα από τις φάτσες, τα καπίστρια και τα κουντούνια. Ερχόταν μοναχό ένα ζώο και κόβανε απόδειξη στον ιδιοκτήτη του. Από την όλη εμφάνιση του ζώου καταλάβαιναν την προσωπικότητα του ιδιοκτήτη, αν είναι μερακλής και καθαρός. «Ερχόταν ο γαϊδουρολάτης πολύ πριν ξημερώσει και φώναζε στον πατέρα μου: Κάμα, ακόμα δεν ξύπνησες, ο ήλιος έχει βγει τέσσερις κρανιές. Ο πατέρας μου στην αρχή τα έβαζε με τη μάνα μου που δεν τον είχε ξυπνήσει, αλλά μετά κοιτούσε το ρολόι κι έβλεπε ότι ήταν ακόμα 12 τα μεσάνυχτα. Κοιμόντουσαν με το σούρουπο και από τις 12 ανεχωρακιάζανε, έτσι λένε την αναταραχή στο κοτέτσι.

 

ΔΙΝΑΝΕ ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙΑ ΣΤΑ ΖΩΑ

Διακόσια ζώα μαζεύονταν έξω από τις κάναβες, ο κάθε γαϊδουρολάτης είχε 6-8 μουλάρια και 4 γαϊδούρια. Περηφανεύονταν ποιος είχε το καλύτερο μουλάρι και τα φόρτωναν με τσαχπινιά σαν τα καλλιστεία. Δεν καταλάβαινες αν μιλούσαν στην οικογένειά τους ή στα ζώα, καθώς στο καθένα είχαν δώσει ονόματα όπως Κατίνα, Γιωργία, Ντίνα, Ψαρής, Κοκκίνα. Στη Σαντορίνη όλοι έχουν παρατσούκλι, οι άνθρωποι, οι άγιοι, τα ζώα και τα χωράφια». Παλιά στη Σαντορίνη υπήρχαν 40.000 γαϊδουρομούλαρα και σήμερα 60.000 αυτοκίνητα. Πέρυσι, ανάμεσα στα αυτοκίνητα που έμπαιναν φορτωμένα με σταφύλια στην ένωση γεωργικών συνεταιρισμών παρεμβλήθηκε κι ένας γέρος γαϊδουρολάτης με 5 μουλάρια. Ο υπάλληλος που κατέγραφε τους αριθμούς των αυτοκινήτων τον ρώτησε για αστείο ποιος είναι ο αριθμός κυκλοφορίας των ζώων του. «Κάμα ίντα μου ζητάει αυτός κυκλοφορίας;», αναρωτήθηκε ο αθώος γαϊδουρολάτης.  

 

ΑΜΠΕΛΙΑ ΣΕ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟ ΧΩΜΑ

Στη Σαντορίνη υπάρχουν περίπου 200 κάναβες, έτσι λένε τα κτιριακά συγκροτήματα που στεγάζουν τις οινοποιητικές δραστηριότητες μιας οικογένειας. Η Σαντορίνη είναι το σπουδαιότερο ανοιχτό εργαστήριο οινολογίας και ο αρχαιότερος αμπελώνας του κόσμου. Υπάρχουν ευρήματα ανασκαφών 3.500 χρόνων που επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση του νησιού με το κρασί. Το ηφαίστειο που έσκασε το 1650 π.Χ. κατέστρεψε παγκόσμιους πολιτισμούς, όχι όμως και τη σαντορινιά οινοποιητική παράδοση. Ο σεισμός για τους Σαντορινιούς ήταν καταστροφή, αλλά για το κρασί τους ήταν σωσμός. Το αμπέλι έχει προσαρμοστεί επί αιώνες στο ηφαιστειακό χώμα, στο οποίο δεν αναπτύσσεται φυλλοξήρα και άλλα μικρόβια, ούτε χαλάνε τα σταφύλια που ακουμπάνε πάνω του μέχρι να ωριμάσουν. Πουθενά αλλού οι αμπελιές δεν είναι τόσο χαμηλές και στρογγυλές σαν στεφάνι. Είναι ολόκληρη τέχνη να ξεκινήσεις μια στρογγυλή αμπελιά, που να κρατάει δροσερά τα σταφύλια και να τα προστατεύει από τον αέρα που μαστιγώνει το νησί. Είναι ξερικά τα αμπέλια στη Σαντορίνη, δηλαδή δεν ποτίζονται. Τα ποτίζει η ανεδοσά, ευεργετική αραιή ομίχλη που σκεπάζει το πρωί το νησί.

 

ΔΡΟΣΕΡΕΣ ΚΑΙ ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΚΑΝΑΒΕΣ

«Κα νυχτέρι πίνεται του χρόνου», λένε οι Μπορειανοί, γι αυτό οι σαντορινιές κάναβες παλαιώνουν το κρασί τους από 5 χρόνια και πάνω. Στα πατητήρια των σταφυλιών υπάρχουν εσοχές στους τοίχους όπου τοποθετούνται τα λυχνάρια φωτισμού. Υπάρχει κι ένα μικρό παράθυρο για να μπαίνει λίγος αέρας. Το φως και ο αέρας βλάπτουν τα κρασιά, ιδιαίτερα τα λευκά. Οι κάναβες διαθέτουν στους πελάτες τους άφθονο χρόνο και άριστα διακοσμημένους χώρους γευσιγνωσίας και γευσιλογίας, για να δοκιμάσουν τα κρασιά και να συζητήσουν γι αυτά. Σε ρωτούν: «Θέλετε λευκό ασύρτικο, αηδάνι, αθήρι; ΄Η κόκκινο μαντηλαριά, βουδόματο, μαυροτράγανο, αετονύχι, μαυράθηρο;». Έστω κι αν δεν καταλαβαίνει κάποιος τις μελωδικές αυτές λέξεις, νοιώθει πληρότητα μόλις τις ακούει. Φαίνεται πως όλες οι όμορφες λέξεις προϋπάρχουν μέσα στους ανθρώπους και είναι θέμα θέλησης και χρόνου το πότε θα τις ακούσουν και ειδικά στη Σαντορίνη το πότε θα τις γευθούν.

www.travelpath.grhttp://www.travelpaths.gr/content/%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%AF-%CE%BC%CE%B5-%CF%81%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CF%82-%CF%87%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CF%89%CE%BD-%CE%B5%CF%84%CF%8E%CE%BD

Σαντορίνη- Πανηγυράκι στη ρίζα του κρατήρα

Οι Άγιοι Επτά Παίδες στη ρίζα του κρατήρα του ηφαιστείου της Σαντορίνης.

Παίζουν και τραγουδούν επί 24 ώρες.Το εσωτερικό της εκκλησούλας.Ο χορός δεν σταματάει παρά τη ζέστη.Με τη βάρκα προς τους Επτά Παίδες.Κόσμος πάει κι έρχεται όλη μέρα.

Μετά από κάθε μεγάλο κύμα οι επιβάτες της βάρκας έβγαζαν ένα επιφώνημα και έλεγαν: «Μπράβο καπετάνιε, να έχεις τη χάρη των Επτά Παίδων». Ο καπετάνιος ήταν ένα νεαρό παλικάρι που χαμογελούσε αμήχανα, αλλά και κρατούσε γερά το τιμόνι της βάρκας. Δεν κράτησε πάνω από 10 λεπτά το γερό κούνημα και επανήλθε η γαλήνη, καθώς η βάρκα μπήκε μέσα στο τόξο της καλντέρας.

 

ΜΟΝΟ ΜΕ ΒΑΡΚΑ

Αυτή τη μικρή δοκιμασία περνούν κάθε χρόνο στις 4 Αυγούστου οι προσκυνητές του εξωκλησιού των Άγιων Επτά Παίδων στη Σαντορίνη. Η πρόσβαση στο μικροσκοπικό σαν μινιατούρα εκκλησάκι, που είναι καρφωμένο στη ρίζα της καλντέρας, γίνεται μόνο με βάρκα από το επίνειο της Οίας Αμμούδι. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να πάει κανείς εκεί με άλλο μέσο, ούτε καν με τα πόδια, ούτε κι αν είναι ο καλύτερος αναρριχητής του κόσμου.

 

ΑΣΤΑΜΑΤΗΤΟΣ ΧΟΡΟΣ

Μέσα στη σχισμή του μαύρου απειλητικού βράχου και κάτω από αφόρητη ζέστη, βιολιτζήδες και λαουτιέρηδες παίζουν και τραγουδούν νησιώτικα τραγούδια ασταμάτητα επί 24 ώρες, ενώ οι πιστοί χορεύουν μπροστά τους στην μικροσκοπική αμμουδιά. Όταν οι χορευτές δεν χωρούν στην αμμουδιά, μερικοί μπαίνουν και στο νερό μέχρι τα γόνατα και συνεχίζουν να χορεύουν. Το τραγούδι και ο συνεχής χορός φέρνουν σε έκσταση τους πιστούς, σαν τελετή βουντού σε σεληνιακό τοπίο.

 

ΨΩΜΙ ΚΑΙ ΝΤΟΜΑΤΟΚΕΦΤΕΔΕΣ

Εκατοντάδες μέτρα πάνω από το εκκλησάκι, στην κορυφή της καλντέρας, βασιλεύει η χλιδή και η υπερβολή των πανάκριβων ξενοδοχείων. Στο κέντρο της καλντέρας μερικά κρουαζιερόπλοια μεγάλα σαν βουνά προσφέρουν στους επιβάτες τους υπερπολυτελείς διακοπές κονσέρβα. Στους παγκοσμίως άγνωστους Επτά Παίδες προσφέρουν μνήμες επτά παιδιών που θυσιάστηκαν για την πίστη τους, καθώς και μουσική με χορό μέχρι τελικής πτώσης. Επίσης προσφέρουν κρασί, ψωμί και ντοματοκεφτέδες, νοστιμιάς εφάμιλλης της χάρης των Επτά Παίδων. Μη ζητήσετε τη συνταγή των ντοματοκεφτέδων, μόνο αν πάρετε μαζί σας σπόρο και χώμα από τη Σαντορίνη θα καταφέρετε κάτι.

 

ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΠΑΝΕ ΠΑΝΤΟΥ

Μοναδική παραφωνία στη μαγεία των Επτά Παίδων αποτελεί η τέντα με τη διαφήμιση εταιρείας κινητής τηλεφωνίας μπροστά στο εκκλησάκι. Οι δαίμονες δυστυχώς πάνε παντού, ακόμα και στους κρατήρες των ηφαιστείων. Πάντως δεν είναι άχρηστη η τέντα, απεναντίας είναι απόλυτα αναγκαία. Καθώς στη ρίζα της καλντέρας δεν φυσάει καθόλου και ο ήλιος ζεματάει χωρίς έλεος, οι πιστοί χρειάζονται οπωσδήποτε κάτι πάνω από το κεφάλι τους για να προστατεύονται.

http://www.travelpaths.gr/content/%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B7%CE%B3%CF%85%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CF%81%CE%AF%CE%B6%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B1

Πρώτες μορφές ζωής στον πυθμένα της Σαντορίνης

Η μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη στον πλανήτη τα τελευταία 10.000 χρόνια ήταν η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης που κατέστρεψε τον μινωικό πολιτισμό. Στον πυθμένα της υποθαλάσσιας καλδέρας του, σε βάθος 500 μέτρων, εκλύονται ακόμη και σήμερα -σχεδόν 2.500 χρόνια μετά- θερμά ρευστά θερμοκρασίας 220 βαθμών Κελσίου.

Στο εντυπωσιακό αυτό συμπέρασμα κατέληξαν, μεταξύ άλλων, οι επιστήμονες που συμμετείχαν σε μια μεγαλόπνοη έρευνα για τη χαρτογράφηση των υποθαλάσσιων ηφαιστείων στη Σαντορίνη και τη Νίσυρο, προσπάθεια η οποία ξεκίνησε το 2005 και ολοκληρώθηκε τον περασμένο Οκτώβριο. Η επεξεργασία των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν αναμένεται να δώσει απαντήσεις σχετικά με την επικινδυνότητα των υποθαλάσσιων ηφαιστείων στον ελλαδικό χώρο.

«Το Κολούμπο είναι το πιο ενεργό και το πιο επικίνδυνο ηφαίστειο της Ελλάδας. Επίσης, είναι δύσκολο να το παρακολουθείς επειδή είναι υποθαλάσσιο. Τώρα με τις απαραίτητες αναλύσεις θα εκτιμήσουμε τον κίνδυνο», εξηγεί ο κ. Γιώργης Βουγιουκαλάκης, ηφαιστειολόγος ερευνητής του ΙΓΜΕ.
Τα κατευθυνόμενα εξ αποστάσεως υποβρύχια των ερευνητών εντόπισαν στον πυθμένα της καλδέρας βακτήρια, τις πρώτες μορφές ζωής του πλανήτη, επιβεβαιώνοντας τις επιστημονικές θεωρίες που υποστήριζαν ότι η πρώτη ζωή στον κόσμο δημιουργήθηκε υπό ακραίες συνθήκες.
Στο σημείο αυτό, τα θερμά ρευστά, καθώς βγαίνουν από τα έγκατα της γης, αποθέτουν μεταλλικά θειούχα ορυκτά και πολύτιμα μέταλλα, σχηματίζοντας θεαματικές «καμινάδες» από στερεοποιημένο χρυσό, άργυρο, χαλκό, μόλυβδο και ψευδάργυρο.
«Η υδροθερμική δράση του ηφαιστείου έχει αξία ως προς την οικονομική της πλευρά», εξηγεί ο κ. Βουγιουκαλάκης. «Δεν εννοώ ότι θα ανοίξουμε μεταλλεία στο Κολούμπο, αλλά μπορούμε να αντλήσουμε γνώσεις από τις συνθήκες στις οποίες δημιουργούνται τα πολύτιμα μέταλλα. Επίσης, τα βακτήρια έχουν ενδιαφέρον για τις βιομηχανίες σχετικά με την παρασκευή φαρμάκων».
Οπως εξηγούν οι επιστήμονες, η δεύτερη φάση της έρευνας είχε ως στόχο τη χαρτογράφηση του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο, το οποίο έχει μείνει γνωστό για τη μεγάλη έκρηξη του 1650 μ.Χ., τη μόνη έκρηξη σε ιστορικούς χρόνους που προκάλεσε στον ελλαδικό χώρο απώλειες ανθρωπίνων ζωών, οι οποίες μάλιστα έφτασαν σε αριθμό τις 70.
Συνολικά, εκτός από το Κολούμπο -το οποίο συνιστά φυσικό εργαστήρι για τους επιστήμονες- χαρτογραφήθηκαν ακόμη δέκα περιφερειακοί κώνοι, ενώ έγινε δειγματοληψία σε 85 σημεία για ορυκτολογική και πατρολογική μελέτη. Ελήφθησαν δείγματα από τις αποθέσεις των θερμών αερίων, ενώ ερευνήθηκε η υποθαλάσσια περιοχή γύρω από το ηφαίστειο της Νισύρου και πραγματοποιήθηκε δειγματοληψία όλων των ενεργών ρηγμάτων του χώρου.
Η έρευναΣτην έρευνα συμμετείχαν το ΙΓΜΕ, το ΕΛΚΕΘΕ και το Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Rhode Island των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον γνωστό μελετητή των ωκεανών δρ Μπάλαρντ, ο οποίος ανακάλυψε το ναυάγιο του Τιτανικού. Η υποθαλάσσια έρευνα πραγματοποιήθηκε με τα ωκεανογραφικά πλοία «Αιγαίο», «Endeavor» και «Nautilus» και τα κατευθυνόμενα εξ αποστάσεως υποβρύχια «Ηρακλής» και «Αργος», ενώ χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Συμβούλιο των ΗΠΑ και τη National Geographic Society.
Κατερίνα Ροββά

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11386&subid=2&pubid=41522948

 

Φάβα Σαντορίνης, με αναγνώριση από Ε.Ε.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100082_13/11/2010_422313  

Πρωτοφανής η άνοδος της δημοτικότητάς της
Της Τανιας Γεωργιοπουλου
Ξανθιά, διάσημη και.. νοστιμότατη, απέκτησε πρόσφατα και ευρωπαϊκή αναγνώριση. Ο λόγος για τη φάβα Σαντορίνης που μόλις πριν από ένα μήνα εντάχθηκε στον κατάλογο των προϊόντων ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τώρα βέβαια έρχεται το πιο δύσκολο μέρος της διαδικασίας, αφού οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης θα πρέπει να προστατεύσουν στην πράξη το μοναδικό προϊόν.
Ο κ. Γιάννης Νομικός είναι ένας από τους ελάχιστους νέους παραγωγούς φάβας στο νησί, ο οποίος μάλιστα καλλιεργεί αρκετά στρέμματα. Για την επεξεργασία και συσκευασία του προϊόντος έχει στήσει ένα μικρό εργαστήριο, ώστε να εξασφαλίσει τη συσκευασία και άρα την αυθεντικότητα της φάβας που πωλείται στην αγορά ως «φάβα Σαντορίνης».
Με το χέρι ψαχουλεύει την περυσινή εσοδεία, που από τον Μάιο «ξεκουράζεται» για τουλάχιστον οκτώ μήνες σε μεγάλα βαρέλια έτσι ώστε να στεγνώσει και να μπορέσει στη συνέχεια να αλεστεί. Η αγωνία του τώρα είναι τι θα γίνει φέτος.
Τις επόμενες ημέρες πρέπει να γίνει η σπορά και δεν έχει πέσει σταγόνα βροχής για να μαλακώσει το χώμα και να δεχθεί τους σπόρους. «Ο πατέρας μου έλεγε ότι τη φάβα τη σπέρνουμε του Αγ. Νικολάου στις 6 Δεκέμβρη. Πρώτα σπέρναμε στα κτήματα που ήταν κοντά στη θάλασσα. Ολα εξαρτώνται βέβαια από τα νερά» λέει ο κ. Νομικός.
«Το μυστικό»«Ποιο είναι το μυστικό για να γίνει καλή σοδειά;» ρωτάω τον κ. Πέτρο Φωστέρη που έχει έρθει στο εργαστήριο για κουβεντούλα. Επέστρεψε στο νησί μετά τη σύνταξη και τώρα καλλιεργεί φάβα για ιδιωτική κατανάλωση. «Οποιο είναι το μυστικό για κάθε σοδειά» με αποστομώνει. «Να έχει το φυτό νερό και φαγητό».
Η φάβα καλλιεργείται εδώ και 3.600 χρόνια στη Σαντορίνη σε λίγα στρέμματα, στο πλαίσιο της οικιακής οικονομίας. Κάθε οικογένεια παρήγε τη φάβα της, όπως είχε και το μποστάνι της. Τα ιδιαίτερα χώματα του νησιού, οι κλιματολογικές συνθήκες και, όσο και να φαίνεται παράξενο, η έλλειψη νερού έχουν βοηθήσει στη δημιουργία ενός μοναδικού προϊόντος.
«Η δική μας είναι χρυσοκίτρινη, θα την ξεχώριζα από το χρώμα ανάμεσα σε χίλιες. Και στη γεύση είναι γλυκιά, καμία σχέση με τις άλλες» μου λέει λίγη ώρα αργότερα στο κατάστημα του συνεταιρισμού θηραϊκών προϊόντων, που έχει εκπληκτική θέα στην καλντέρα, ο διευθυντής του συνεταιρισμού Ματθαίος Δημόπουλος.
Η ποιότητα και οι δύσκολες συνθήκες παραγωγής δικαιολογούν, όπως μου εξηγεί, και την υψηλή της τιμή.
«Τα έξοδα καλλιέργειας ανά στρέμμα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, φτάνουν τα 700 ευρώ. Χρειάζεται χειρωνακτική εργασία και η παραγωγή είναι μικρή και όχι σταθερή», λέει. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες εκμηχάνισης. Μικρά ελαφριά τρακτέρ 25 - 50 ίππων ώστε να μη βουλιάζουν στα χώματα της Σαντορίνης χρησιμοποιούνται στην περιποίηση των χωραφιών. Ομως, ο ο παράγων «φύση» παραμένει πάντα απρόβλεπτος και καθοριστικός.
Ο κ. Γιάννης Νομικός εκφράζει με μεγάλη γλαφυρότητα τους κινδύνους για την παραγωγή. «Τις καλές χρονιές θα μαζέψεις 80 κιλά το στρέμμα. Ομως συχνά η παραγωγή καταστρέφεται.
Η φάβα κινδυνεύει από τα πάντα. Από τα πουλιά που τρώνε τους σπόρους όταν σπέρνεις, από τον αέρα που παίρνει τα λουλούδια πριν δέσουν καρπό, από τη μεγάλη ξηρασία και από έναν ξαφνικό καύσωνα, ακόμα και μια ημέρα πριν από τη συγκομιδή» διηγείται.
Οι παραγωγοί πουλάνε τη φάβα 9 - 10 ευρώ το κιλό. Στο ράφι βέβαια η τιμή συχνά διπλασιάζεται. «Σε αυτό εμείς δεν μπορούμε να επέμβουμε, πρέπει να υπάρξει έλεγχος» λέει ο κ. Νομικός.
Αν και τα τελευταία χρόνια η δημοτικότητα της φάβας Σαντορίνης σημείωσε πρωτοφανή άνοδο, από πέρυσι τον Μάρτιο παρατηρήθηκε πτώση των πωλήσεων.
«Συγκεντρώσαμε τους παραγωγούς που δίνουν τη φάβα στον συνεταιρισμό και δέχθηκαν να ρίξουν την τιμή του κιλού κατά ένα ευρώ. Ετσι έπεσε η τιμή και στην κατανάλωση και αυτό λειτούργησε θετικά» λέει ο κ. Δημόπουλος. Το μεγάλο πρόβλημα είναι η φάβα που πωλείται χύμα.
«Ερχεται ένας έμπορος, παίρνει από ένα παραγωγό 50 κιλά και έπειτα πουλάει στη λαϊκή ένα τόνο. Οι καταναλωτές πρέπει να ξέρουν ότι “Φάβα Σαντορίνης” με δύο ευρώ απλώς δεν υπάρχει», προσθέτει.
Χρυσή ευκαιρία για το νησίΗ φάβα σε διάφορες μαγειρικές εκδοχές δεν λείπει τα τελευταία χρόνια από τον κατάλογο κανενός «γκουρμέ» εστιατορίου της πρωτεύουσας. Και βέβαια πάντα πρόκειται για «φάβα Σαντορίνης».
Στο νησί καλλιεργήθηκαν το 2010 1.680 στρέμματα με φάβα από 195 παραγωγούς, αλλά η παραγωγή ήταν πολύ πεσμένη.
Το 2009 καλλιεργήθηκαν 1.475 στρέμματα και το 2008, 960 στρέμματα. Είναι φανερό ότι το ενδιαφέρον των παραγωγών για την καλλιέργεια της φάβας αυξάνεται.
Ωστόσο η παραγωγή δεν φτάνει για να καλύψει ούτε την εσωτερική ζήτηση. Μετά την ένταξη του προϊόντος στον κατάλογο των ΠΟΠ, η φάβα Σαντορίνης είναι και αναγνωρισμένα πλέον μοναδική. Πρέπει να παράγεται με συγκεκριμένο τρόπο, από το φυτό Lthyrus clymenum L. της οικογένειας των ψυχανθών, από πιστοποιημένα αγροτεμάχια, μόνο στη Σαντορίνη και να αλέθεται από πιστοποιημένους μύλους.
Πολλοί στο νησί μιλούν για μία χρυσή ευκαιρία η φάβα Σαντορίνης να αποκτήσει τη φήμη ενός εξαιρετικού προϊόντος. Για να συμβεί όμως κάτι τέτοιο και να έχει το ανάλογο αντίκρισμα στην αγορά χρειάζεται προσπάθεια και έλεγχος. «Για αρχή, να σταματήσει εντελώς η διάθεση χύμα προϊόντος» λέει ο κ. Νομικός. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι όταν πριν από πέντε χρόνια ο συνεταιρισμός αποφάσισε να συσκευάσει τη φάβα ήταν μια κίνηση που θεωρήθηκε κυριολεκτικά επανάσταση...

Συνδέοντας το παρελθόν...

Έχω εντυπωσιαστεί από αυτά που είδα στο εργαστήριο κεραμικής στον Προϊστορικό Οικισμό του Ακρωτηρίου της Σαντορίνης... Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο από όλα, όμως, ήταν μία πρόχους με ανάγλυφες αναπαραστάσεις σταφυλιών... Δεν είχα ξαναδεί ποτέ κάτι παρόμοιο από αυτή την χρονική περίοδο...

Η δουλειά του συντηρητή κεραμικής δεν είναι εύκολη... Χρειάζεται πάρα πολύ υπομονή, επιμονή και φαντασία... Το αποτέλεσμα, όμως, σε κάνει να νοιώθεις υπέροχα...

"Ο Συντηρητής υποχρεούται να σεβαστεί την αισθητική, την ιστορική, την υλική και δομική αρτιότητα των αντικειμένων τα οποία αναλαμβάνει να συντηρήσει." (Άρθρο 6, Κώδικας Δεοντολογίας Επαγγέλματος Συντηρητή Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης)

Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα όταν μιλάμε για την συντήρηση των τοιχογραφιών...

 

 

Υ.Γ΄. kallistorwntas πάντα μ έπιανε συγκίνηση όταν μπορούσα ναδω τέτοιου είδους φωτογραφίες....εσωτερικά του Ακρωτηρίου....μπράβο Κλέαρχε!!

Στο Μπελλώνιο Ιδρυμα της Σαντορίνης

http://kykladesnews.gr/politismos/42-politismoscategory/57721-2010-11-12-09-31-01.html

Ανάμεσα σε πέτρες που άλλοτε πρασινίζουν, άλλοτε γίνονται μαύρες - αποχρώσεις του μαύρου στο φως του Ηλιου, στο φως της Σελήνης, σε λευκό παντού, με τις όψεις του θείου ή του απόλυτου, σε χρώματα όπου τα σπαρτά - σταφύλια ή φρούτα και εξωτικά προϊόντα, η Σαντορίνη υποδέχεται τους επισκέπτες της.

Στην άκρη του χάους τα χτισμένα σπίτια και τα ξενοδοχεία προκαλούν ίλιγγο που χάνεται πάνω απ' τη θάλασσα. Ο άνεμος των Κυκλάδων σε υπνωτίζει και νομίζεις πως βρίσκεσαι σε μια υπερκόσμια Βενετία, σε μια Βαβέλ του Παραδείσου. Σ' ένα νησί που επιπλέει στους σεισμούς. Στην καταστροφή.

Κάτω από τα φωτογραφικά πορτρέτα των αδελφών Λουκά και Ευάγγελου Μπελλώνια, στα Φηρά, στο Μπελλώνειο Ιδρυμα, συνάντησα τους γιους τού Ευάγγελου, Νίκο και Γιάννη. Η έκθεση Οψεις του Λευκού, που οργάνωσε η Ιρις Κρητικού, με 58 Ελληνες ζωγράφους, γλύπτες, βίντεο, είχε γεμίσει το νησί τέχνη και αρμονία. Η Ειρήνη Μπελλώνια μού έδειξε τους χώρους του Ιδρύματος. Τη Βιβλιοθήκη που στεγάζει 35.000 βιβλία. Είναι η μόνη βιβλιοθήκη της Σαντορίνης με δανειστικό τμήμα - 2.500 μέλη· την αίθουσα διαλέξεων και θεάτρου, όπου τώρα υπάρχει η έκθεση ζωγραφικής, τα δύο δωμάτια φιλοξενίας.

Ολα ξεκίνησαν το 1994 και για τα παιδιά, τα σχολεία της Σαντορίνης· προστίθενται, αγοράζονται, χαρίζονται νέα βιβλία, απ' όλες τις κατηγορίες, και λειτουργεί όλο τον χρόνο με δύο υπαλλήλους. Ολες οι εκδηλώσεις -δημοτικές, σχολικές, διαφόρων συλλόγων- στεγάζονται στο Μπελλώνειο Ιδρυμα. Η Σαντορίνη ποτέ δεν ησυχάζει. Εχει 10.000 μόνιμους κατοίκους, 5 Δημοτικά σχολεία και 3 Γυμνάσια - Λύκεια.

Το Ιδρυμα έχει φιλοξενήσει, από τότε που δημιουργήθηκε, εκθέσεις εικαστικών των Ανδρέου, Χριστοφόρου Ασιμή, Δημήτρη Δαρζέντα, Οπης Ζούνη, Ζωής Αλαφούζου, χαρακτικά του Μόραλη κ.ά. Βραδιές λόγου, λογοτεχνίας.

Τα δύο αδέλφια που έκαναν αυτό το δώρο στη γενέθλια γη έχουν φύγει στον Σείριο, οι γιοι τους, οι χορηγοί - κι αυτοί από τη Σαντορίνη, οι κάτοικοι στηρίζουν αυτό το λαμπρό κτίσμα στο κέντρο των Φηρών.

Καθώς κατεβαίνω τα σκαλιά να φύγω, θυμάμαι -από τον Τύπο της εποχής- τον Ευάγγελο Μπελλώνια να υποδέχεται στα σκαλιά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, στο διαγνωστικό κέντρο «Υγεία», από τους πρωτεργάτες ίδρυσής του -με τη λευκή στολή του ιατρού - παθολόγος. Και να ξέρει, μόνον αυτός, όλα τα μυστικά του. Από το 1974.